Κατώτερο των περιστάσεων το κείμενο του Συμβουλίου της Ε.Ε. για τις αγωγές SLAPP

Με τις απόπειρες φίμωσης δημοσιογράφων, ακτιβιστών και άλλων εμπλεκόμενων στη δημόσια σφαίρα μέσω «στρατηγικών αγωγών» τύπου SLAPP* να παίρνουν διαστάσεις χιονοστιβάδας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Κομισιόν έχουν προτείνει από το 2022 προστατευτική τροπολογία.

Ομως, το κείμενο που ενέκρινε το Συμβούλιο Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. τις τελευταίες μέρες κρίνεται κατώτερο των περιστάσεων από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (EFJ). Οπως χαρακτηριστικά αναφέρει, έχει μπει πολύ νερό στο κρασί σε σχέση με την αρχική τροπολογία, με αποτέλεσμα να μην προστατεύονται αποτελεσματικά οι δημοσιογράφοι και το δικαίωμα στην πληροφόρηση στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Σύμφωνα με την EFJ, το προς υιοθέτηση πλαίσιο περιορίζει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας σε καθαρά «διασυνοριακές» περιπτώσεις, για παράδειγμα όταν η δίωξη ασκείται σε άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε. Επιπλέον, αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας αστικές διώξεις που ασκούνται στην ποινική διαδικασία, ενώ αποδυναμώνει σημαντικά τον μηχανισμό πρόωρης απόρριψης αγωγών, προτείνοντας έναν περιοριστικό ορισμό των «προδήλως αβάσιμων υποθέσεων» και αποκλείοντας τη δυνατότητα προσφυγής κατά αποφάσεων που αρνούνται την πρόωρη απόρριψη. Τέλος, έχει διαγραφεί η διάταξη για αποζημιώσεις υπέρ όσων στοχοποιήθηκαν από αγωγές τύπου SLAPP.

Οπως δηλώνει ο γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων, Ρικάρντο Γκουτιέρεζ, ελάχιστες υποθέσεις εμπίπτουν ουσιαστικά στη νομοθεσία που προτείνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με αποτέλεσμα οι δημόσιες δεσμεύσεις των κρατών-μελών για τη δημιουργία ενός περισσότερο ευνοϊκού περιβάλλοντος για τους δημοσιογράφους και τα ΜΜΕ να μην εφαρμόζονται στην πράξη.

Η EFJ τονίζει ακόμη ότι υπουργοί 14 κρατών-μελών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, υποστήριξαν την πρόταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, χαρακτηρίζοντάς την «ισορροπημένη», με μόλις 2 κράτη-μέλη να ζητούν ένα πιο φιλόδοξο τελικό κείμενο. Η γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται στις 27 Ιουνίου και στη συνέχεια θα υπάρξουν νέες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ευρωκοινοβουλίου, Κομισιόν και Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

*SLAPP = Στρατηγικές αγωγές κατά της συμμετοχής του κοινού. Πρόκειται για αγωγές που κατατίθενται από κάποιο ισχυρό πρόσωπο ή οργανισμό-επιχείρηση ενάντια σε πρόσωπα, δημοσιογράφους, ακτιβιστές, ΜΚΟ κ.ά. που εκφράζουν κριτική απέναντί τους σχετικά με ζητήματα κοινωνικού ή πολιτικού ενδιαφέροντος.