Aμήχανη απάντηση από το Υπερταμείο για τα καμένα της Χίου

Οι κάτοικοι της Χίου μετρούν τις πληγές τους από την καταστροφική πυρκαγιά που χτύπησε το νησί, με την οργή και την απόγνωση να μεγαλώνουν.

Μέσα στις διαμαρτυρίες και τη σκληρή κριτική που έχει εκφραστεί, υπήρξε και μια εμπεριστατωμένη και με επιστημονικό λόγο ανάρτηση για το πρόγραμμα Antinero από την «Κίνηση για την Προστασία των Νησίων».

Σε αυτή γίνεται μια εκτενής περιγραφή των επίσημων προδιαγραφών του προγράμματος Antinero ως σχεδίου προστασίας των δασών από τις πυρκαγιές και, ανάμεσά σε άλλα, προβλέπει καθαρισμούς και απομάκρυνση ξερών χόρτων, συντήρηση και βελτίωση δασικών δρόμων, διασφάλιση προσβασιμότητας και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών, αλλά και διάνοιξη νέων. 

Η Κίνηση, ωστόσο, κάνει αναφορά σε μια καταγγελία πάνω από 200 σελίδες και με υπογραφή 213 φορέων και πολιτών που κατατέθηκε προ μηνών στο  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

Σε αυτή αναφέρεται πως το Antinero παραβιάζει την ευρωπαϊκή νομοθεσία σε μια σειρά από τομείς, παρόλο που χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκά κονδύλια, και οδηγεί σε σοβαρή περιβαλλοντική υποβάθμιση. Συγκεκριμένα:

• Βίαιη καταστροφή δασικού υπορόφου: Η απομάκρυνση της οργανικής στοιβάδας αποδυναμώνει το δασικό οικοσύστημα, κάνοντάς το πιο ευάλωτο σε ασθένειες, στην ξήρανση, σε πυρκαγιές και απειλώντας τη βιοποικιλότητά του.
• Το πρόγραμμα εφαρμόζεται χωρίς καμία περιβαλλοντική αδειοδότηση και δασοτεχνικές μελέτες και χωρίς διαβούλευση με τους πολίτες, ούτε καν στις περιοχές Natura. 
• Στο πρόγραμμα δουλεύουν κατά κόρον ανειδίκευτοι εργάτες χωρίς επίβλεψη δασολόγων, οι οποίοι απλώς κλαδεύουν άτσαλα, χωρίς σχεδιασμό.
• Αφήνονται τεράστιες ποσότητες ξερόκλαδων στο δάσος, που λειτουργούν σαν τέλειο προσάναμμα αντί για μέτρο πρόληψης.
• Οι δρόμοι διανοίγονται αποκτώντας τεράστιο φάρδος, σχεδόν αντιπυρικής ζώνης.
• Σε καμία περίπτωση δεν τεκμηριώνεται ότι έχει ωφελήσει την πυρόσβεση ή έχει μειώσει την ένταση των δασικών πυρκαγιών. Το αντίθετο, στη Χίο, στην Πεντέλη και αλλού όπου εφαρμόστηκε, οι φωτιές εξαπλώθηκαν ανεξέλεγκτα και έφτασαν μέσα στον αστικό ιστό και σε χωριά!

«Αντί να πάνε τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης στην πυρόσβεση, την ενίσχυση της δασικής υπηρεσίας και την πραγματική πρόληψη, χάνονται σε ένα πρόγραμμα που οι ίδιοι οι πολίτες καταγγέλλουν ως εργαλείο διασπάθισης ευρωπαϊκών πόρων» σημειώνεται.

Σε αυτή την ανάρτηση αισθάνθηκε την ανάγκη να απαντήσει το Υπερταμείο χρησιμοποιώντας γενικότητες και επισημαίνοντας πως στο νησί της Χίου έχουν πραγματοποιηθεί οι σχετικές εργασίες αντιπυρικής προστασίας.

Και καταλήγει σημειώνοντας ότι «είναι επομένως πρόδηλο ότι η εικόνα που αναρτήθηκε στον σύνδεσμο (https://www.facebook.com/share/15vGeb9dyP/) και το συνοδευτικό κείμενο που υποστηρίζει ότι «στην περιοχή που κάηκε πρόσφατα στη Βόρεια Χίο είχαν γίνει επεμβάσεις μέσω του Antinero, και τα ξεραμένα κομμένα κλαριά των πεύκων είχαν αφεθεί στο έδαφος, αποτελώντας το ιδανικό προσάναμμα για τη φωτιά» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και προκαλεί παραπλάνηση του αναγνώστη. Επιπλέον πρέπει να τονιστεί ότι η εικόνα αυτή δεν θα μπορούσε να αποτυπώνει την πραγματικότητα καθώς, σύμφωνα με τις αρχές της επιστήμης της Δασοκομίας, η δασική βιομάζα με διάμετρο μικρότερη των 12 cm (κομμένα κλαδιά, φύλλα, υπολείμματα υπορόφου), που παράγεται κατά τις εργασίες των έργων του προγράμματος Antinero, δεν παραμένει στη μορφή αυτή μέσα στο δάσος, καθώς αποτελεί συμβατική υποχρέωση να θρυμματίζεται με κατάλληλο μηχάνημα και να διασκορπίζεται στο δάσος σε ποσοστό 30%, ενώ το 70% απομακρύνεται εκτός δάσους».

Η ανακοίνωση:

Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων Υπερταμείου: Η αλήθεια για τα έργα Antinero στη Χίο

Η Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (Project Preparation Facility – PPF) του Υπερταμείου διευκρινίζει τα εξής σχετικά με το κείμενο και φωτογραφία που δημοσιεύτηκαν στον σύνδεσμο https://www.facebook.com/share/15vGeb9dyP/:
Τα έργα αντιπυρικής προστασίας δασών στο πλαίσιο του προγράμματος «Antinero» περιλαμβάνουν:
•Tη συντήρηση και τη δημιουργία μικτών αντιπυρικών ζωνών.
•Τη συντήρηση δασικών δρόμων.
•Εργασίες καθαρισμού του υπορόφου και κλαδέματος των δένδρων, ώστε σε περίπτωση πυρκαγιάς η φωτιά να παραμένει έρπουσα και να επιβραδύνεται για την ευκολότερη κατάσβεσή της.Στόχος τους είναι η μείωση του κινδύνου εξάπλωσης πυρκαγιάς, η ασφαλής πρόσβαση των δασοπυροσβεστών και η ευκολότερη μετακίνηση των πυροσβεστικών οχημάτων.

Τα έργα Antinero στη ΧίοΕιδικότερα στο νησί της Χίου έχουν πραγματοποιηθεί έργα αντιπυρικής προστασίας του προγράμματος Antinero (σύμβαση με ΑΔΑΜ 22SYMV011332276), τα οποία, υπό την επίβλεψη της αρμόδιας Διεύθυνσης Δασών Χίου, ολοκληρώθηκαν τον Ιούνιο του 2023 και αφορούσαν σε περιοχές στις θέσεις «ΠΑΝΤΟΥΚΙΟΣ» της τοπικής κοινότητας Συκιάδας, «ΚΑΡΥΔΑΣ», «ΑΓ ΙΩΑΝΝΗΣ» και «ΓΙΒΑΡΙ» της τοπικής κοινότητας Λαγκάδας και «ΑΙΠΟΣ» της δημοτικής κοινότητας Βροντάδου, καθώς και εκατέρωθεν της επαρχιακής οδού Καρδαμύλων Βικίου, εντός των τοπικών κοινοτήτων Αμαδών και Βικίου Δήμου Χίου.

Οι πυρκαγιές που ξέσπασαν στο νησί της Χίου τον Ιούνιο και τον Αύγουστο του 2025 δεν έπληξαν τις προαναφερόμενες περιοχές, καθώς ξεκίνησαν και επεκτάθηκαν σε διαφορετικές κατευθύνσεις σε άλλες περιοχές του νησιού. Επιπλέον η πυρκαγιά που ξέσπασε τον Αύγουστο του 2025 δεν κινήθηκε σε περιοχές που περιλαμβάνονται στα νέα έργα αντιπυρικής προστασίας που έχουν δρομολογηθεί κατά το έτος 2025 σε περιοχές της Κεντρικής και Βορειοανατολικής Χίου.

Είναι επομένως πρόδηλο ότι η εικόνα που αναρτήθηκε στον σύνδεσμο (https://www.facebook.com/share/15vGeb9dyP/) και το συνοδευτικό κείμενο που υποστηρίζει ότι «στην περιοχή που κάηκε πρόσφατα στη Βόρεια Χίο είχαν γίνει επεμβάσεις μέσω του Antinero, και τα ξεραμένα κομμένα κλαριά των πεύκων είχαν αφεθεί στο έδαφος, αποτελώντας το ιδανικό προσάναμμα για τη φωτιά» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και προκαλεί παραπλάνηση του αναγνώστη.

Επιπλέον πρέπει να τονιστεί ότι η εικόνα αυτή δεν θα μπορούσε να αποτυπώνει την πραγματικότητα καθώς, σύμφωνα με τις αρχές της επιστήμης της Δασοκομίας, η δασική βιομάζα με διάμετρο μικρότερη των 12 cm (κομμένα κλαδιά, φύλλα, υπολείμματα υπορόφου), που παράγεται κατά τις εργασίες των έργων του προγράμματος Antinero, δεν παραμένει στη μορφή αυτή μέσα στο δάσος, καθώς αποτελεί συμβατική υποχρέωση να θρυμματίζεται με κατάλληλο μηχάνημα και να διασκορπίζεται στο δάσος σε ποσοστό 30%, ενώ το 70% απομακρύνεται εκτός δάσους.