«Θέλουμε να μείνουμε στη γη μας, αλλά αυτή η πολιτική μάς διώχνει»

Βράδυ Πέμπτης στο μπλόκο της Νίκαιας. Μετά τη μεγάλη κινητοποίηση όπου έδωσαν το «παρών» τοπικοί φορείς, σωματεία, μέχρι και ο μητροπολίτης της Λάρισας, το κλίμα είναι πανηγυρικό. Αρκετοί μιλούν για τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, όταν ο αγροτικός κλάδος μετρούσε αρκετές χιλιάδες περισσότερα μέλη σε απόλυτους αριθμούς. Οι αγρότες από τα μπλόκα μαζί με τους φίλους και τις οικογένειές τους διασκεδάζουν για λίγο με μουσική, από ρεμπέτικα έως trap, ανάλογα τη γενιά, ψήνοντας σε αυτοσχέδιες ψησταριές και πίνοντας λίγο αλκοόλ για να τους κρατήσει από το κρύο, καθώς ο χειμώνας ξεκίνησε να δείχνει τα δόντια του με τα πρώτα χιόνια να έχουν πέσει στην κορυφή του Ολύμπου.

Πέρα από την πρωτοφανή εδώ και χρόνια συμμετοχή, με το μπλόκο της Νίκαιας να ξεπερνάει πιθανώς τα 3.000 τρακτέρ, αυτό που ξεχωρίζει είναι η συμμετοχή πολλών νέων αγροτών κάτω των 40, που μέσω της «Εφ.Συν.» στέλνουν το δικό τους μήνυμα και ζητούν να μείνουν στον τόπο τους και να συνεχίσουν το επάγγελμα στο οποίο πολλοί μπαίνουν ως νέοι μεν αγρότες αλλά 3ης ή και 4ης γενιάς στις οικογένειές τους.

Ο πατέρας μου με συμβουλεύει να φύγω από το χωράφι

Βασίλης 21 ετών, Μεταξοχώρι Αγιάς

Πρόκειται για τον νεότερο αγρότη που συναντήσαμε, μόλις 21 ετών, γεννημένος το 2004. Εχει σπουδάσει μηχανικός αυτοκινήτων και πλάι στον πατέρα του θέλει να συνεχίσει την καλλιέργεια μήλων την οποία ξεκίνησε να του διδάσκει ο παππούς του. «Αποφάσισα να μείνω εδώ και να ασχοληθώ, αν και τα πράγματα είναι δύσκολα. Δεν μπορώ να αφήσω τη γη. Μου αρέσει, αλλιώς δεν θα ήμουν καθόλου σε αυτό. Θα ήθελα να μείνω στο χωριό και να μείνουν κι άλλοι νέοι, δεν ξέρω όμως εάν θα γίνει τελικά αυτό». Για την περίφημη διαφορά από το χωράφι στο ράφι, μας μιλά για τιμές παραγωγού στο μήλο στα 0,30 ευρώ το κιλό, όταν σε ορισμένα σουπερμάρκετ φτάνει στον καταναλωτή ακόμα και πάνω από 1,5 ευρώ. Αμα βάλουμε όλα τα έξοδα παραγωγής μας, φτάνουμε σε έναν τζίρο περίπου 50 χιλιάδων ευρώ, για να μείνουν στην οικογένεια περίπου 10 χιλιάδες ευρώ για να καταφέρει να ζήσει. Ετσι, πρέπει να κάνεις και κάποια άλλη δουλειά. «Ο πατέρας μου έλεγε να φύγω από το χωράφι. Εγώ του έλεγα, όχι, θα καθίσω. Προς το παρόν κάθομαι. Θα δείξει…», καταλήγει ο Βασίλης.

Σκέφτομαι να κάνω άλλο επάγγελμα, να έχω τουλάχιστον έναν μισθό

Μιχάλης Τράντος 36 ετών, Φάρσαλα

Ο Μιχάλης, 36 ετών και πατέρας δύο παιδιών, καλλιεργεί βαμβάκι, σιτάρι, ψυχανθή και καλαμπόκι. Ο παππούς και ο πατέρας του ήταν αγρότες και, όπως μας λέει, «θέλω να συνεχίσω, αλλά δεν βγαίνει». Πέρα από το μεγάλο κόστος παραγωγής, το πλήγμα από τις κακοκαιρίες, ειδικά του “Ντάνιελ”, ήταν τεράστιο. Η τιμή παραγωγού στο βαμβάκι κινείται όπως ένα χρηματιστήριο, όμως φέτος ο Μιχάλης έχει κόστος περίπου 200 ευρώ το στρέμμα για να πάρει πίσω 400 κιλά βαμβάκι που του αποφέρουν περίπου 120 ευρώ. Με τέτοια έξοδα πολλοί αγρότες έχουν φτάσει στο σημείο να συσσωρεύουν χρέη και δεν αρκούν μόνο οι ενισχύσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, που πολλοί, όπως ο Μιχάλης, δεν έχουν λάβει ακόμα. Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ τον γεμίζει οργή και ζητάει «να γυρίσουν τα λεφτά στους πραγματικούς αγρότες, που αγωνιούν και προσπαθούν να μείνουν στον τόπο τους».

Πλέον περιμένει να λάβει όσο πιο γρήγορα τις ενισχύσεις που του αναλογούν για να καταφέρει να καλλιεργήσει την επόμενη χρονιά. «Εάν συνεχιστεί για άλλη μια χρονιά αυτή η κατάσταση, πιστεύω ότι θα αλλάξω επάγγελμα, να πάω κάπου να έχω τουλάχιστον έναν μισθό», καταλήγει.

Για να ζήσεις πρέπει να διαλέξεις ποιον θα αφήσεις απλήρωτο

Σωτήρης Πουλούτσος 38 ετών, Φάρσαλα

Η οικογένεια του Σωτήρη δραστηριοποιείται στον αγροτικό χώρο εδώ και αρκετές γενιές. Αυτή τη στιγμή διαθέτει καλλιέργειες αρκετών στρεμμάτων σε βαμβάκι, σιτάρι, κριθάρι, βιομηχανική τομάτα και καλαμπόκι. «Ομως τα πράγματα είναι δύσκολα, αλλιώς δεν θα ήμασταν εδώ», μας λέει με αφοπλιστική ειλικρίνεια. Πολλές εταιρείες επικαλέστηκαν τον πόλεμο στην Ουκρανία και ανέβασαν τις τιμές στα εφόδια. Το 2020 πλήρωνε για το αγροτικό ρεύμα 0,04 ευρώ ανά κιλοβατώρα και σήμερα πληρώνει 0,09 ευρώ την κιλοβατώρα για το 30% της κατανάλωσής του και το υπόλοιπο στην τιμή της αγοράς.

Ο Σωτήρης δεν βλέπει στήριξη από το κράτος και στο κομμάτι του αγροτικού πετρελαίου για το οποίο είναι κάθετος ότι πρέπει να είναι αφορολόγητο. «Δηλαδή τι θέλουν; Μία Ελλάδα του τουρισμού και όλη η υπόλοιπη των υπαλλήλων του τουρισμού; Αυτό δεν γίνεται!», συνεχίζει. Ως πατέρας 3 παιδιών, μας εκμυστηρεύεται ότι «για να ζήσεις πρέπει να αποφασίσεις ποιον θα αφήσεις εσύ απλήρωτο μεταξύ, π.χ., γεωπόνων, εμπόρων υγρών καυσίμων κ.ά.». Χωρίς να έχει ιδιαίτερη εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση ή τον πρωθυπουργό, περιμένει μέτρα στήριξης του πρωτογενή τομέα, αλλιώς «λίγο-πολύ όλοι θα τα παρατήσουμε και θα διαλυθεί όλη η παραγωγή και η διατροφική αλυσίδα στη χώρα»…

Δεν υπάρχει σχέδιο για το νερό στη Θεσσαλία

Δημήτρης Φτάκας 37 ετών, Μοσχοχώρι Λάρισας

Για τον Δημήτρη Φτάκα, με καλλιέργειες σε σιτηρά, όσπρια και φιστίκια τύπου Αιγίνης, το σημαντικότερο πρόβλημα είναι το κόστος παραγωγής και ο διάλογος για μέτρα στήριξης θα έπρεπε να έχει ξεκινήσει… χθες. Οπως μας λέει, το ζήτημα δεν είναι οι αγρότες να περιμένουν ημίμετρα και επιδοτήσεις, αλλά να είναι πραγματικά βιώσιμοι. Τα προβλήματα προϋπήρχαν, όμως η κακοκαιρία του “Ντάνιελ” έδειξε ότι οι παραγωγοί της Θεσσαλίας είναι κάτι παραπάνω από ευάλωτοι: «Εργο δεν έχει γίνει στην περιοχή, από όσο θυμάμαι εγώ τον εαυτό μου. Τώρα με την κακοκαιρία “Μπάιρον”, παραλίγο να ξαναπλημμυρίσουμε. Από εκεί που δεν είχαμε νερό να ποτίσουμε και κάναμε βαθιές γεωτρήσεις, ξαφνικά πλημμυρίσαμε και στείλαμε το νερό στη θάλασσα, γιατί πλημμύρισαν τα χωράφια και τα χωριά. Αρα δεν υπάρχει κάποιο σχέδιο».

Το νερό είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας και χρειάζεται ειδικά σε κάποιες πιο δυναμικές καλλιέργειες ή δεντροκαλλιέργειες στις οποίες ενδεχομένως θα στραφεί ένας νέος παραγωγός. Με τα σημερινά κόστη παραγωγής πρέπει η καλλιέργεια του Δημήτρη να αποδώσει σε… τέλειο βαθμό για να είναι απλά βιώσιμος. «Μια φορά στα 10 χρόνια παίρνεις τέτοια παραγωγή. Οταν βγαίνεις οριακά, λες, υπάρχει μέλλον αργότερα;», αναρωτιέται.

Από το Πανεπιστήμιο και τον ιδιωτικό τομέα γύρισα στο χωράφι και δεν φεύγω

Νικόλας Τσερλικάκης 38 ετών

Ο Νικόλας Τσερλικάκης έχει κάνει σπουδές μεταπτυχιακού επιπέδου στη Γεωπονική Σχολή Θεσσαλονίκης. Εχοντας επιστημονικό υπόβαθρο, δούλεψε για περίπου μία δεκαετία ως μελετητής στο Δημόσιο και σε ιδιωτικούς φορείς και το 2023 επέστρεψε στο χωράφι. Φέτος έκανε αίτηση στο πρόγραμμα για τους νέους αγρότες. «Οταν θέλεις να κάνεις μια στρατηγική για την επιχείρησή σου πρέπει να ξέρεις τι έχεις να εισπράξεις. Λέμε ότι πρέπει να υπάρχει μια συγκεκριμένη ημερομηνία για τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις, οι οποίες πρακτικά έχουν κατοχυρωθεί για να σου προσθέτουν, να σε βοηθάνε στο εισόδημά σου. Να υπάρχει μια περίοδος στην οποία σου καταβάλλονται και να ξέρεις εσύ, είτε είναι χαμηλό το ποσό είτε υψηλό, ποιο είναι το ποσό», μας εξηγεί αναφορικά με το θέμα του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ θεωρεί ότι όταν οι αγρότες ακούν ότι χάνονται τόσα δισ. και βλέπουν τη σοβαρή έλλειψη έργων υποδομής στη Θεσσαλία, τότε δικαίως εξοργίζονται.

Για τον Ν. Τσερλικάκη λείπει επίσης μία ουσιαστική στρατηγική με πολιτικές φιλικές προς τον αγρότη. «Είμαστε στους δρόμους για να αλλάξουμε κάποιες πολιτικές και να δώσουμε κάποια μηνύματα. Βγήκαμε στον δρόμο γιατί λέμε ότι αυτή η πολιτική που επιλέξανε από την κυβέρνηση, αυτός ο τρόπος πληρωμών και επιχορηγήσεων, είναι λάθος».

Οπως αρκετοί Θεσσαλοί, υπέστη μεγάλη καταστροφή λόγω του «Ντάνιελ», όμως, δεν το βάζει κάτω: «Το επάγγελμα του αγρότη στην πραγματικότητα είναι κλειστό. Εάν δεν είχαν ο πατέρας ή ο παππούς σου μία περιουσία, δεν μπορείς να ξεκινήσεις αύριο το πρωί. Εγώ δεν θα το εγκαταλείψω. Εχω κάνει τον κύκλο μου στον ιδιωτικό τομέα και την περιουσία μου αυτή δεν θα την αφήσω σε κανέναν, θα μείνει σε μένα. Θα συνεχίσω να καλλιεργώ, γιατί αυτό μου αρέσει να κάνω», καταλήγει.