Υστερα από 45 μέρες στα μπλόκα, οι αγρότες της χώρας μας διεκδικούν μέτρα επιβίωσης μέσα σε ένα δυσμενές παγκόσμιο περιβάλλον, με την κλιματική κρίση και διάφορες ζωονόσους να αποτελούν τη νέα κανονικότητα. Οι εικόνες των μπλόκων και των δυναμικών κινητοποιήσεων με τρακτέρ δεν αποτελούν ελληνική ιδιαιτερότητα, αλλά μια γνώριμη εικόνα που θα επαναλαμβάνεται συχνότερα στο μέλλον σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όπως το Παρίσι αλλά και οι Βρυξέλλες.
Σαν κερασάκι στην τούρτα αφανισμού του πρωτογενούς τομέα έρχεται και η ελεύθερη συμφωνία εμπορίου με τέσσερις χώρες της Λατινικής Αμερικής (Mercosur) –έπειτα από 12 χρόνια διαπραγματεύσεων–, η οποία προκαλεί νέους πονοκεφάλους στους αγρότες εξαιτίας της εισαγωγής στην Ε.Ε. τόνων προϊόντων με χαμηλότερο κόστος για τον καταναλωτή, χαλαρούς κανονισμούς παραγωγής και πρωτόκολλα διατροφικής ασφάλειας.
Αγρότες από Γαλλία και Γερμανία ξεκίνησαν να έρθουν στις Βρυξέλλες χθες, ανήμερα των αποφάσεων για τη συμφωνία της Ε.Ε., αλλά τους σταμάτησαν η αστυνομία και η… κακοκαιρία. Τελικά, οι αγρότες κατάφεραν να μπλοκάρουν την πρόσβαση προς την πόλη των Βρυξελλών, αλλά δεν έφτασαν μέσα στην ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Στη Γαλλία, μέρος του δικτύου αυτοκινητοδρόμων που οδηγεί στα γαλλοβελγικά σύνορα έχει κλείσει από το βράδυ της Πέμπτης. Την ίδια μέρα, τρακτέρ εισέβαλαν στη γαλλική πρωτεύουσα, μπλοκάροντας δρόμους γύρω από τον Πύργο του Αϊφελ και την Αψίδα του Θριάμβου.
Αύξηση του κόστους
Αυτό που ενώνει τις κινητοποιήσεις Ελλήνων, Γάλλων και Γερμανών αγροτών δεν είναι μόνο η αντίθεση στην εμπορική συμφωνία Mercosur με τον φόβο αθρόας εισροής πολύ φτηνών αγροτικών προϊόντων από χώρες της Λατινικής Αμερικής, αλλά ο κίνδυνος σταδιακού τους εξοβελισμού από την παραγωγή εξαιτίας του διαρκώς αυξανόμενου κόστους, των προβλημάτων ανταγωνιστικότητας και των εξαιρετικά δύσκολων προϋποθέσεων σε περιβαλλοντικό και γραφειοκρατικό επίπεδο που θέτει η Ε.Ε. Κι όλα αυτά ενώ αναμένεται μία ακόμα πιο κουτσουρεμένη ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική) για την εξαετία 2028-2034, στερώντας περίπου άλλα 80 δισ. ευρώ από τους Ευρωπαίους αγρότες προς όφελος της άμυνας και του επανεξοπλισμού της Ενωσης. Τα 45 δισ. ευρώ ως αντισταθμιστικά στη Mercosur (και μάλιστα ως προκαταβολή από την επόμενη ΚΑΠ) για να μοιραστούν ανάμεσα σε 27 κράτη-μέλη δεν φαντάζουν ούτε κατά διάνοια αρκετά.
Πώς φτάσαμε ώς εδώ
Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις αγροτών και κτηνοτρόφων ότι το κόστος παραγωγής, οι χαμηλές τιμές, οι καθυστερήσεις στις ενισχύσεις και οι φυσικές καταστροφές δημιουργούν συνθήκες ασφυξίας και πρόβλημα επιβίωσης, το κυβερνητικό αφήγημα παρέμενε: «Δεν υπάρχει κρίση». Το αγροτικό ζήτημα απουσίαζε ουσιαστικά από την ελληνική πολιτική ατζέντα, εκτός από τα όσα σχετίζονταν με το σκάνδαλο του ΟΠΕΠΕΚΕ, το οποίο αποτέλεσε απλώς τη σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για τον αγροτικό κόσμο.
Η «βουή των τρακτέρ», ωστόσο, ήρθε να διαψεύσει αυτή την εικόνα. Για όσους γνώριζαν την κατάσταση στην ύπαιθρο, η έκρηξη δεν αποτέλεσε έκπληξη· το καζάνι έβραζε εδώ και καιρό. Η κυβέρνηση εμφανίστηκε αιφνιδιασμένη όχι τόσο από την ύπαρξη κινητοποιήσεων όσο από την έκταση, τη διάρκεια και την αυτονομία τους. Ακόμα μια φορά, η κοινωνική αντιπολίτευση δεν εκφράστηκε μέσα από κόμματα, αλλά μέσα από τα μπλόκα, χωρίς κομματικές σφραγίδες, γεγονός που ενίσχυσε τη δυναμική και τη νομιμοποίησή τους.
Η πρώτη κυβερνητική αντίδραση ήταν η καταστολή. Η αποστολή ΜΑΤ και οι προσπάθειες να εμποδιστεί η άνοδος των τρακτέρ στις εθνικές οδούς στόχευαν στο να ανακοπεί η κινητοποίηση πριν πάρει πανελλαδικές διαστάσεις. Κάτι τέτοιο δεν πέτυχε και οι εικόνες με αστυνομική βία και συλλήψεις έστρεψαν την κοινωνική γνώμη ανεπιφύλακτα υπέρ των αγροτών. Ακολούθησε ο ελιγμός του «διαλόγου». Η πρόσκληση στο Μέγαρο Μαξίμου και οι εξαγγελίες περί ικανοποίησης αιτημάτων επιχειρήθηκε να λειτουργήσουν εκτονωτικά. Τα μπλόκα, όμως, δεν υποχώρησαν. Ζήτησαν συγκεκριμένες δεσμεύσεις και απαντήσεις επί της ουσίας, όχι γενικές υποσχέσεις. Παράλληλα, κλιμάκωσαν τον αγώνα με παρεμβάσεις όχι μόνο στους δρόμους, αλλά και σε πόλεις και κομβικές υποδομές, όπως λιμάνια, αεροδρόμια και τελωνεία.
Στη συνέχεια, η κυβέρνηση επανέφερε το γνώριμο σχήμα του κοινωνικού αυτοματισμού, κατηγορώντας τους αγρότες ότι «κόβουν τη χώρα στα δύο» και προκαλούν προβλήματα στην οικονομία. Η τακτική αυτή δεν βρήκε απήχηση. Τα μπλόκα δήλωσαν ότι λαμβάνουν μέτρα για τη διευκόλυνση των μετακινήσεων, ενώ μεγάλο μέρος της κοινωνίας απέδωσε την ευθύνη στην κυβέρνηση που αρνείται να δώσει λύσεις. Χαρακτηριστικές ήταν και οι εικόνες με την αστυνομία να κλείνει δρόμους που οι αγρότες είχαν αφήσει ανοιχτούς, προκαλώντας την οργή ταξιδιωτών.
Η προσπάθεια της κυβέρνησης να ταυτίσει το αγροτικό κίνημα με «επιτήδειους» και «κλέφτες επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ» αντιμετωπίστηκε ως σκόπιμη συκοφάντηση με στόχο τη μετάθεση των ευθυνών από τις πολιτικές επιλογές του μεγάρου Μαξίμου και τους (ανύπαρκτους) ελεγκτικούς μηχανισμούς στους ίδιους τους αγρότες. Ακολούθησαν κυβερνητικές εξαγγελίες που αντιμετώπιζαν ως ήδη διευθετημένα τα περισσότερα αιτήματα των αγροτών και των κτηνοτρόφων, όπως κι άλλες «απειλές» για διώξεις και καταστολή σε συνδυασμό με εκκλήσεις για διάλογο.
Περισσότερες από 40 ημέρες μετά την έναρξη των μπλόκων η εικόνα είναι σαφής. Οι αγροτικές κινητοποιήσεις δεν είναι ούτε συγκυριακές ούτε «αντικοινωνικές». Είναι το αποτέλεσμα συσσωρευμένων προβλημάτων και μιας πολιτικής που αντιμετώπισε τον πρωτογενή τομέα ως διαχειριστικό βάρος. Οπως επισήμανε αγρότης από την Καρδίτσα στην «Εφ.Συν.», τα αιτήματα είναι απλώς επιβίωσης και δεν επικεντρώνονται σε ακόμα περισσότερο αναγκαίες τομές για τη συνολική ενίσχυση, ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα του αγροτικού τομέα. Οσο όμως οι απαντήσεις περιορίζονται στη διαχείριση της εικόνας και όχι στην αντιμετώπιση των αιτιών τόσο οι αγρότες δείχνουν αποφασισμένοι να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στους δρόμους.
Στη Γαλλία
Τα ξημερώματα της περασμένης Πέμπτης δεκάδες τρακτέρ μπήκαν στο Παρίσι, καταλαμβάνοντας συμβολικά μνημεία όπως ο Πύργος του Αϊφελ και η Αψίδα του Θριάμβου. Ετσι, οι δυναμικές κινητοποιήσεις εβδομάδων στη γαλλική περιφέρεια έφτασαν και στην πρωτεύουσα. Πέρα από την αντίθεση και το «όχι» στη συμφωνία Mercosur τα οποία ασπάζεται πλέον και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, περισσότερο για λόγους διαχείρισης του πολιτικού κόστους, αγροτικά συνδικάτα όπως το Coordination Rurale διαμαρτύρονται για τον οικονομικό μαρασμό των αγροτών, με χαμηλές τιμές στα προϊόντα τους και ιδιαίτερα αυξημένο κόστος παραγωγής. Ακόμα, επισημαίνουν τη δυσκολία να ανταγωνιστούν με αθέμιτους όρους, καθώς οι λατινοαμερικανικές χώρες χρησιμοποιούν μεθόδους παραγωγής, όπως φυτοφάρμακα και ορμόνες που στη Γαλλία έχουν καταργηθεί εδώ και 25 χρόνια εξαιτίας των ιδιαίτερα αυστηρών υγειονομικών και περιβαλλοντικών προδιαγραφών της Ε.Ε., σε συνδυασμό με διάφορες γραφειοκρατικές διαδικασίες στο κομμάτι των επιδοτήσεων και της αγοράς.
Η γαλλική «ευλογιά»
Από τα τέλη Ιουνίου 2025, η Γαλλία πλήττεται από τη μεταδοτική οζώδη δερματίτιδα (DNC), μια ιογενή ασθένεια των βοοειδών. Μεταξύ 29 Ιουνίου και 14 Δεκεμβρίου 2025, επιβεβαιώθηκαν 113 κρούσματα σε περισσότερες από 10 γαλλικές περιφέρειες. Η διαχείριση της κρίσης έχει αποτέλεσμα μαζικές και αδιάκριτες σφαγές, ακόμα και υγιών ζώων, θέτοντας σε κίνδυνο ολόκληρες εκμεταλλεύσεις. Η Coordination Rurale κινητοποιείται στο πλευρό των κτηνοτρόφων και καταγγέλλει την ασυνέπεια και τη βιαιότητα των μέτρων που επιβάλλει το γαλλικό υπουργείο Γεωργίας. Διεξάγει δράσεις στο πεδίο, κινητοποιήσεις και νομικές προσφυγές, προωθώντας παράλληλα εναλλακτικές λύσεις: στοχευμένη σφαγή, αναλογικά υγειονομικά πρωτόκολλα και αποτελεσματικούς ελέγχους της εξάπλωσης της νόσου.
● Το άρθρο γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο oποίο συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκε η Francesca Barca (Vox-Europe)
-320x213.jpg)
