Τριήμερο εκδηλώσεων για το απερίγραπτο καλοκαίρι του 2015 που έζησε η Λέσβος όταν χιλιάδες πρόσφυγες κατέκλυσαν το νησί, διοργανώνει στη Μυτιλήνη η οργάνωση Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), με την υποστήριξη του Ιδρύματος PRO ASYL. Δέκα χρόνια μετά, το τριήμερο 18-20 Οκτωβρίου, μέσα από εικόνες, θύμησες και μουσική, θα ζωντανέψουν οι μνήμες και τα συναισθήματα που άφησε πίσω του ένα καλοκαίρι που έμεινε στην Ιστορία ως «καλοκαίρι προσφυγιάς και αλληλεγγύης». Τότε που χιλιάδες πρόσφυγες και προσφύγισσες έφταναν καθημερινά στη Λέσβο, διακινδυνεύοντας τη ζωή τους. Οι κοινότητες του νησιού ενεργοποιήθηκαν, οι κάτοικοι άνοιξαν τα σπίτια και τις καρδιές τους για να βοηθήσουν όπως μπορούσαν και χιλιάδες αλληλέγγυοι και αλληλέγγυες έφτασαν από όλο τον κόσμο για να προσφέρουν στήριξη. Ηταν μια χρονιά γεμάτη πόνο και απώλεια, αλλά και δύναμη, ελπίδα και πράξεις ανθρωπιάς που δεν πρέπει και δεν μπορούν να ξεχαστούν.
«Το 2015 μας δίδαξε ένα τεράστιο μάθημα αλληλεγγύης και ανθρώπινης δύναμης. Την ίδια στιγμή, ανέδειξε με τον πιο έντονο τρόπο την απουσία του κράτους και της Ευρωπαϊκής Ενωσης και, απέναντι σε αυτή, την αλληλοβοήθεια ανάμεσα σε πρόσφυγες και ντόπιους και την τεράστια κινητοποίηση της τοπικής κοινωνίας, της Ελλάδας και του κόσμου. Αυτό το τριήμερο εκδηλώσεων θέλει να είναι ένα ταξίδι μνήμης, εικόνας και προφορικής Ιστορίας. Θέλει να τιμήσει όσους και όσες βρέθηκαν τότε στη Λέσβο, να δώσει χώρο στις διαφορετικές φωνές και τα συναισθήματα χαράς, πόνου, αλληλεγγύης, αλλά και να κρατήσει ζωντανό το μάθημα που μας δίδαξε το 2015: ότι η αλληλεγγύη έχει τη δύναμη να αλλάζει ζωές και να κάνει τη διαφορά, ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές» γράφουν οι διοργανωτές.
Η κεντρική έκθεση φωτογραφίας φιλοξενείται στο νεοκλασικό σπίτι της οδού Τζέημς Αριστάρχου 17 και περιλαμβάνει φωτογραφίες που συγκεντρώθηκαν με ανοιχτό κάλεσμα σε ανθρώπους που έζησαν τα γεγονότα – πρόσφυγες/ισσες, κατοίκους, αλληλέγγυες.
Μαρτυρίες από 30 άτομα, πρόσφυγες, ντόπιους και ακτιβίστριες, που μοιράστηκαν σε συνεντεύξεις, εικόνες, ιστορίες, προσωπικές εμπειρίες και τα συμπεράσματα που κράτησαν από τότε. Χαρακτηριστικές είναι οι μαρτυρίες της Τζώρτζια, κατοίκου της Λέσβου και αλληλέγγυας από την πρώτη στιγμή στο πλάι των προσφύγων, καθώς και του καπ. Θανάση, ιδιοκτήτη αλιευτικού που καθημερινά έσωζε ζωές σε κίνδυνο.
«Οι άνθρωποι έκαναν αυτό που ήξεραν να κάνουν. Βοηθούσαν. Κάναμε αυτό που θα έκανε ο καθένας», λέει η Τζώρτζια.
«Με διατάζετε εσύ και οι υπηρεσίες σου αν δω βάρκα και βουλιάζει να μην πάω κοντά; Κι αν εσείς δεν είστε κοντά, θα τους αφήσετε να πνιγούνε οι άνθρωποι; Πες στο αφεντικό σου ότι εγώ, αν βρω βάρκα και δεν έχει κοντά λιμεναρχείο να το φωνάξω, εγώ θα βοηθήσω. Και κάνετε ό,τι καταλαβαίνετε» θυμάται να απαντάει ο καπ. Θανάσης σε ανθρώπους του Λιμενικού.
Παρόντες με φυσική παρουσία ή μέσω των χαιρετισμών τους θα είναι και αρκετοί πρόσφυγες της περιόδου εκείνης.
«Η πρώτη μου συνάντηση με την Ευρώπη ήταν στη Λέσβο και ήταν πολύ καλή γιατί οι άνθρωποι ήθελαν να βοηθήσουν και ήταν αλληλέγγυοι. Θα ευχόμουν εσείς όλοι που τότε ήσασταν στο πλάι μας, να το θυμηθείτε και να πάρετε θέση και σήμερα που είναι πιο δύσκολες εποχές!» λέει ο Tarek από τη Συρία, που έφτασε στη Λέσβο τον Αύγουστο του 2015 και σήμερα ζει στη Γερμανία.
«Μας δείξατε τον καλύτερο εαυτό σας. Δουλέψατε σκληρά για να καλωσορίσετε χιλιάδες ανθρώπους καθημερινά. Κάνατε ό,τι μπορούσατε. Σας ευχαριστούμε πάρα πολύ που μας καλωσορίσατε!» υπογραμμίζει η Sara από την Ουγκάντα, που έφτασε και έμεινε στη Μυτιλήνη για έναν μήνα το 2015 και σήμερα ζει στην Αθήνα.
«Οι Ελληνες ζούνε στην καρδιά μου πραγματικά! Δεν θα σας ξεχάσω ποτέ και έχω μεγάλο σεβασμό για αυτά που κάνατε!» ευγνωμονεί ο Mohammed από τη Σομαλία, που έφτασε στη Λέσβο τον Αύγουστο του 2015 και σήμερα ζει στη Γερμανία. «Είμαι πολύ ευτυχισμένος που έφτασα στη Λέσβο όταν οι άνθρωποι είχαν τις πόρτες και τις καρδιές τους ανοιχτές! Μας καλοδεχτήκατε. Κρατήστε τις καρδιές σας ανοιχτές γιατί οι άνθρωποι σας χρειάζονται και σήμερα!» στέλνει μήνυμα ο Yussuf, Κούρδος από την Τουρκία, που έφτασε στη Λέσβο τον Οκτώβριο του 2015.
Μουσική υπόκρουση θα είναι μια συλλογική λίστα τραγουδιών που επέλεξαν οι συμμετέχοντες στις συνεντεύξεις ως προσωπικά σύμβολα μνήμης εκείνης της περιόδου.
Η έκθεση θα είναι ανοιχτή το Σάββατο 18 Οκτωβρίου από τις 17.00 έως τις 22.00, την Κυριακή 19 Οκτωβρίου από τις 15.00 έως τις 18.00 και τη Δευτέρα 20 Οκτωβρίου από τις 17.00 έως τις 20.00, Τζέημς Αριστάρχου 17.
Το Σάββατο 18 Οκτωβρίου, στις 19.00, στο ίδιο κτίριο, θα πραγματοποιηθεί συζήτηση με τη συμμετοχή προσφύγων, κατοίκων και αλληλέγγυων που μοιράστηκαν τις εμπειρίες τους μέσα από τις συνεντεύξεις.
Την Κυριακή 19 Οκτωβρίου, στις 18.00, στο «Cine Arion» στη Μυτιλήνη θα πραγματοποιηθεί προβολή της ταινίας «Αύριο περνάω απέναντι / Ι Will Cross Tomorrow» της γνωστής Ιρανής σκηνοθέτριας Sepideh Farsi. Η ταινία εξερευνά την ιστορία ενός Σύρου πρόσφυγα που φτάνει στη Λέσβο το 2015 και μεγάλο μέρος της έχει γυριστεί στη Λέσβο. Θα προβληθεί με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους και μετά το τέλος της ταινίας θα ακολουθήσει συζήτηση με τον ηθοποιό της ταινίας Βασίλη Κουκαλάνι. Γιατί, όπως λέει ένα αφγανικό ρητό που μας μεταφέρει ο Nasim, «Το καραβάνι πήγε από τόπο σε τόπο και οι ιστορίες του Σαραμπάν (αρχηγού του καραβανιού) έμειναν σε κάθε τόπο».
