Ιταλικό μονοπώλιο ο ελληνικός σιδηρόδρομος

Στην Ολομέλεια της Βουλής φτάνει σήμερα προς ψήφιση η νέα σύμβαση ανάμεσα στο Δημόσιο και την ιταλική Hellenic Train και χθες, την ίδια ώρα που η κυβέρνηση παραδεχόταν τις ευθύνες της για τον διεθνή διασυρμό με το μπλακάουτ στο FIR Αθηνών της 4ης Ιανουαρίου, οδηγώντας σε παραίτηση τον διοικητή της ΥΠΑ, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κ. Κυρανάκης ξιφουλκούσε χαρακτηρίζοντας επιτυχία του πρωθυπουργού Κυρ. Μητσοτάκη το ότι η Ιταλίδα ομόλογός του Τζόρτζια Μελόνι δέχθηκε μια συμφωνία που είναι ζημιογόνα για το ιταλικό Δημόσιο!

Τα όσα είπε ο κ. Κυρανάκης ήρθαν μετά την ολοκλήρωση τριών συνεδριάσεων της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου, οι οποίες προηγήθηκαν της ψήφισης της νέας σύμβασης σήμερα στην Ολομέλεια. Οι περισσότεροι βουλευτές της αντιπολίτευσης είχαν υποβάλει βροχή ερωτημάτων, χαρακτηρίζοντας «λεόντεια» τη νέα σύμβαση με τη Hellenic Train καθώς, μεταξύ άλλων, η ετήσια επιδότηση αυξάνεται πάνω από τα 50 εκατομμύρια, τα εισιτήρια των τρένων επιτρέπεται να αυξηθούν ανάλογα με τη ζήτηση, οι Ιταλοί μπορούν να αποκτήσουν τα τρένα που μίσθωναν και το Δημόσιο αναγνωρίζει τις ευθύνες του για προβλήματα στο δίκτυο. Ο αναπληρωτής υπουργός δεν εγκατέλειψε τη συνήθειά του να διακόπτει τη διαδικασία και να απαντά στους βουλευτές ό,τι εκείνος θέλει χωρίς να περιμένει την ώρα της ομιλίας του στο τέλος.

■ ΙΤΑΛΙΚΟ ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ: Ενα από τα θέματα που τέθηκαν στη συζήτηση με ιδιαίτερη έμφαση από τον βουλευτή Μαγνησίας του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. Αλέξανδρο Μεϊκόπουλο ήταν η μονοπωλιακή θέση που αποκτά πλέον η Hellenic Train, καθώς με τη νέα σύμβαση αποκτά προνομιακό δικαίωμα να αγοράσει τα τρένα που έως τώρα μισθώνει. Οπως έχει αναφέρει η «Εφ.Συν.» και σε παλαιότερα ρεπορτάζ, το ελληνικό δίκτυο έχει ειδικές προδιαγραφές χαμηλότερου βάρους, τις οποίες ακολουθούν τα τρένα που ανήκουν ώς τώρα στο ελληνικό Δημόσιο. Εάν θέλει κάποια άλλη εταιρεία να δρομολογήσει τρένα, δεν είναι εύκολο να φέρει κάποια από το εξωτερικό. Τι θα συμβεί όμως αν η Hellenic Train έχει αποκτήσει (σε άγνωστες τιμές) όσα τρένα παραμένουν αξιόμαχα;

Μέχρι χθες, ο κ. Κυρανάκης διατυμπάνιζε πως δεν υπάρχει κανένα μονοπώλιο. Ομως, στην τοποθέτησή του, ο κατεξοχήν αρμόδιος αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) και καθηγητής Νομικής, Μιχαήλ Χρυσομάλλης, παραδέχτηκε ως «σωστό αυτό που είπε ο εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ, ότι υπάρχει ζήτημα με το τροχαίο υλικό και τη μίσθωση που έχει γίνει στη Hellenic Train». Ο κ. Χρυσομάλλης πρόσθεσε επίσης ότι πρόβλημα μονοπωλιακής θέσης προκύπτει και από το γεγονός πως επιδότηση προβλέπεται μόνο για τη Hellenic Train: «Θα πρέπει στοιχειωδώς να διευθετηθεί το ζήτημα με κάποιον τρόπο, όταν η αίτηση που θα έρθει για την εισαγωγή ενός νέου παρόχου σε δρομολόγια όπου έχουμε το φαινόμενο ο ένας να παίρνει επιδότηση και ο άλλος να μην παίρνει», τόνισε ο αντιπρόεδρος της ΡΑΣ.

Ο πρόεδρος των μηχανοδηγών, Κώστας Γενιδούνιας, επιβεβαίωσε το μονοπωλιακό πρόβλημα, λέγοντας ότι υπήρχαν άλλες εταιρείες που ζητούσαν να μισθώσουν τροχαίο υλικό και δεν έβρισκαν: «Θα πρέπει να είναι ανοιχτή αυτή η διαδικασία, να έχουν όλοι δηλαδή πρόσβαση στην ενοικίαση αυτού του τροχαίου υλικού, το οποίο, επαναλαμβάνω, πρέπει να είναι και λειτουργικό».

Ο διευθύνων σύμβουλος του νέου ΟΣΕ, Χρήστος Παληός, επανέλαβε πάντως ότι δεν υπάρχει μονοπώλιο και ότι ο οργανισμός έχει στόχο να δημιουργήσει εθνικό απόθεμα τροχαίου υλικού, χωρίς να εξηγήσει με ποια χρηματοδότηση θα συμβεί αυτό.

Αναφορές στα Τέμπη

■ ΑΠΟΥΣΙΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΥΣΙΕΣ: Για το θέμα του μονοπωλίου που έχει δημιουργηθεί υπέρ των Ιταλών θα έπρεπε να τοποθετηθεί και η Επιτροπή Ανταγωνισμού, η οποία όμως δεν παρέστη χθες αν και είχε προσκληθεί. Εκτός της Επιτροπής Ανταγωνισμού, υπήρξαν και άλλες απουσίες, με ηχηρότερη εκείνη του Συλλόγου Πληγέντων Δυστυχήματος Τέμπη 2023, ενώ δεν προσήλθαν επίσης η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων και η Επιτροπή Παρακολούθησης της Σύμβασης που ίσχυε από το 2022 και θα αντικατασταθεί από τη νέα.

Με την αφορμή της χθεσινής συζήτησης, όμως, έγιναν σαφείς αναφορές στο έγκλημα των Τεμπών, αφού οι εκπρόσωποι των εργαζομένων θυμήθηκαν ότι δεν είχαν κληθεί στη Βουλή το 2022, όταν ψηφίστηκε η προηγούμενη σύμβαση, επί υπουργού Κώστα Αχ. Καραμανλή. Το υπενθύμισε τόσο ο Κ. Γενιδούνιας όσο και εκ μέρους του Σωματείου Εργαζομένων ο Βασίλης Ζαβογιάννης, λέγοντας: «Αν ήμασταν και εμείς το 2022 και είχαμε παραπάνω χρόνο για να μιλήσουμε, θα σας λέγαμε ότι η σύμβαση δεν προέβλεπε την αγορά νέου τροχαίου υλικού, δεν προέβλεπε αυτές τις επενδύσεις που προβλέπει η σημερινή σύμβαση, όπως δεν προέβλεπε και το τελείωμα των συστημάτων ασφαλείας. Αν στη σύμβαση του ’22 δηλαδή προβλεπόταν να τελειώσουν τα συστήματα ασφαλείας, τότε είναι πολύ πιθανόν να μην είχαν γίνει τα Τέμπη», ανέφερε. Το πρόβλημα είναι, πάντως, ότι τόσο για τις προμήθειες τρένων όσο και για τα έργα οι αναφορές στην υπό ψήφιση σύμβαση δεν είναι δεσμευτικές και μπορεί να τροποποιηθούν με συμφωνία των δύο πλευρών.

Ωστόσο, στα Τέμπη έκανε αναφορά και ο Κ. Κυρανάκης, μιλώντας για τη σημασία του διαλόγου: «Κάτι που διαπίστωσα αυτούς τους μήνες της παρουσίας μου στο υπουργείο Μεταφορών είναι ότι όλοι οι φορείς και οι επιχειρήσεις του σιδηροδρόμου πολλές φορές δεν μιλούσαν μεταξύ τους καν. Αυτό είναι που οδήγησε εν πολλοίς και στην τραγωδία των Τεμπών και συνολικά στην κατάσταση που βρισκόταν ο σιδηρόδρομος». Να θυμίσουμε, πάντως, ότι ανάλογη παρατήρηση είχε κάνει και ο προκάτοχος του κ. Κυρανάκη, Χρήστος Σταϊκούρας, υποστηρίζοντας ότι είχε αποκατασταθεί το επίπεδο διαλόγου το έτος 2024. Υπενθυμίζεται επίσης ότι και το πόρισμα για το μπλακάουτ στο FIR Αθηνών επιρρίπτει ευθύνες για την κατάρρευση των τηλεπικοινωνιακών συστημάτων στην κακή σχέση μεταξύ ΥΠΑ και ΟΤΕ.

Επιφύλαξη και χρέη

■ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ: Μια σύμβαση που υπέγραψε η Hellenic Train με επιφύλαξη (!) και μια άλλη που απλώς παρατάθηκε για ακόμα πέντε χρόνια χωρίς να αλλάξει κατέθεσε ο Κ. Κυρανάκης λίγο πριν από το τέλος της συζήτησης στην Επιτροπή της Βουλής. Επειτα από επίμονες ερωτήσεις του Αλέξανδρου Μεϊκόπουλου και με προφανή στόχο να δείξει ότι έχει τον έλεγχο της κατάστασης, ο αναπληρωτής υπουργός κατέθεσε στα Πρακτικά της Επιτροπής τη Σύμβαση για την πρόσβαση της Hellenic Train στο δίκτυο του ΟΣΕ και τη Σύμβαση για τη Μίσθωση του Τροχαίου Υλικού από τους Ιταλούς.

Η Σύμβαση Πρόσβασης υποτίθεται ότι ορίζει τα τέλη χρήσης που θα πληρώνει η Hellenic Train για να χρησιμοποιεί το δημόσιο δίκτυο που κατασκευάστηκε με χρήματα των Ελλήνων φορολογουμένων. Ομως, κάτω από την υπογραφή του διευθύνοντος συμβούλου, Ρομπέρτο Ρινάουντο, αναφέρεται φαρδιά-πλατιά: «Με την επιφύλαξη των νομίμων δικαιωμάτων μας και ιδίως με τη ρητή επιφύλαξη ως προς τον τρόπο υπολογισμού των τελών χρήσης και των λοιπών αναφερομένων στην από 31/7/2025 επιστολή μας, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας».

Η προχειρότητα της σύμβασης αναδεικνύεται και από άλλο σημείο όπου αναφέρεται ότι σε περίπτωση Περιστατικού Ασφαλείας, θα επιλαμβάνεται ο φορέας διερεύνησης ΕΔΙΣΑΣ, ο οποίος έχει καταργηθεί επίσημα από το 2023, όταν η νυν κυβέρνηση ψήφισε νόμο και ίδρυσε τον φορέα ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Οσο για τη Σύμβαση Μίσθωσης Τροχαίου Υλικού, κατατέθηκε υπερηφάνως η ίδια που είχε υπογραφεί τον Ιούνιο του 2016, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ για την τότε ΤΡΑΙΝΟΣΕ που δεν είχε ακόμη πουληθεί στους Ιταλούς. Εκείνη η σύμβαση παρατάθηκε για πέντε χρόνια με απόφαση της ΓΑΙΑΟΣΕ το 2022, αφού το ζήτησε η Hellenic Train.

■ ΧΡΕΗ ΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΑ: Μέσα από αυτές τις συμβάσεις θα έπρεπε να ξεκαθαρίζονται οι δοσοληψίες μεταξύ Hellenic Train και ΟΣΕ. Από ό,τι όμως φάνηκε, το πεδίο παραμένει θολό παρά το γεγονός ότι ψηφίζεται νέα σύμβαση σήμερα. Στα ερωτήματα των βουλευτών για το αν υπάρχει σωρευμένο χρέος 130 εκατομμυρίων προς τον ΟΣΕ, οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές. Ο οικονομικός διευθυντής της Hellenic Train, Λορέντζο Τζεντίλε, υποστήριξε ότι ουσιαστικά οι υποχρεώσεις των Ιταλών έχουν εξοφληθεί έως το 2024 με βάση τα τέλη που αποδέχονται οι Ιταλοί. Ομως, ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ, Χρ. Παληός, σημείωσε πως «υπάρχουν εκκρεμότητες από παλαιά έτη, αυτό το ποσό για να υπολογιστεί θα πρέπει να γίνει η ολοκλήρωση και εκκαθάριση όλων των αναφορών που γίνονται μέσα από τη δήλωση του δικτύου το οποίο δεν έχει ολοκληρωθεί» και πρόσθεσε πως «έχουν ασκηθεί όλα τα ένδικα μέσα από τον Οργανισμό, έχουν ασκηθεί αγωγές για όλα αυτά και δεν έχουν τελεσιδικήσει, βρίσκονται σε εξέλιξη και για ό,τι τυχόν προκύπτει αυτονοήτως θα ασκούνται οι αντίστοιχες αγωγές και δεν πρόκειται να χαριστεί κανένα ευρώ».