Tη μνήμη του Γιάννη Χαλκίδη, στελέχους της «νεολαίας Λαμπράκη» και του «Πατριωτικού Αντιδικτατορικού Μετώπου», που εκτελέστηκε εν ψυχρώ από άντρες της χουντικής Εθνικής Ασφάλειας Θεσσαλονίκης στις 5 Σεπτεμβρίου 1967, τίμησαν το μεσημέρι του Σάββατου μέλη του «Συνδέσμου Φυλακισθέντων-Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-’74», στον τόπο της θυσίας του, την οδό Κωνσταντινουπόλεως 164α, που μετονομάστηκε σε Οδό Γιάννη Χαλκίδη το 2014.
Ιδιαίτερα συγκινητική, η παρουσία στην εκδήλωση μελών της οικογένειας του αγωνιστή της Αριστεράς και της συντρόφισσας-χήρας του Γρηγόρη Παντή, ο οποίος τραυματίστηκε από τα καταιγιστικά πυρά των ασφαλιτών που είχαν περικυκλώσει τη «γιάφκα» του ΠΑΜ. Συμμετείχαν επίσης πολίτες, ανάμεσά τους ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Τρ. Μηταφίδης, και αντιπροσωπεία των ΚΚΕ-ΚΝΕ.
Το χρονικό μιας δολοφονίας
Ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ Κώστας Μανταίος αναφέρθηκε στο ιστορικό και τις συνθήκες της δολοφονίας του Γιάννη Χαλκίδη, όταν πριν από 48 χρόνια, την ώρα που η χουντική κυβέρνηση εγκαινίαζε τη ΔΕΘ, ομάδα του ΠΑΜ ανατίναξε κολόνα της ΔΕΗ μπροστά στο «Καυταντζόγλειο» βυθίζοντας στο σκοτάδι τον χώρο της έκθεσης.
Τρεις μέρες αργότερα, τα ξημερώματα της 4ης προς 5η Σεπτεμβρίου 1967 η «γιάφκα» του ΠΑΜ, δέχτηκε επιδρομή και καταιγιστικά πυρά των ασφαλιτών. Ο αιμόφυρτος Γιάννης Χαλκίδης εκτελείται εν ψυχρώ, ενώ τραυματίζεται στο πόδι από σφαίρα ο Γρηγόρης Παντής. Ο τρίτος της ομάδας, Νάντης Χατζηγιάννης, συλλαμβάνεται και βασανίζεται άγρια μαζί με τον Παντή.
Στις 26 Νοεμβρίου 1967 το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης καταδίκασε τους δύο επιζήσαντες σε κάθειρξη 20 ετών. Μαζί τους δικάστηκαν άλλοι 36 αγωνιστές. Από αυτούς, 22 καταδικάστηκαν σε ποινές από ισόβια έως φυλάκιση με αναστολή.
Η αστυνομία της χούντας εμφάνισε το στυγερό αυτό πολιτικό έγκλημα ως «ανταλλαγή πυροβολισμών μετά αναρχοκομμουνιστών που αντέταξαν ένοπλον βίαν εις επιχειρήσαντα την σύλληψίν των αστυνομικά όργανα». Όμως, οι αγωνιστές του ΠΑΜ ήταν άοπλοι. Η χούντα παρασημοφόρησε τους δολοφόνους του Γιάννη Χαλκίδη, ενώ τον Μάιο του 1980 το Κακουργιοδικείο Θεσσαλονίκης αθωώνει τους δολοφόνους του, πλην του αρχιβασανιστή Τετραδάκου.
Αποκατάσταση ιστορικής αλήθειας
Στις 11-2-2008 το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Θεσσαλονίκης με την ομόφωνη ετυμηγορία του αποκατέστησε την ιστορική αλήθεια, απορρίπτοντας τη μήνυση πρώην ασφαλίτη κατά του Νάντη Χατζηγιάννη για «συκοφαντική δυσφήμιση». Ο μηνυτής, μπροστά στο «κατηγορώ» των θυμάτων του, ομολόγησε, 41 χρόνια μετά, ότι ο Γιάννης Χαλκίδης δολοφονήθηκε από την ομάδα των ασφαλιτών στην οποία συμμετείχε.
«Ας μείνει, λοιπόν, ο Γιάννης Χαλκίδης και οι χιλιάδες συναγωνιστές/τριες μας που πάλεψαν το φασισμό των επίορκων αξιωματικών παράδειγμα για τις νεώτερες γενιές, ιδιαίτερα τις μέρες που βιώνουμε την απειλή της ναζιστικής οργάνωσης “Χρυσή Αυγή” και άλλων ομοειδών φυραμάτων. Θα είμαστε πάντα στο πλευρό κάθε πολίτη που αγωνίζεται για τα ιδανικά της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, για τα οποία θυσιάστηκε ο αξέχαστος σύντροφός μας», κατέληξε ο πρόεδρος του ΣΦΕΑ στην ομιλία του.
Μιλώντας για την προσωπικότητα και την αντιδικτατορική δράση του Γιάννη Χαλκίδη, ο συναγωνιςτης του Μιχάλης Σπυριδάκης τόνισε ότι «θυσιάζοντας τη ζωή του στο άνθος της ηλικίας του, ήταν μόλις 27 ετών, πέρασε στο πάνθεον των ηρώων και των μαρτύρων του λαού μας, πλάι στις μορφές επώνυμων και ανώνυμων αγωνιστών του λαϊκού και προοδευτικού κινήματος». Πρότεινε επίσης να τοποθετηθεί προτομή του στο σημείο της δολοφονίας του.
Η εκδήλωση έκλεισε με κατάθεση στεφάνων και το τραγούδι «Η μάνα του παράνομου», που έγραψε ο Νίκος Δαμίγος, πολιτικός εξόριστος στη Λέρο, και μελοποίησε ο συνεξόριστός του και σύντροφος του Γιάννη Χαλκίδη, Κυριάκος Υψηλάντης, όταν έμαθαν για τη δολοφονία του.
