Δικαίωση της ιστορικής μνήμης

H Ιστορία δεν δικάζεται! Το είπε και η ελληνική Δικαιοσύνη με μια ιστορική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης το οποίο, όπως έγινε γνωστό, απέρριψε την αγωγή των απογόνων τού κατοχικού φρουράρχου Θεσσαλονίκης, στρατηγού Αθανάσιου Χρυσοχόου, κατά των αγωνιστών του αντιδικτατορικού αγώνα και συνταξιούχων δικηγόρων Αλέκου Γρίμπα και Σπύρου Σακέττα. Πέντε χρόνια πέρασαν από τότε που κατατέθηκε η αγωγή αυτή, ενώ εκκρεμεί ακόμη η απόφαση για ανάλογη αγωγή εναντίον του Τριαντάφυλλου Μηταφίδη, όσο αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η δημοσίευση του σκεπτικού της απόφασης του Πολυμελούς.

Με την αγωγή τους τα δύο παιδιά του Χρυσοχόου ζητούσαν να τους επιδικαστεί αποζημίωση 200.000 ευρώ για καθέναν από τους τρεις για προσβολή μνήμης νεκρού και, επιπλέον, οι ενάγοντες ζητούσαν, σε περίπτωση που γίνει δεκτή η αγωγή, και την προσωπική κράτηση, διάρκειας έξι μηνών, για τον καθέναν από τους εναγόμενους ως μέσο εκτέλεσης της απόφασης. Οι απόγονοι Χρυσοχόου υποστήριζαν ότι ο πατέρας τους «απαλλάχτηκε όλων των κατηγοριών που του απέδωσαν οι πολιτικοί του αντίπαλοι για δωσιλογισμό και συνεργασία με τις κατοχικές δυνάμεις».

Η αγωγή είχε κατατεθεί με αφορμή επιστολή προς το τότε δημοτικό συμβούλιο –προκειμένου να μετονομαστεί η οδός που είχε αποδοθεί στον Χρυσοχόου σε Αλμπέρτου Ναρ– των κρατουμένων της χούντας Γρίμπα – Σακέττα (ο πατέρας του πρώτου σκοτώθηκε από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής, ο πατέρας του δεύτερου, μόνιμος υπολοχαγός του ελληνικού στρατού, συμμετείχε στην Εθνική Αντίσταση στις γραμμές του ΕΛΑΣ), στην οποία έλεγαν ότι «είναι ιστορική βεβήλωση, άγος, ασέλγεια και τερατώδης απρέπεια να υπάρχουν ακόμα σε δρόμους της μαρτυρικής Θεσσαλονίκης τα ονόματα του κατοχικού φρούραρχου στρατηγού Αθ. Χρυσοχόου και του καθηγητή του Ρωμαϊκού Δικαίου “φον” Βυζουκίδη, όπως τον αποκαλούσαν οι φοιτητές του…».

Ενα σύντομο ιστορικό

Oι κληρονόμου Χρυσοχόου άσκησαν σε βάρος του Μηταφίδη και των Γρίμπα – Σακέττα τη με γενικό αριθμό 27256/2018 και ειδικό αριθμό κατάθεσης 21490/2018 αγωγή τους ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία ζητούσαν το ποσό των 200.000 ευρώ ως αποζημίωση από έκαστο των τριών. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ. αριθ 9820/2019 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία παρέπεμπε ως προς τον Μηταφίδη την αγωγή στο Μονομελές, όπου και δικάστηκε στις 26.4.2023 και αναμένεται η έκδοση απόφασης. Επειτα από κλήση δικάστηκε ξανά η αγωγή κατά Σακέττα και Γρίμπα στις 10.10.2022 και εκδόθηκε η 13371/2023, η οποία απέρριψε την αγωγή.

Υπενθυμίζουμε ότι στις 13 Ιουνίου 2023 συζητήθηκε στο ΣτΕ η έφεση ακύρωσης της 149/2022 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης –που κατέθεσαν οι τρεις εναγόμενοι– με την οποία ακυρωνόταν η μετονομασία της οδού Χρυσοχόου σε Αλμπέρτου Ναρ. Η διοίκηση Ζέρβα, δυστυχώς, έσπευσε να συμμορφωθεί προς την απόφαση του ΔΕΦΘ και επανέφερε τις πινακίδες με το όνομα του Αθ. Χρυσοχόου, αγνοώντας την κατάθεση της έφεσης.

Η δικαστική μάχη για την υπόθεση Χρυσοχόου απασχόλησε όχι μόνο το πανελλήνιο, αλλά ιστορικούς από ολόκληρο τον κόσμο, αφού συγκεντρώθηκαν σχεδόν 200 υπογραφές γνωστών ιστορικών (ανάμεσά τους ο Εντσο Τραβέρσο) που συντάσσονταν με τους τρεις εγκαλούμενους.

Στη δίκη, πέραν του άλλου ιστορικού υλικού που είχε κατατεθεί, προσκόμισαν έγγραφες μαρτυρικές καταθέσεις υπέρ των τριών ο συνάδελφος στην «Εφ.Συν.» και ιστορικός Τάσος Κωστόπουλος, ο καθηγητής του ΑΠΘ Γιώργος Τσιάκαλος, ο δικηγόρος και δημοτικός σύμβουλος Μιχάλης Τρεμόπουλος, ο Σάμυ Βαρσάνο, γιος του Ρόμπυ Βαρσάνο (είναι αυτός που αναγνώρισε στη Θεσσαλονίκη και έγινε αιτία να συλληφθεί και καταδικαστεί ο Μαξ Μέρτεν, ένας από τους βασικούς υπεύθυνους της εξόντωσης των 45.000 Εβραίων της πόλης), και ο συνάδελφος Σπύρος Κουζινόπουλος που έχει ασχοληθεί εκτενώς με τα πρόσωπα και την ιστορία των χρόνων της γερμανικής κατοχής.

Με κείμενά τους βοήθησαν οι ιστορικοί Αντώνης Λιάκος και Μαρία Καβάλα, ενώ στον νομικό αγώνα μεγάλη ήταν η συμβολή του δικηγόρου Γιάννη Βασιλακάκη, των καθηγητών Νομικής του ΑΠΘ Ιφιγένειας Καμτσίδου και Ακρίτα Καϊδατζή και του Βασίλη Τσιγαρίδα.