Σε μάχη που χάθηκε πολύ νωρίς, από την τρίτη κιόλας μέρα, παραπέμπει η εικόνα για την καταστροφική πυρκαγιά στη Ρόδο, που συνεχίζει να μαίνεται, κατακαίγοντας πάνω από 100.000 στρέμματα δάσους, θέτοντας σε κίνδυνο χιλιάδες ανθρώπινες ζωές και προσθέτοντας τεράστιες μαύρες κηλίδες στους μύθους του «επιτελικού κράτους» και της «τουριστικής κοσμογονίας».
Σήμερα συμπληρώνονται επτά μέρες από την εκδήλωση της πυρκαγιάς στο «νησί των ιπποτών», την περασμένη Τρίτη, με τα μέτωπα να παραμένουν ανεξέλεγκτα, ενώ πληθαίνουν οι μαρτυρίες τοπικών παραγόντων για έλλειψη συντονισμού όσων θα έπρεπε να εμπλακούν στην καταστολή της φωτιάς και τη χιλιοδιαπιστωμένη αναποτελεσματικότητα του συστήματος που ισχύει από το 1998, με την ανάθεση του πρώτου ρόλου στην Πυροσβεστική Υπηρεσία και την απουσία της Δασικής Υπηρεσίας, η οποία γνωρίζει καλύτερα «τα κατατόπια» στα υπό εξαφάνιση δάση της χώρας. Η αστοχία του κυβερνητικού μηχανισμού όμως αναδεικνύεται περίτρανα και ευθέως από τις επίσημες ενημερώσεις της Πυροσβεστικής. Ας αναφέρουμε ενδεικτικά ορισμένα δεδομένα:
- Η πυρκαγιά ξεκινά το απόγευμα της Τρίτης στον Έμπωνα της Ρόδου, όπου επιχειρούν «66 πυροσβέστες με τρεις ομάδες πεζοπόρων τμημάτων και 18 οχήματα» και από αέρος επιχειρούν για λίγη ώρα «μέχρι το τελευταίο φως, τρία αεροσκάφη κι ένα ελικόπτερο». Την Τετάρτη και ενώ εκπέμπεται μήνυμα εκκένωσης οικισμών, μέσω του 112, φτάνουν να επιχειρούν έως το βράδυ 103 πυροσβέστες με 28 οχήματα και πέντε αεροσκάφη με τέσσερα ελικόπτερα.
- Την Πέμπτη το πρωί, επιχειρούν πέντε αεροσκάφη και πέντε ελικόπτερα, ενώ καταγράφονται δυσκολίες προσέγγισης, λόγω της χαμηλής ορατότητας από τους καπνούς. Όμως, το απόγευμα της ίδιας μέρας, παρά «τις πολλαπλές αναζωπυρώσεις στον ορεινό όγκο», τα αεροσκάφη μειώνονται σε τρία και τα ελικόπτερα σε δύο. Οι εναέριες δυνάμεις αυξάνονται κάπως την Παρασκευή, χωρίς να φτάνουν τα επίπεδα της Πέμπτης, αλλά η κατάσταση έχει ήδη ξεφύγει.
- Το αποτέλεσμα είναι μέσα σε αυτές τις τρεις μέρες, να έχουν ήδη καεί συνολικά 28.204 στρέμματα δάσους, εκ των οποίων τα 1.288 στρέμματα βρίσκονται σε περιοχές Natura, με υποτιθέμενο καθεστώς ειδικής προστασίας. Τα στοιχεία που διαχειρίστηκε η εταιρεία ΥΛΗ-Διαχείριση και Προστασία Περιβάλλοντος, μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος καταγραφής EFFIS και μεταφορά σε χάρτη της ΑΝΑΒΑΣΗΣ, είναι αποκαλυπτικά: Μία μέρα μετά το πρώτο τριήμερο, δηλαδή το Σάββατο 22/7, η καμένη έκταση διπλασιάζεται σε 55.074 στρέμματα, ενώ η συνολική καμένη έκταση προστατευόμενων περιοχών επταπλασιάζεται από 1.288 σε 8.821 στρέμματα. Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, που δεν καλύπτουν όμως ολόκληρη τη χθεσινή ημέρα, καθώς συλλέχθηκαν νωρίς το μεσημέρι, την Κυριακή η καμένη έκταση έφτασε τα 102.270 στρέμματα, εκ των οποίων 15.950 σε προστατευόμενες περιοχές.
- Σύμφωνα με την εταιρεία ΥΛΗ, «τα μέτωπα είναι πλέον ανεξέλεγκτα και η τύχη του δάσους, των πολιτών και των υποδομών είναι αβέβαιη». Τονίζεται επίσης ότι η περιοχή των Λαέρμων, που χτυπήθηκε ανελέητα από τις φλόγες «είναι η βασική περιοχή αναπαραγωγής και βιότοπος του πλατωνιού της Ρόδου (Dama dama). Είναι η περιοχή όπου διασώθηκε το είδος όταν το κυνηγούσαν σε όλο το νησί. Σήμερα δεν κινδυνεύει, όμως η περιοχή αυτή δε χάνει την αξία της ως βιότοπος του είδους που είναι το έμβλημα της Ρόδου», όπως σημειώνεται.
Η «Εφ.Συν.» επικοινώνησε χθες με πρόσωπα που εμπλέκονται στη δασοπροστασία του νησιού της Ρόδου και βρέθηκαν να τρέχουν επί αλλεπάλληλα 24ωρα για να περισώσουν την κατάσταση. Μας περιέγραψαν μια σαφή εικόνα υποεκτίμησης της επικινδυνότητας της κατάστασης: «Σβήναμε μια έκταση, τρέχαμε να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε σε άλλο σημείο και όταν επιστρέφαμε στην αρχική θέση, διαπιστώναμε ότι η φωτιά είχε αναζωπυρωθεί, καθώς δεν είχε διατεθεί φύλαξη από την πλευρά της Πυροσβεστικής», μας είπε δασοπυροσβέστης που ζήτησε να τηρηθεί η ανωνυμία του.
Το δόγμα της προληπτικής εκκένωσης των απειλούμενων περιοχών, που εφαρμόζει με θρησκευτική ευλάβεια η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ήρθε να προστεθεί στην ελλιπή αποτελεσματικότητα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, που έχει διαπιστωθεί επανειλημμένως στα 25 χρόνια που εκείνη έχει αναλάβει τον κυρίαρχο ρόλο, μετά την ουσιαστική απομάκρυνση της Δασικής Υπηρεσίας από το έργο αυτό.
Η καταστροφή στη Ρόδο, αλλά και οι εικόνες από πλήθος άλλων δασικών πυρκαγιών φέτος, αλλά και τα προηγούμενα χρόνια, αναδεικνύουν την εμμονή των κυβερνήσεων να παραβλέπουν τον ρόλο της Δασικής Υπηρεσίας, η οποία, θεωρητικά, ασχολείται μόνο με μέτρα πρόληψης και πλήθος γραφειοκρατικών διαδικασιών στην αξιοποίηση (με την καλή και κακή έννοια) των δασών της χώρας.
Η Δασική Υπηρεσία μεταφέρθηκε «με τα χίλια ζόρια» στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αλλά αυτό ελάχιστα άλλαξε τις διαδικασίες εμπλοκής της στο έργο της πυρόσβεσης, παρά το γεγονός ότι οι δασικοί γνωρίζουν καλύτερα τι συμβαίνει στα δάση, ενώ η Πυροσβεστική ασχολείται κυρίως με τις φωτιές στο αστικό περιβάλλον.
Στην πυρά κατέληξαν ακόμη και οι υποσχέσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη, για την αξιοποίηση του πορίσματος της Επιτροπής Γκολντάμερ, που ενεργοποιήθηκε το 2018, μετά την καταστροφή στο Μάτι. Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή Γκολντάμερ ζητούσε τη δημιουργία του Οργανισμού Διαχείρισης Πυρκαγιών Δασών και Υπαίθρου (ΟΔΙΠΥ), αλλά και ενός Δασικού Σώματος (ΔΑΣΩ) ως ομολόγου της Πυροσβεστικής. Μετά την καταστροφή στη Βόρεια Εύβοια, το 2021, η κυβέρνηση υποσχέθηκε να ξαναδεί το πόρισμα, ο Σταύρος Μπένος, τοποθετημένος από τον Κυρ. Μητσοτακη, ως πρόεδρος της επιτροπής αποκατάστασης, υποσχέθηκε σε συνέντευξή του στην «Εφ.Συν.» να υιοθετηθεί το Πόρισμα Γκολντάμερ αλλά έκτοτε ουδέν.
