Εστίες: συγκάτοικοι είμαστε όλοι… στην κρίση

«Θα περάσω στην πόλη όπου μένω» έλεγαν πολλοί υποψήφιοι των Πανελλαδικών πριν από τις εξετάσεις και κατά τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού, αφού στη σημερινή Ελλάδα και η φοιτητική στέγη αναδεικνύεται σε μείζον πρόβλημα.

Οι φοιτητικές εστίες επαρκούν για το 9% των εισακτέων εκτός της πόλης τους σε πανελλαδικό επίπεδο (πανελλαδικά υπάρχουν 10.381 θέσεις, από τις οποίες όμως καλύπτονται περίπου 2.000 νεοεισερχόμενοι φοιτητές ετησίως), την ώρα που το ενοίκιο ενός φοιτητικού διαμερίσματος κυμαίνεται από 150 έως 350 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται κοινόχρηστα, λογαριασμοί ρεύματος, νερού, τηλεφώνου κτλ.

Με αφορμή την έναρξη του νέου ακαδημαϊκού έτους η «Εφ.Συν.» ανοίγει τον φάκελο της φοιτητικής στέγης σε μια προσπάθεια ανάδειξης ακόμη ενός ακανθώδους ζητήματος για την ελληνική οικογένεια σε περίοδο κρίσης.

Ξεκινάμε από τους «τυχερούς» φοιτητές, που πληρούν τα αυστηρά οικογενειακά και οικονομικά κριτήρια για να πάρουν ένα δωμάτιο στις Φοιτητικές Εστίες του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΦΕΠΑ), χωρητικότητας 1.064 ατόμων.

«Θα μπορούσα να μιλάω επί ώρες για τα προβλήματα που έχουν οι εστίες», λέει η Μαριαλένα, εκ μέρους της Ανεξάρτητης Αριστερής Παρέμβασης στη ΦΕΠΑ, καλωσορίζοντάς μας στις εστίες της Ούλοφ Πάλμε, στου Ζωγράφου. Το συγκρότημα της ΦΕΠΑ έχει τέσσερα κτίρια, με διαφορετικά προβλήματα το καθένα.

Οι παρεμβάσεις

Με αφορμή τους Ολυμπιακούς του 2004 ανακαινίστηκε το κτίριο Α, ενώ κατασκευάστηκαν τα κτίρια Γ και Δ, αντίθετα το Β έχει να ανακαινιστεί αρκετά χρόνια. «Οι εστίες που ανακαινίστηκαν το 2004 έχουν κι αυτές προβλήματα.

Η χρηματοδότηση για τις ανακαινίσεις τους προέρχεται από ευρωπαϊκά προγράμματα, αλλά τα τελευταία χρόνια δεν έχουν γίνει ουσιαστικές παρεμβάσεις», συνεχίζει η «ξεναγός» μας στις εστίες.

Αρκετοί από τους ενοίκους του κτιρίου Β μάς παραπονιούνται για τις συνθήκες στις κοινές τουαλέτες και κουζίνες, την υγρασία και τη μούχλα που υπάρχει στα δωμάτια, όπως και για την αφόρητη ζέστη τους καλοκαιρινούς μήνες. Ομως οι οικότροφοι έχουν, εσχάτως, σύνδεση wifi!

Πάγιο αίτημα του συλλόγου τους είναι η ανακαίνιση του κτιρίου Β, αλλά μέχρι στιγμής λαμβάνουν μόνο υποσχέσεις από τους αρμόδιους. Εξίσου σημαντική στις διεκδικήσεις των φοιτητών είναι και η προστασία των εργαζομένων στις εστίες (σίτιση, φύλαξη, καθαριότητα) από τις απολύσεις.

«Και μόνη μου να ήθελα να πληρώσω να βάλω κλιματιστικό δεν μπορώ, γιατί δεν το σηκώνει η τάση του ρεύματος», μας επισημαίνει η Σπυριδούλα, που βρίσκεται στο τελευταίο έτος των σπουδών της. Πρόβλημα και η έλλειψη φωτισμού, που δημιουργεί στους οικότροφους αίσθημα ανασφάλειας.

«Εχω ακούσει για φαινόμενα εγκληματικότητας, ενώ συχνάζουν εδώ και χρήστες ναρκωτικών, όπως και διακινητές των ουσιών», συνεχίζει η Σπυριδούλα. Φύλαξη υπάρχει, αλλά, όπως μας πληροφορεί άλλη φοιτήτρια, παρατηρούνται ακόμα και φαινόμενα να ζητείται ταυτότητα για την είσοδο στις εστίες, την ίδια ώρα που έξω γίνεται εμπόριο ναρκωτικών.

Αλλο φαινόμενο, η συχνότητα του οποίου έχει μειωθεί, αλλά δεν έχει εκλείψει παντελώς, είναι η υπενοικίαση των εστιών από δικαιούχους σε άλλους φοιτητές για ποσά ύψους 100 έως 200 ευρώ. Συνήθως οι ενοικιαστές είναι φοιτητές που διαμένουν στην Αθήνα και δεν θέλουν να βρίσκονται κάτω από τη γονεϊκή στέγη, ενώ αυτοί που «παραχωρούν» καταχρηστικά τις εστίες τους είναι είτε φοιτητές από επαρχία που όμως διαθέτουν κάποιου είδους στέγη στην Αθήνα είτε συγκατοικούν εκτός εστιών.

«Οταν διαπιστώνουμε τέτοια φαινόμενα, τα καταγγέλλουμε και τα κυνηγάμε, ώστε αυτοί να απομακρυνθούν από τις εστίες», μας λένε μέλη του συλλόγου οικότροφων ΦΕΠΑ. Ο σύλλογος διεκδικεί, ενίοτε δυναμικά, καλύτερες συνθήκες για τους διαμένοντες αλλά και τη διαμονή των οικότροφων στις εστίες μέχρι την ολοκλήρωση των σπουδών τους.

Στα θετικά της διαμονής στην εστία οι φοιτητές καταγράφουν τη γρήγορη κοινωνικοποίηση για παιδιά που προέρχονται από την επαρχία ή από το εξωτερικό ή ανήκουν σε μειονότητες. «Μεταξύ μας υπάρχει αλληλεγγύη και βοηθάμε ο ένας τον άλλο σε κάθε πιθανό πρόβλημα. Οταν, π.χ., χωρίζει ένας εδώ, χωρίζει όλη η εστία», μας λέει η Μαρία. Ο Αντώνης, φοιτητής Πολιτικών Επιστημών, το ονομάζει, χαριτολογώντας, ιδρυματισμό: «Παρά τα όποια προβλήματα, όλη η ζωή και οι φίλοι μας βρίσκονται στις εστίες».

Ενδιαφέρον είναι και το φεστιβάλ που διοργανώνουν οι πολιτιστικές ομάδες των διαμενόντων στις ΦΕΠΑ. «Η διαμονή στις εστίες είναι μια σημαντική εμπειρία και πρέπει οπωσδήποτε να υπάρξουν υποδομές για να φιλοξενηθούν περισσότερα παιδιά που το έχουν ανάγκη», καταλήγει η Μαριαλένα.

Φοιτητικές εστίες διαθέτουν επίσης το ΕΜΠ (παλιές και νέες), το Πάντειο, που όμως είναι «προσωρινά» κλειστές λόγω ανακαίνισης, με αποτέλεσμα οι φοιτητές να στεγάζονται σε άλλες εστίες, και το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Πατησίων.

Στις τελευταίες οι φοιτητές, πέραν των… πάγιων προβλημάτων που παρουσιάζουν οι εστίες, είχαν κινδυνέψει κατά καιρούς να μείνουν χωρίς φαγητό καθώς το εστιατόριο υπολειτουργούσε, στέλνοντας τους φοιτητές να σιτίζονται εντός του πανεπιστημίου.

Σύμφωνα με καταγγελίες, επρόκειτο για «πριμοδότηση» του εργολάβου που είχε αναλάβει το εστιατόριο του ΟΠΑ. Αλλα ιδρύματα της Αθήνας, όπως η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και το ΠΑΠΕΙ, έχουν συνάψει συμβάσεις με ξενοδοχεία της περιοχής τους για τη στέγαση μικρού αριθμού φοιτητών, αφού δεν διαθέτουν εστία. Παρόμοια η κατάσταση και των ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά. Ελάχιστοι φοιτητές των ΤΕΙ παίρνουν δωμάτια στις παλιές εστίες του ΕΜΠ και εκείνες της Πατησίων, ενώ κάποιοι παίρνουν στεγαστικό επίδομα.

Κλειστά ξενοδοχεία

Δειλά δειλά κάνουν την εμφάνισή τους στην Αθήνα αλλά και στην περιφέρεια ιδιωτικές φοιτητικές εστίες που στεγάζονται σε συγκροτήματα πολυκατοικιών ιδιοκτησίας κάποιας εταιρείας. Οι τιμές είναι ανάλογες μ’ εκείνες των «φοιτητικών» διαμερισμάτων, συμπεριλαμβάνοντας το ηλεκτρικό, το νερό, το ίντερνετ και πιθανόν κάποιες άλλες παροχές.

Εν τω μεταξύ, από το 2010 και μετά ακούμε για την αξιοποίηση κλειστών ξενοδοχείων στην περιοχή της Ομόνοιας (όπως την περίπτωση του ξενοδοχείου «La Mirage», που ναυάγησε) και αλλού, με σκοπό τη μετατροπή τους σε φοιτητικές εστίες, κάτι που πρακτικά έχει παραπεμφθεί στις ελληνικές καλένδες, σε μια εποχή που η φοιτητική στέγη είναι πιο αναγκαία από ποτέ.