Το επιτελικό κράτος απέτυχε, ζήτω το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών (ΥΠΟΜΕ). Τον ρόλο του απόλυτου πρωταγωνιστή στα έργα αποκατάστασης φυσικών καταστροφών αποκτά το συγκεκριμένο υπουργείο, το οποίο, με βάση τροπολογία που κατατέθηκε χθες στη Βουλή, θα μπορεί να προχωρά σε αναθέσεις κάθε μορφής περιεχομένου, ανεξαρτήτως κόστους, χωρίς διαγωνισμούς και με εξαίρεση από τις διαδικασίες περιβαλλοντικής αδειοδότησης και δημοσιότητας.
Με τη ρύθμιση αυτή, που προκάλεσε ήδη αντιδράσεις, αλλάζει για ακόμη μία φορά ο κυβερνητικός σχεδιασμός για τη διαχείριση των δημόσιων έργων, καθώς θα αρκεί μια εισήγηση από την πλευρά του υπουργού ΥΠΟΜΕ και η έγκριση του υπουργικού συμβουλίου για να μεταφερθούν στη δικαιοδοσία του δεκάδες έργα που έως τώρα εκτελούσαν περιφέρειες και δήμοι, άλλα υπουργεία ή και κάθε λογής φορείς που έως τώρα εμπλέκονταν μετά από μια φυσική καταστροφή.
Είναι προφανές ότι αφορμή για την τροπολογία έδωσαν οι τεράστιες καταστροφές που προκάλεσε στη Θεσσαλία η πρόσφατη θεομηνία «Ντάνιελ». Αλλωστε προϋπόθεση για να ενταχθεί ένα έργο στις κατεπείγουσες διαδικασίες του υπουργείου ΥΠΟΜΕ είναι να έχει κηρυχθεί μια περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Παράλληλα η μεταβίβαση έργων στο ΥΠΟΜΕ εξυπηρετεί και το κυβερνητικό αφήγημα που ρίχνει τις ευθύνες για τη μη υλοποίηση των αντιπλημμυρικών έργων στις περιφέρειες και τους δήμους, οι οποίοι μπαίνουν και στο στόχαστρο της έρευνας που διατάχθηκε χθες από την εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Σύμφωνα με την τροπολογία που κατατέθηκε στο νομοσχέδιο για τη Δικαστική Αστυνομία:
● Το υπουργείο ΥΠΟΜΕ θα μπορεί να αναλαμβάνει μέσω των υπηρεσιών και των εποπτευομένων φορέων του (π.χ. Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας) τον σχεδιασμό, την ανάθεση και την εκτέλεση των κατεπειγόντων έργων αποκατάστασης βλαβών των υποδομών, ακόμα και όταν αυτά δεν υπάγονται στις αρμοδιότητές του.
● Δεν τίθενται περιορισμοί στο κόστος των έργων, ενώ η ανάληψη της ευθύνης θα γίνεται με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου, αφού προηγηθεί εισήγηση του υπουργού ΥΠΟΜΕ με συνοπτική περιγραφή των απαραίτητων έργων.
● Τα προς εκτέλεση έργα θα εξειδικεύονται αργότερα με αποφάσεις του υπουργού και για την ανάθεσή τους θα αρκεί σύνταξη και έγκριση εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής του τεύχους τεχνικής περιγραφής των προς εκτέλεση εργασιών, του χρονοδιαγράμματος εκτέλεσής τους, του προϋπολογισμού δημοπράτησης και του τεύχους Ειδικής Συγγραφής Υποχρεώσεων.
● Ο υπουργός ΥΠΟΜΕ θα μπορεί εν λευκώ να συμβάλλεται με νομικούς και τεχνικούς συμβούλους για να συλλέξουν και συντάξουν τα παραπάνω κείμενα. Η πρόσληψη των συμβούλων θα προχωρά χωρίς να απαιτείται γνώμη του Τεχνικού Συμβουλίου Δημοσίων Εργων (δηλαδή της υπηρεσιακής ιεραρχίας του υπουργείου) και χωρίς να απαιτείται η χρήση του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΣΗΔΗΣ), το οποίο εξασφαλίζει μια στοιχειώδη δημοσιότητα στις πράξεις της διοίκησης.
● Προβλέπονται επίσης η κατά παρέκκλιση απόσπαση στο ΥΠΟΜΕ υπαλλήλων για έως 4 χρόνια, προσλήψεις εξειδικευμένου προσωπικού αλλά και αναγκαστικές απαλλοτριώσεις εκτάσεων που απαιτούνται για την εκτέλεση των έργων.
● Προκειμένου να επιλεγεί ο ανάδοχος, θα προσκαλούνται τουλάχιστον τρεις εργοληπτικές επιχειρήσεις οι οποίες θα έχουν αποδεδειγμένη εμπειρία (χωρίς να ορίζεται ακριβώς ο τρόπος απόδειξης της εμπειρίας τους) σε αντίστοιχα έργα, οι οποίες θα πρέπει μέσα σε 10 μέρες να υποβάλουν προσφορά. Θα επιλέγεται η καλύτερη προσφορά με αποκλειστικό κριτήριο την τιμή και ανεξαρτήτως ποιοτικών χαρακτηριστικών.
● Τα κατεπείγοντα έργα θα μπορούν να εξαιρούνται από περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και στο κόστος των αναδόχων θα περιλαμβάνεται και η εκπόνηση όλων των μελετών υλοποίησης.
Σχολιάζοντας στη Βουλή την τροπολογία ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος, σημείωσε ότι η κυβέρνηση μετατρέπει ακόμη μία κρίση σε ευκαιρία απευθείας αναθέσεων σε μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους. Ο κ. Φάμελλος τόνισε ότι υπάρχει ήδη διαδικασία για τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, αλλά η κυβέρνηση ψάχνει τρόπο να ενοποιήσει μη ομοειδή έργα και να τα αναθέσει σε μεγάλους κατασκευαστές.
«Εδώ υποκρύπτεται και αδιαφάνεια και πίσω από την αδιαφάνεια υπάρχει η διαφθορά. Θεωρείτε αδύναμη την πολιτεία και με τη δικαιολογία των αδύναμων δημόσιων υπηρεσιών έρχεστε να κάνετε απευθείας αναθέσεις. Αυτό είναι πρόβλημα που εσείς δημιουργείτε. Εσείς φθείρετε το ελληνικό κράτος και έρχεστε με αυτήν τη δικαιολογία είτε για τους εργολάβους, είτε για τους αναδόχους δασών» κατέληξε ο κ. Φάμελλος.
«Προβληματικό και λυπηρό» χαρακτήρισε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, Δ. Μάντζιος, το γεγονός ότι «η πρώτη πράξη της κυβέρνησης, αντί να ενημερώσει για ένα εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης, ένα εθνικό σχέδιο θωράκισης της Θεσσαλίας, να είναι μία τροπολογία με νέες μόνιμες παρεκκλίσεις και απευθείας αναθέσεις, με υποβαθμισμένες τις τεχνικές υπηρεσίες του Δημοσίου».
Ο υπουργός ΥΠΟΜΕ, Χρήστος Σταϊκούρας, στήριξε την τροπολογία, μιλώντας για έκτακτο μηχανισμό ταχείας αντιμετώπισης των συνεπειών της κακοκαιρίας «Ντάνιελ», υποστηρίζοντας ότι υπάρχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση 600 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για έργα βραχείας αποκατάστασης, κυρίως οδικά, σιδηροδρομικά και αποκαταστάσεις γεφυρών. Πάντως η διοίκηση του ΟΣΕ σε συνέχεια των αποφάσεων για τα έργα αποκατάστασης του δικτύου ανάρτησε ήδη χθες τη σύνθεση δύο επιτροπών για διενέργεια διαγωνισμών, στις οποίες περιλαμβάνονται και γνωστοί συνδικαλιστές.
