Τα καρτοτηλέφωνα περνούν στην… ιστορία

Πόσοι άραγε θυμούνται τις τηλεκάρτες και τα καρτοτηλέφωνα; Μια ολόκληρη γενιά (Gen-Z) δεν τα έχει καν προλάβει στην ακμή τους αλλά συχνά τα φωτογραφίζει για μια ρετρό ανάρτηση στα μέσα δικτύωσης. Η απομάκρυνση των καρτοτηλεφώνων από το κέντρο της Αθήνας έχει ήδη ξεκινήσει από τα μέσα Αυγούστου και αναμένεται να συνεχιστεί με νέο γύρο συνεννοήσεων του Δήμου Αθηναίων με τον ΟΤΕ. Οι κάποτε πολυσύχναστοι και πανταχού παρόντες κίτρινοι θάλαμοι θυμίζουν πλέον μια εποχή που έχει οριστικά παρέλθει.

Ο Δήμος Αθηναίων τονίζει ότι στόχος της απομάκρυνσης των καρτοτηλεφώνων από διάφορα σημεία της Αθήνας είναι η βελτίωση της ασφάλειας στον δημόσιο χώρο, η μείωση του οπτικού θορύβου, η λειτουργικότητα και προσβασιμότητα στην πόλη. Πολλά καρτοτηλέφωνα αποτελούν εστίες κινδύνου λόγω των σπασμένων τζαμιών και των λαμαρινών που προεξέχουν, καθώς και εστίες ρύπανσης. Επίσης, σε αρκετά σημεία μειώνουν την προσβασιμότητα, καθώς είναι εγκατεστημένα σε στενά πεζοδρόμια. Μέσα στο επόμενο διάστημα θα απομακρυνθούν 150 καρτοτηλέφωνα. Οπως μας ενημέρωσε ο αντιδήμαρχος Υποδομών, αλλά επιβεβαιώνεται και από μια απλή παρατήρηση, αυτά που δεν λειτουργούν είναι πολύ περισσότερα από όσα είναι ακόμα σε χρήση.

Οπως δηλώνει ο αντιδήμαρχος Υποδομών, Ανδρέας Γραμματικογιάννης, στην «Εφ.Συν.», μέσα στον Σεπτέμβριο θα πραγματοποιηθεί δεύτερη φάση συνεννοήσεων με τον ΟΤΕ. Υπό συζήτηση θα τεθεί και η ιδέα του Δήμου Αθηναίων να παραμείνουν κάποια καρτοτηλέφωνα σε πολύ στοχευμένα σημεία, τα οποία δεν θα εμποδίζουν τους πεζούς και τα ΑμεΑ, για λόγους ιστορικής μνήμης και ενδεχομένως χρήσης.

Ακόμα, συζητείται και η αξιοποίηση ορισμένων ως δανειστικών βιβλιοθηκών ή ως Wi-Fi hotspots. Αντίστοιχές ιδέες έχουν εφαρμοστεί και σε άλλες πόλεις ανά τον κόσμο, όπου τα καρτοτηλέφωνα έχουν αποκτήσει μια «δεύτερη ζωή» αποτελώντας μια εικαστική παρέμβαση στην πόλη. Από σημεία φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων έως Wi-Fi hotspots και από δανειστικές βιβλιοθήκες έως σημεία εικαστικής παρέμβασης στην πόλη, τα καρτοτηλέφωνα έχουν «ξανασυστηθεί» με άλλη χρήση στο κοινό πολλών πόλεων. Τέλος, αρκετά σχολεία και φορείς έχουν επικοινωνήσει, όπως δηλώνει ο κ. Γραμματικογιάννης, με τον δήμο προκειμένου να πάρουν απομακρυσμένα καρτοτηλέφωνα και να τα αναδείξουν ή να τα αξιοποιήσουν για άλλες χρήσεις.

«Πριν τελειώσουμε, τελειώνει η τηλεκάρτα»

Τα πρώτα καρτοτηλέφωνα εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα το 1992 από τον ΟΤΕ ως μετεξέλιξη των τηλεφώνων με κέρματα. Οι πρώτες τηλεκάρτες έγιναν συλλεκτικές και τα καρτοτηλέφωνα ενσωματώθηκαν, ελλείψει της –σήμερα αυτονόητης– διαδεδομένης κινητής τηλεφωνίας, στην καθημερινότητα των ανθρώπων και έγιναν αναπόσπαστο μέρος του αστικού τοπίου.

«Για το ευρύ κοινό ήταν τρομερή καινοτομία γιατί πριν από αυτά υπήρχαν μόνο οι τηλεφωνικοί θάλαμοι του ΟΤΕ που δεν πολυδούλευαν. Παίρνανε το δίφραγκο (2 δραχμές) και συχνά γεμίζανε και δεν το άδειαζε κανείς. Πριν από τα καρτοτηλέφωνα υπήρχαν κάτι μεγάλα κόκκινα τηλέφωνα στα περίπτερα που επίσης έπαιρναν δίφραγκο», θυμάται ο Βασίλης, 53 ετών, κάτοικος του κέντρου. «Ηταν καθημερινή η χρήση. Ηταν πολύ διαφορετικό το τηλεπικοινωνιακό τοπίο· ήταν μεγάλος εκσυγχρονισμός τα καρτοτηλέφωνα. Βέβαια, όταν χρειαζόταν να πάρεις τηλέφωνο αμέσως, δεν ήταν πάντα εύκολο, συχνά είχαν ουρά στο κέντρο της Αθήνας, ακόμα κι αν υπήρχαν 3-4 στη σειρά».

Η δόξα τους δεν κράτησε πολύ. Η εικόνα «ζωντανών» καρτοτηλεφώνων μοιάζει πια μακρινή ανάμνηση. «Θυμάμαι μια φορά που είχε κοπεί το σταθερό στο σπίτι μου και για όλες τις επικοινωνίες πήγαινα στο καρτοτηλέφωνο, είχε αναμονή αρκετή, άκουγες τα νέα όλων. Η ιδιωτικότητα ήταν λίγο θέμα, αν ήθελες να μιλήσεις με τον σύντροφο ή τη σύντροφό σου έπρεπε να μιλάς χαμηλόφωνα και είχες θέμα με τις μονάδες στην τηλεκάρτα, συχνά τέλειωναν πριν προλάβεις να πεις ό,τι ήθελες να πεις». Τα καρτοτηλέφωνα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα και για τους μετανάστες τη δεκαετία του 1990, δίνοντάς τους σχετικά φτηνή πρόσβαση στην επικοινωνία.

Η πτώση τους ξεκίνησε τη δεκαετία του 2000, με τη διάδοση της κινητής τηλεφωνίας, ωστόσο, όπως θυμάται ο Βασίλης, «ακόμα κι όταν αποκτήσαμε κινητά, αρχικά είχαμε τηλεκάρτα μαζί μας για παν ενδεχόμενο. Μετά το 2010 σταμάτησα να την έχω και μαζί μου, την εγκατέλειψα τελείως». Παρά την πτωτική τάση, το 2004 με τους Ολυμπιακούς Αγώνες εγκαταστάθηκε μεγάλος αριθμός νέων καρτοτηλεφώνων στην Αθήνα από τον ΟΤΕ, ο οποίος ήταν ο αποκλειστικός πάροχος και άρα υποχρεωμένος από την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων.

Πολύτιμα καταφύγια

Με την καθολική κυριαρχία της κινητής τηλεφωνίας, τα καρτοτηλέφωνα αφέθηκαν να παρακμάσουν, με αρκετά σταδιακά να μη δουλεύουν ή να έχουν περιπέσει σε αχρησία, ενώ κάποια λειτουργικά έχουν ξεμείνει στο κέντρο της Αθήνας, κυρίως στο Σύνταγμα και στην Ομόνοια. Κάποια καρτοτηλέφωνα, ωστόσο, ακόμα εξυπηρετούν σε έναν βαθμό τον σκοπό τους σε φυλακές, κρατητήρια, κατασκηνώσεις και νοσοκομεία.

Σύμφωνα με το γραφείο Τύπου του ΟΤΕ, γίνονται έλεγχοι για την κατάσταση των καρτοτηλεφώνων και σταδιακά απομακρύνονται, σε συνεννόηση με τους δήμους, όσα δεν λειτουργούν. Παράλληλα, υπάρχει πλάνο σταδιακής απομάκρυνσης των καρτοτηλεφώνων από όλη την Ελλάδα. Οσον αφορά τις τηλεκάρτες, αυτές πλέον πωλούνται σε περιορισμένο αριθμό μόνο σε καταστήματα Cosmote και Γερμανός, αλλά όχι στα περίπτερα.

«Την τελευταία φορά που πρόσεξα καρτοτηλέφωνο ήταν απέναντι από το Πεδίον του Αρεως. Είχε στο ραφάκι ένα γυναικείο παπούτσι, από πίσω μια μπανανόφλουδα και μπροστά ένα μεγάλο χαρτόνι. Το τράβηξα φωτογραφία και προσπέρασα, σκεπτόμενος την εγκατάλειψή τους», νοσταλγεί ο Βασίλης.