Αποκαλυπτικό πόρισμα για FIR: Σύστημα χωρίς υποστήριξη κατασκευαστή και εγγύηση ασφαλείας

Υποβλήθηκε, σήμερα, στον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστο Δήμα, το πόρισμα της Επιτροπής Διερεύνησης του χάους που επικράτησε στις συχνότητες του FIR Αθηνών την Κυριακή 4 Ιανουαρίου, επιτροπής η οποία συγκροτήθηκε με αποστολή να αποσαφηνίσει τα ακριβή αίτια του «αλαλούμ». Το πόρισμα προχωρά στην πάρα πολύ σοβαρή διαπίστωση ότι το σύστημα Επικοινωνιών Φωνής της ΥΠΑ και κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές που χρησιμοποιούνται για την υποστήριξή του, είναι εκτός υποστήριξης από τον κατασκευαστή και δεν έχουν εγγύηση ασφαλείας.

Η σχετική ανακοίνωση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών αναφέρει ότι σύμφωνα με την έκθεση των εμπειρογνωμόνων, το συμβάν σημειώθηκε «λόγω “ψηφιακού θορύβου”, ο οποίος προκλήθηκε λόγω αποσυγχρονισμού, σε πλειάδα ετερογενών διατάξεων/διεπαφών που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις των Κέντρων Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ), με αποτέλεσμα την ενεργοποίηση/συνεχή εκπομπή, κρίσιμου αριθμού πομπών, και την υποβάθμιση/διακοπή κρίσιμων τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων». Το ΥΥΜΕΤ σημείωσε ότι δεν υπήρξε αναφορά παραβίασης ελαχίστων διαχωρισμών ούτε ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης ή εξωγενούς κακόβουλης παρεμβολής. Επίσης ανέφερε πως δεν διαπιστώθηκε ζήτημα αεροπορικής ασφάλειας υπό την έννοια της έκθεσης αεροσκαφών σε άμεσο ή έμμεσο κίνδυνο.

Η ίδια ανακοίνωση ανέφερε πως η επαναφορά «επετεύχθη κατόπιν επανασυγχρονισμού/επανεκκινήσεων που ακολούθησαν την επαναδρομολόγηση κίνησης στο δίκτυο κορμού. Σημειώνεται, μεταξύ άλλων, πως για λόγους Ασφάλειας Πτήσεων, επιβλήθηκε πλήρης περιορισμός χωρητικότητας (zero rate) και εφαρμόστηκαν διαδικασίες έκτακτης ανάγκης. Η επαναφορά των παρεχόμενων Υπηρεσιών ήταν σταδιακή, ενώ η πλήρης αποκατάσταση πραγματοποιήθηκε στις 16:53 τοπική ώρα, μετά από εκούσια ενέργεια του τηλεπικοινωνιακού παρόχου.

Με βάση τις Αναφορές στην πλατφόρμα ECCAIRS και την αξιολόγηση της ΑΠΑ, το Περιστατικό κατατάχθηκε ως χαμηλής διακινδύνευσης (Green Area), χωρίς αναφορά παραβίασης ελαχίστων διαχωρισμών. Επιπλέον, δεν προέκυψαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης ή εξωγενούς κακόβουλης παρεμβολής.

Στο κεφάλαιο, δε, που αφορά στα ζητήματα Αεροπορικής Ασφάλειας αναφέρεται πως δεν διαπιστώθηκε ζήτημα αεροπορικής ασφάλειας υπό την έννοια της έκθεσης αεροσκαφών σε άμεσο ή έμμεσο κίνδυνο.

Στο πόρισμά της, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το υφιστάμενο σύστημα Επικοινωνιών Φωνής (VCS – Voice Communication System) της ΥΠΑ και κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές που χρησιμοποιούνται για την υποστήριξή του, βασίζονται σε παρωχημένη τεχνολογία (SDH – Synchronous Digital Hierarchy) που είναι εκτός υποστήριξης από τον κατασκευαστή, χωρίς δυνατότητα παροχής ουσιαστικών εγγυήσεων λειτουργίας».

Η Επιτροπή αναγνώρισε ως εμπλεκόμενους φορείς:

• την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) και
• τον Οργανισμό Τηλεπικοινωνιών Ελλάδος (ΟΤΕ),

από τους οποίους ζήτησε και έλαβε επίσημη αναφορά των δράσεών τους, ενώ αξιολόγησε και τις πληροφορίες που έλαβε από συνεντεύξεις με στελέχη των δύο οργανισμών.

Τέλος στο πόρισμά της, η Ειδική Επιτροπή καταλήγει στις εξής εισηγήσεις:

• «α) επίσπευση της μετάβασης σε τεχνολογία VoIP (Voice over IP), με την ολοκλήρωση των διαδικασιών προμήθειας – εγκατάστασης και θέσης σε επιχειρησιακή λειτουργία του νέου VCS/RCS (Voice Communication System / Radio Communication System) και των 495 νέων πομποδεκτών,
• β) θεσμοθέτηση σταθερού κοινού μηχανισμού άμεσης απόκρισης ΥΠΑ–ΟΤΕ και τυποποιημένων διαδικασιών κρίσεων με δοκιμές/εκπαίδευση υπό εποπτεία ΑΠΑ,
• γ) ενίσχυση με τηλεμετρία/τηλεχειρισμό και δυνατότητα εκτέλεσης από άκρο σε άκρο διαγνωστικών ελέγχων στα κομβικά σημεία,
• δ) ενίσχυση εποπτείας ραδιοφάσματος από την ΕΕΤΤ για έγκαιρο εντοπισμό παρεμβολών/ανωμαλιών, καθώς και
• ε) μετεγκατάσταση των εγκαταστάσεων του ΚΕΠΑΘΜ σε καταλληλότερο περιβάλλον, με στόχο τη μείωση συστημικών επιχειρησιακών κινδύνων και εξαρτήσεων με στόχο να διασφαλισθεί η αδιάλειπτη και ασφαλής παροχή υπηρεσιών αεροναυτιλίας».

Στην Επιτροπή, της οποίας ηγείτο ο Διοικητής της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας Χρήστος Τσίτουρας, συμμετείχαν ως μέλη:

• ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας Μιχάλης Μπλέτσας,
• ο Συνταγματάρχης, Μηχανικός Επικοινωνιών και Επιτελής του ΓΕΕΘΑ Δημήτριος Ζαμπακόλας,
• ο υποδιευθυντής εποπτείας φάσματος της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) Νίκος Ηγουμενίδης και
• ένας εκπρόσωπος του EUROCONTROL (Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια της Αεροναυτιλίας), ενώ συμμετείχε ως παρατηρητής και
• ένας εκπρόσωπος του EASA (European Union Aviation Safety Agency).

Οι προειδοποιήσεις εργαζομένων που δεν εισακούστηκαν

Τόσο οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας της ΥΠΑ όσο και συγκεκριμένα οι μηχανικοί, είχαν επανειλημμένα προειδοποιήσει για τους κινδύνους που διέτρεχαν οι υποδομές το εναέριου χώρου. Με τους δεύτερους να αναφέρουν ευθέως ότι αν δεν υπερέβαλαν εαυτούς οι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας και το προσωπικό της ΥΠΑ, προκειμένου να διαχειριστούν με ασφάλεια τις πτήσεις που βρίσκονταν ήδη στο Athinai FIR, μπορεί να είχαμε τραγικές εξελίξεις.