Με μαζική συμμετοχή έγινε και χθες, όπως τα τελευταία δέκα χρόνια, η αναπαράσταση της πορείας των πρώτων 2.800 Εβραίων Θεσσαλονικιών που οδηγήθηκαν πριν από 80 χρόνια με τρένα στο κολαστήριο του Αουσβιτς-Μπιρκενάου.
Αλλοι 19 συρμοί έφυγαν το 1943 οδηγώντας στο Ολοκαύτωμα 45.000 Εβραίους της πόλης. Για άλλη μια χρονιά δυστυχώς περίσσεψαν οι ίδιες υποσχέσεις από τις Αρχές, που κράτησαν υποκριτικά άδειο το πάρκινγκ που είναι σήμερα η πλατεία Ελευθερίας, για να επιτρέψουν να μπουν αυτοκίνητα αμέσως μετά.
Ούτε το Μουσείο Ολοκαυτώματος έχει ξεκινήσει. Τέσσερα χρόνια μετά την ανάληψη της δημαρχίας, ο Κωνσταντίνος Ζέρβας είχε να συνεισφέρει μόνο τη δήλωση ότι «με τη σύμφωνη γνώμη όλων των εταίρων σε αυτήν την υπόθεση (για την πλατεία Ελευθερίας) είναι πολύ κοντά η λύση».
Δηλαδή; Ηταν ευθύβολη σε όσα είπε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, σχολιάζοντας πως είναι «ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι, ιδίως τα τελευταία χρόνια, η Θεσσαλονίκη έχει αναγνωρίσει το μερίδιο της ευθύνης που της αναλογεί και έχει ρητά καταδικάσει τα σφάλματα του παρελθόντος, σε μια προσπάθεια να επουλώσει το ιστορικό τραύμα».
Και για να γίνει αυτό κάποιοι θα πρέπει κάποτε να πουν κάτι και για τα 70 χρόνια σιωπής που είχαν επιβάλει. Ενα λιθαράκι ιστορίας έβαλε η Εστερ Σολ, που γεννήθηκε το 1942, θυμίζοντας ότι διασώθηκε στην περιοχή της Δράμας με τον πατέρα και τη μητέρα της και προσήλθε για «να ανάψω ένα κερί στη μνήμη τους, στη μνήμη όλων των Εβραίων της Ελλάδας, που εξοντώθηκαν στα στρατόπεδα θανάτου. Και στη μνήμη όλων των Ελλήνων αντιστασιακών που αγωνίστηκαν για την ελευθερία».
Πλήθος επίσημοι έδωσαν το «παρών» (ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μαργαρίτης Σχοινάς, ο πρέσβης των ΗΠΑ Τζορτζ Τσούνης, ο υπουργός Καινοτομίας του Ισραήλ Οφίρ Ακούνις, ο ΥΜΑΘ Σταύρος Καλαφάτης, ο περιφερειάρχης Απόστολος Τζιτζικώστας, ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Δαυίδ Σαλτιέλ, βουλευτές, εκπρόσωποι του Συλλόγου Φυλακισθέντων-Εξορισθέντων Αντιστασιακών ’67-’74).
Αξίζει να κρατηθεί η παρατήρηση του τέως δημάρχου Γιάννη Μπουτάρη -στη θητεία του οποίου έσπασε το τείχος σιωπής και ντροπής της πόλης και καθιερώθηκε η πορεία μνήμης: «Ονειρεύομαι την εποχή που δεν θα χρειάζεται να πραγματοποιείται μια Πορεία Μνήμης και που δεν θα γίνεται είδηση η εκλογή ενός Εβραίου δημάρχου» (αναφορά στον εκλιπόντα δήμαρχο Ιωαννίνων Μωυσή Ελισάφ). Στη διάρκεια της εκδήλωσης κρατήθηκε και ενός λεπτού σιγή για τα θύματα της τραγωδίας των Τεμπών.
