Με… ελαφρά καθυστέρηση 32 μηνών, η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) ανακοίνωσε χθες την απόφασή της να επιβάλει πρόστιμο 1 εκατομμυρίου ευρώ στον ΟΣΕ για τις ελλείψεις στην εκπαίδευση των σταθμαρχών που διαπιστώθηκαν λίγες μέρες μετά το έγκλημα των Τεμπών, τον Μάρτιο του 2023.
Η ΡΑΣ είχε ξεκινήσει αυτεπάγγελτο έλεγχο στον ΟΣΕ και στην Hellenic Train από την επομένη του τραγικού δυστυχήματος, δηλαδή την 1η Μαρτίου 2023, και στη χθεσινή πολυσέλιδη απόφαση παρατίθεται μια μακροσκελής αλληλογραφία και ανταλλαγή στοιχείων. Οπως έγραψε και πρόσφατα η «Εφ.Συν.» («Βγαίνουν από τα συρτάρια “μπαζωμένα” πορίσματα», 7/11/2025), την ώρα που στο πεδίο του εγκλήματος εξαφανιζόταν πληθώρα αποδεικτικών στοιχείων με την απομάκρυνση τεράστιων όγκων χωμάτων αλλά και όλων των συντριμμιών, η ΡΑΣ κατάφερε στις 6 Μαρτίου να πραγματοποιήσει και αιφνιδιαστικό έλεγχο στον ΟΣΕ, αποκομίζοντας στοιχεία και για την εκπαίδευση των σταθμαρχών.
Δέκα μέρες μετά, στις 16/3/2023, και ενώ η διαδικασία ελέγχου δεν είχε ολοκληρωθεί (σ.σ.: τελικώς ουδέποτε ολοκληρώθηκε ώς τώρα), η ΡΑΣ ανακοίνωσε «έκτακτα μέτρα», ζητώντας από τον ΟΣΕ να μη χρησιμοποιεί τους σταθμάρχες που είχε εκπαιδεύσει με σοβαρές ελλείψεις, μεταξύ των οποίων και ο μοιραίος σταθμάρχης της Λάρισας. Απειλούσε, μάλιστα, τον ΟΣΕ με πρόστιμο 100.000 ευρώ για κάθε ημέρα που θα χρησιμοποιούσε τους ανεκπαίδευτους σταθμάρχες!
Οπως αναφέραμε και στο πρόσφατο ρεπορτάζ, όμως, τα έκτακτα μέτρα της ΡΑΣ εξέθεσαν την κυβέρνηση Μητσοτάκη η οποία, μετά τα κροκοδείλια δάκρυα των πρώτων ημερών και ενώ δεν είχε γίνει ακόμη αντιληπτό το «μπάζωμα» των αποδεικτικών στοιχείων, προσπάθησε να επανέλθει στην κανονικότητα καθώς πλησίαζαν και οι βουλευτικές εκλογές. Επιπρόσθετα, οι συστάσεις της ΡΑΣ εξέθεταν προσωπικά και τον τότε αρμόδιο υπουργό Γιώργο Γεραπετρίτη, ο οποίος είχε υποστηρίξει ότι η εκπαίδευση των σταθμαρχών είχε γίνει με πληρότητα και σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.
Τα έκτακτα μέτρα παρατάθηκαν σιωπηρά μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2023, ενώ στο μεταξύ η Νέα Δημοκρατία είχε κερδίσει με 41% και είχε ξεκινήσει το «σβήσιμο» των ευθυνών κάθε εμπλεκόμενου πολιτικού προσώπου. Κανείς δεν έμαθε τι απέγιναν οι απειλές της ΡΑΣ ούτε και ο γενικότερος έλεγχος στον ΟΣΕ και την Hellenic Train καθώς πάγωσε και η διαδικασία Ακροάσεων που προβλέπεται πριν από την επιβολή ποινών. Τα ευρήματα της ΡΑΣ δεν περιλήφθηκαν ούτε στη δικογραφία για τη δίκη που ξεκινά τον ερχόμενο Μάρτιο στη Λάρισα ούτε στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Μια «συνωμοσία της σιωπής» κάλυπτε εκείνες τις έρευνες και τα πορίσματα έμεναν να αραχνιάζουν σε κάποια ντουλάπια του ΟΣΕ, της ΡΑΣ και του εποπτεύοντος υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Περίπλοκη διατύπωση
Φαίνεται, όμως, ότι ενόψει και της επικείμενης δίκης, η ΡΑΣ αποφάσισε να βγάλει από επάνω της το βάρος των στοιχείων που η ίδια είχε εντοπίσει. Παρά το γεγονός ότι η 76 σελίδων απόφαση είναι γραμμένη με τον πιο περίπλοκο τρόπο, αναφέρεται ότι ο ΟΣΕ θα έπρεπε για τους 77 σταθμάρχες (75 με μπλοκάκι και 2 από μετάταξη, μεταξύ των οποίων εκείνος της Λάρισας):
● Να έχει τηρήσει σε όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης αναλυτικά και ενυπόγραφα ημερολόγια, ωρολόγια προγράμματα και παρουσιολόγια.
● Να έχει συντάξει κατά τη διάρκεια των ανωτέρω υπηρεσιών κατάρτισης εμπεριστατωμένη και ενυπόγραφη Εκθεση Απόδοσης και Συμπεριφοράς για τις ικανότητες των εκπαιδευόμενων σταθμαρχών.
● Να έχει υλοποιήσει γραπτές και προφορικές εξετάσεις με κλίμακα από 1 έως 20.
● Να έχει συγκροτήσει για τις ανάγκες υλοποίησης όλων των παραπάνω διαδικασιών (κατάρτισης και σχετικών εξετάσεων) Τριμελή Επιτροπή, τα μέλη της οποίας δεν πρέπει να συνδέονται με τους (εκπαιδευόμενους) σταθμάρχες με βαθμό συγγένειας εξ αίματος ή εξ αγχιστείας έως 3ου βαθμού.
● Να έχει προβεί σε αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της εκπαίδευσης που έχει γίνει και σχετίζεται με την ασφάλεια του σιδηροδρόμου και της επάρκειας των προσόντων των εργαζομένων σε αυτόν (ΟΣΕ Α.Ε.) σταθμαρχών οι οποίοι μετείχαν στις προαναφερόμενες διαδικασίες.
● Να έχει εκδώσει μετά το πέρας της ανωτέρω εκπαίδευσης συγκεντρωτικά δελτία αξιολόγησης των προγραμμάτων και έκθεση αξιολόγησης-αξιοποίησης της εκπαίδευσης.
● Να έχει εκδώσει μετά το πέρας υλοποίησης των ανωτέρω υπηρεσιών κατάρτισης και της διεξαγωγής γραπτών και προφορικών εξετάσεων έγγραφη πιστοποίηση-βεβαίωση επιτυχούς παρακολούθησης, όπως επιβάλλουν ευρωπαϊκές οδηγίες και ο νόμος 4632/2019 που ψήφισε η παρούσα κυβέρνηση.
● Να έχει υλοποιήσει για το σύνολο του ανωτέρω (νεοπροσλαμβανόμενου) προσωπικού του τη δεκαοκτάμηνη δοκιμαστική περίοδο στην οποία θα συμπεριλαμβανόταν η εκπαίδευση και η μαθητεία του εν λόγω προσωπικού.
Αυτά που θα έπρεπε να κάνει ο ΟΣΕ, όπως περιγράφονται στις 8 παραπάνω διαπιστώσεις, παραπέμπουν σε ένα σύστημα που λειτουργούσε με την αρχή «πάμε και όπου βγει». Η κυβέρνηση που μιλά συνεχώς για την ανάγκη αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων επέτρεπε να βρίσκονται σε κρίσιμες θέσεις για την ασφάλεια του σιδηροδρόμου πρόσωπα που είχαν επιλεγεί χωρίς κανένα διαγωνισμό αφού είχαν προσληφθεί με μπλοκάκι. Πολλοί δε εξ αυτών ήταν απλώς συγγενείς συνδικαλιστών του ΟΣΕ (οι οποίοι σε αντάλλαγμα σιωπούσαν για τα τεκταινόμενα στον σιδηρόδρομο) και εκπαιδεύονταν-αξιολογούνταν από τους ίδιους τους συγγενείς τους.
Διαχωρισμός εργαζομένων
Μάλιστα, όπως αναφέρεται στην απόφαση, ο ΟΣΕ προχωρούσε και σε έναν διαχωρισμό ανάμεσα στους μονίμους εργαζομένους και τους εργαζομένους με μπλοκάκι, υποστηρίζοντας ότι για τους δεύτερους δεν ισχύει η υποχρεωτική 18μηνη δοκιμαστική περίοδος πριν αναλάβουν μόνοι τους υπηρεσία!
Το πόρισμα δεν περιγράφει με σαφήνεια εάν τελικά οι ανεκπαίδευτοι σταθμάρχες συνέχισαν να εργάζονται σε θέσεις ευθύνης και για πόσο χρονικό διάστημα, εκθέτοντας σε κίνδυνο τους επιβάτες. Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο «επιστροφής στην κανονικότητα», τα δρομολόγια επανεκκίνησαν στον κεντρικό άξονα Αθήνα-Θεσσαλονίκη από τον Απρίλιο του 2023. Ομως το πρόστιμο του ενός εκατομμυρίου ευρώ καταλογίζεται διότι διαπιστώθηκε πως σε συγκεκριμένους σταθμούς, που δεν είχαν κλείσει, εργάστηκαν σταθμάρχες με ελλιπή εκπαίδευση μόνοι τους (χωρίς την παρουσία άλλου έμπειρου σταθμάρχη) στο διάστημα μεταξύ 22 και 31 Μαρτίου 2023.
Πρόκειται για τους σταθμούς σε Ικόνιο, Πάτρα, Αγιο Ανδρέα, Θεσσαλονίκη, ΤΧ1 Διαλογής και Σίνδο από τους οποίους συνέχιζαν να περνούν τρένα τοπικής κυκλοφορίας. Εκεί, βρέθηκαν στοιχεία για στελέχωση από σταθμάρχες χωρίς εκπαίδευση επί 10 ημέρες, και αφού η ΡΑΣ είχε απειλήσει με πρόστιμο 100.000 ημερησίως, προέκυψε το 1 εκατομμύριο ευρώ. Παράλληλα επιβάλλονται και δύο πρόστιμα των 20.000 για παραβάσεις των Σχεδίων Διαχείρισης Ασφάλειας. Εννοείται ότι το ποσόν αυτό, εάν καταβληθεί, θα πληρωθεί «από το Δημόσιο στο Δημόσιο», χωρίς περαιτέρω συνέπειες για όσους άφησαν τον σιδηρόδρομο χωρίς εκπαιδευμένο προσωπικό και χωρίς τους μηχανισμούς ελέγχου που θα επέβαλλαν την τήρηση των κανόνων, η οποία θα μπορούσε να αποτρέψει την τραγωδία στα Τέμπη και την απαξίωση του ελληνικού σιδηροδρόμου.
Εως το τέλος του Νοεμβρίου αναμένεται και η συνέχιση των ακροάσεων του ΟΣΕ και της Hellenic Train από τη ΡΑΣ, που εκκρεμούν από το 2023, οπότε όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά είτε για νέα πρόστιμα είτε και για μείωση των ήδη ανακοινωθέντων.
! Μέσα στον Νοέμβριο θα απολογηθούν στην ανακρίτρια του Δικαστικού Συμβουλίου του Ειδικού Δικαστηρίου, Φωτεινή Μηλιώνη, ο πρ. υφυπουργός Χρήστος Τριαντόπουλος, ο πρ. περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός και ακόμη έξι κατηγορούμενοι από την Πυροσβεστική, την Αστυνομία και τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, που έχουν παραπεμφθεί για την αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος.
