Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος φιάσκου

Εντατική είναι η προσπάθεια της κυβέρνησης από χθες το πρωί να αποδώσει το φιάσκο με την παραίτηση του αναπληρωτή προέδρου του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, Χρήστου Παπαδημητρίου, σε «προβλήματα συμπεριφοράς». Εφταιξαν όμως πραγματικά οι όποιες ιδιομορφίες του προσώπου ή η προσπάθεια της κυβέρνησης να διατηρήσει εκείνη τον απόλυτο έλεγχο στη διερεύνηση του εγκλήματος των Τεμπών;

Ο Χρήστος Παπαδημητρίου έγινε πρόσωπο της ημέρας λίγο πριν δοθεί στη δημοσιότητα το πόρισμα του οργανισμού διερεύνησης ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα Τέμπη, στις 27 Φεβρουαρίου 2025. Αρχισε να εμφανίζεται σε τηλεοπτικά κανάλια μιλώντας για το βάρος της ευθύνης και δείχνοντας έντονη συγκινησιακή φόρτιση. Στην ίδια φόρτιση απέδωσε και όσα είπε την ημέρα της παρουσίασης του πορίσματος για την ευθύνη των πολιτικών («συνέβαλαν αποφασιστικά στο να σκοτωθούν αυτά τα παιδιά») σχετικά με τη μη ολοκλήρωση της σύμβασης 717 για τα συστήματα σύγχρονης διαχείρισης της κυκλοφορίας (σηματοδότηση – τηλεδιοίκηση – αυτόματο φρενάρισμα συρμών).

Δηλώσεις

Η πρώτη διευκρινιστική δήλωσή του εκδόθηκε την επόμενη μέρα για να πει ότι τα λόγια αυτά ήταν προσωπικές απόψεις και η διερεύνηση δεν ασχολήθηκε με τη σύμβαση 717. Ακολούθησε μια πλημμύρα δηλώσεων και εμφανίσεων στα μέσα ενημέρωσης μέχρι που ήρθε προχθές η ανακοίνωση που έφτασε τον κόμπο στο χτένι.

Ο κ. Παπαδημητρίου συγκάλεσε το διοικητικό συμβούλιο του ΕΟΔΑΣΑΑΜ στις 8 Απριλίου για να αναιρέσει όσα έλεγε τις αμέσως προηγούμενες μέρες για το θέμα της πυρόσφαιρας, καθώς ανέφερε ότι:

● Στηρίζει το πόρισμα και χαρακτηρίζει άψογη την εργασία της ομάδας διερεύνησης, ενώ σε προηγούμενες ανακοινώσεις κατηγορούσε τον βασικό διερευνητή και υψηλόβαθμο στέλεχος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων (ERA) Μπαρτ Ακού, ότι εκείνος επέμενε να εκδοθεί με την αναφορά σε «άγνωστη καύσιμη ύλη» που προκάλεσε στην έκρηξη.

● «Παραμένει ως έχει» στο πόρισμα η εκτίμηση περί μη συμμετοχής των ελαίων σιλικόνης στη δημιουργία της πυρόσφαιρας και βασίζεται σε βεβαίωση του καθηγητή του ΑΠΘ, Κωνσταντόπουλου. Η σχετική αναφορά ενόχλησε ιδιαίτερα τους θιασώτες των κυβερνητικών σεναρίων που θεωρούσαν ότι τα έλαια σιλικόνης θα έμεναν ως το επικρατέστερο σενάριο μετά την εξαγγελία για διαγραφή των αναφορών στις έρευνες των Πανεπιστημίων Γάνδης και Πίζας.

● Είχε ενημερωθεί με γραπτό μήνυμα για τη συμμετοχή της επιτροπής εμπειρογνωμόνων ΕΔΑΠΟ (Κ. Λακαφώσης) στην έρευνα του Πανεπιστημίου της Γάνδης στα τέλη Ιανουαρίου, αλλά δεν το είχε δει αφού «λόγω του τεράστιου όγκου αλληλογραφίας του και της μη ανάμειξής του με τη διερεύνηση δεν είχε ανοίξει και διαβάσει τα συνημμένα».

● «Η χρησιμοποίηση της ΕΔΑΠΟ από την επιτροπή διερεύνησης για τον υπολογισμό της πυρόσφαιρας και τη συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Γάνδης έγινε νόμιμα σε κάθε περίπτωση», ενώ σε προηγούμενες ανακοινώσεις ανέφερε ότι έγινε εσφαλμένα και αντικανονικά. Σχετική είναι και η έρευνα που διέταξε η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κ. Αδειλίνη εις βάρος πραγματογνωμόνων που προσπάθησαν να επηρεάσουν δικαστικές έρευνες.

● Εξακολουθεί να πιστεύει πως το απαιτούμενο κύρος για έρευνα και πιστοποίηση σχετικά με την πυρόσφαιρα το διαθέτει μόνον το ερευνητικό κέντρο «Δημόκριτος» ή ανώτατο ίδρυμα. Ωστόσο, ο «Δημόκριτος» ανακοίνωσε χθες ότι «κανένας φορέας δεν έχει απευθυνθεί στο Κέντρο για τη διενέργεια εργαστηριακών μετρήσεων που σχετίζονται με την τραγωδία στα Τέμπη». Ομως, στις 5/4, ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ είχε ανακοινώσει πως «έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία κατάρτισης σύμβασης με τον “Δημόκριτο” ο οποίος θα αναλάβει το έργο της πιστοποίησης των προσομοιώσεων που περιλαμβάνονται στο πόρισμα και τη διαδικασία νέων δικών του προσομοιώσεων, με ορίζοντα ολοκλήρωσης των εργασιών του σε 5-6 μήνες». Ωστόσο, την επόμενη μέρα ανακοίνωσε ότι τις συνεννοήσεις με τον «Δημόκριτο», που είχαν ανατεθεί σε επιτροπή στελεχών του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, θα τις αναλάβει πλέον το Διοικητικό Συμβούλιο του φορέα.

● Δηλώνει ότι «σε καμία περίπτωση δεν είναι λανθασμένη η εκτίμηση που περιλαμβανόταν στο πόρισμα», αλλά ότι θα πρέπει να γίνουν επιβεβαιώσεις και πιστοποιήσεις όπως είχε ανακοινωθεί από τις 27 Φεβρουαρίου 2025.

● Είναι χαρακτηριστικό ότι το μέλος του συμβουλίου, Πέτρος Ευγενικός, δήλωσε στη συνεδρίαση της 8/4 ότι «θα πρέπει να είναι σαφές και να συμφωνηθεί με σχετική απόφαση του Δ.Σ. το ακριβές αντικείμενο που θα ανατεθεί στον “Δημόκριτο” (δηλαδή αυτό με το οποίο ήδη καταρτιζόταν σύμβαση πριν από τρεις μέρες) ή σε οποιοδήποτε άλλο ερευνητικό ή πανεπιστημιακό ίδρυμα».

Ολα τα παραπάνω σε μία ανακοίνωση που εκδόθηκε προχθές, μέρα απεργίας των δημοσιογράφων, προκάλεσαν μέγιστη αναταραχή. Υπενθυμίζεται ότι μία μέρα νωρίτερα (7/4) ο κ. Παπαδημητρίου είχε εμφανιστεί στον ΣΚΑΪ κατηγορώντας και πάλι τον Μπαρτ Ακού ότι εκείνος επέμενε να ενταχθεί στο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ το πόρισμα για την πυρόσφαιρα.

Προχώρησε όμως και ένα βήμα παρακάτω, κατηγορώντας τον ουσιαστικά για χειραγώγηση και φτάνοντας στα όρια των «θεωριών συνωμοσίας» που τόσο αρέσκεται να κατακεραυνώνει η κυβέρνηση: «Αρχισα και σκέφτομαι αυτά που έμαθα τις τελευταίες ημέρες και πραγματικά θα χάσω τα μαλλιά που έχω. Είναι πολύ πιο εύκολο να πούνε οι Ευρωπαίοι ότι, στην Ουγκάντα εδώ οι ιθαγενείς οι Ελληνες βάζουν παράνομα φορτία πάνω στα τρένα και ανατινάζονται, παρά να κάτσουν και να ψάξουν μήπως οι μετασχηματιστές που φτιάχνονται από μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, την περίφημη Siemens απ’ ό,τι έχω μάθει και άλλες τέτοιες εταιρείες, δεν είναι σωστά συντηρημένοι και δεν είναι σωστά κατασκευασμένοι ώστε υπό ειδικές συνθήκες 160-200 συνολικά χιλιόμετρα την ώρα μετωπικής σύγκρουσης και πέφτει το καλώδιο από πάνω και ηλεκτρικό τόξο μπορεί να προκαλέσει ανάφλεξη. Είναι πολύ πιο απλό λοιπόν να πούνε αυτό».

Αυτές οι αναφορές της 7ης Απριλίου μπορεί να μην πείραξαν τόσο τους επικοινωνιολόγους της κυβέρνησης, παρά το γεγονός ότι εμφάνιζαν την Ευρώπη ως… Κολομβία, αλλά η ανακοίνωση της επόμενης μέρας ξεπέρασε τα όρια.

Από νωρίς χθες, εξέχοντα κυβερνητικά στελέχη προχώρησαν σε αιχμηρότατες αναφορές για το πρόσωπο του κ. Παπαδημητρίου. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κ. Χατζηδάκης, μίλησε για παλινωδίες, ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γ. Φλωρίδης, δεν τον έστειλε στα μπάζα αλλά μίλησε για «μπάχαλο», και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης προανήγγειλε την παραίτηση χαρακτηρίζοντας «πολύ σοβαρά τα ερωτήματα για τη συμπεριφορά του κ. Παπαδημητρίου, για τις δηλώσεις του».

Μάλιστα ο κ. Μαρινάκης ανέφερε ότι έπρεπε ο ίδιος να παραιτηθεί διότι «έχει πενταετή θητεία», συγχέοντας προφανώς τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ με τις ανεξάρτητες αρχές που η κυβέρνηση προσπαθεί να καταργήσει, ενώ στον ιδρυτικό νόμο του φορέα (5014/23) προβλέπεται ορισμός και απομάκρυνση προσώπων με υπουργική απόφαση.

Ακολούθησε η δήλωση παραίτησης Παπαδημητρίου με τον απαραίτητο τόνο αυτοθυσίας: «Ανέλαβα να δημιουργήσω έναν ανύπαρκτο σιδηροδρομικό φορέα διερεύνησης ατυχημάτων και πιστεύω μέσα σε 18 μήνες κατόρθωσα να δημιουργήσω για πρώτη φορά στην Ελλάδα έναν ικανό φορέα διερεύνησης ατυχημάτων, απαρνούμενος κάθε άλλη επαγγελματική ενασχόληση και αφιερωμένος νυχθημερόν και 365 μέρες τον χρόνο στο τιτάνιο έργο της δημιουργίας του ΕΟΔΑΣΑΑΜ». Το πώς ο «ικανός φορέας» έχει περιπέσει σε τόσα σφάλματα και κενά, δεν εξηγείται.

Απειλές

«Με ενσυνείδηση και ευθύνη σάς υποβάλλω την παραίτησή μου για προσωπικούς και οικογενειακούς λόγους», κατέληγε η επιστολή στον αναπληρωτή υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Κ. Κυρανάκη, που καλείται τώρα να καλύψει το κενό. Σε τηλεοπτικές δηλώσεις του πάντως (Αλφα), μετά το χθεσινό διοικητικό συμβούλιο του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ο κ. Παπαδημητρίου άφησε αιχμές ότι ο φορέας «δεν είχε τα εχέγγυα» για να λειτουργήσει, ενώ επανήλθε στο θέμα των απειλών κατά του προσώπου του. Ενώ όμως τις προηγούμενες μέρες μιλούσε για παράγοντες του εξωτερικού που τον απειλούσαν ότι «θα χάσει τη δουλειά του», χθες αναφέρθηκε σε απειλητικά σημειώματα που βρήκε στο παρμπρίζ του αυτοκινήτου του.

Αμηχανία χαρακτηρίζει και την ανακοίνωση που εκδόθηκε από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ μετά τη χθεσινή (τελευταία με τη συμμετοχή του Χ. Παπαδημητρίου) συνεδρίαση του διοικητικού του συμβουλίου: «Οι δημόσιες τοποθετήσεις σε μέσα μαζικής ενημέρωσης μετά την παρουσίαση του πορίσματος για το δυστύχημα των Τεμπών δημιουργούν εντυπώσεις που όχι μόνο πλήττουν το κύρος του Οργανισμού, αλλά αδικούν την αξιόλογη δουλειά 18 μηνών της Επιτροπής Διερεύνησης, όπως αποτυπώνεται στο πόρισμα για τη τραγωδία των Τεμπών». Σε ποιες δημόσιες τοποθετήσεις, άραγε, αναφέρεται η εναπομείνασα διοίκηση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ; Σε εκείνες του παραιτηθέντος αναπληρωτή προέδρου, άλλων παραγόντων ή στα κυβερνητικά στελέχη που μίλησαν χθες για παλινωδίες, «μπάχαλο» και «προβλήματα συμπεριφοράς»;