Διερεύνηση από φορέα… σε φορέα

Αφησαν τον ελληνικό σιδηρόδρομο επί 3 χρόνια χωρίς επιτροπή για διερεύνηση ατυχημάτων και συμβάντων, ψήφισαν πριν από έναν μήνα νόμο για νέο «Οργανισμό Διερεύνησης» και χθες ήρθε ο πρωθυπουργός να ανακοινώσει ότι τα αίτια του τραγικού δυστυχήματος θα εξετάσει άλλη «ανεξάρτητη επιτροπή εμπειρογνωμόνων».

Στον χώρο των μαζικών μεταφορών αποτελεί διεθνώς κρίσιμη προϋπόθεση ορθής λειτουργίας η ύπαρξη ενός ισχυρού φορέα που θα διερευνά κάθε συμβάν, από το πιο ελαφρύ έως το πιο σοβαρό. Ο φορέας αυτός δεν λειτουργεί τιμωρητικά για τους υπευθύνους αλλά εντοπίζει «τα κενά στο σύστημα» και εντέλει την κάλυψή τους ώστε να μην επαναληφθούν τα λάθη.

Για μια τέτοια κρίσιμη λειτουργία, λοιπόν, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έκανε επίδειξη αλλοπρόσαλλης πολιτικής. Στα πρώτα χρόνια αδιαφόρησε και άφησε να λήξουν το 2020 οι θητείες των προσώπων που στελέχωναν τον φορέα διερεύνησης και έβγαλαν επιτυχώς το πόρισμα για το ατύχημα στο Αδενδρο. Μετά έλεγαν ότι θα φτιάξουν νέο φορέα σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές Οδηγίες. Αυτό τους πήρε όμως λίγο παραπάνω χρόνο…

Πλήθος περιστατικών που συνέβησαν στο μεταξύ έμειναν αδιερεύνητα – ακόμη και η σοβαρή σύγκρουση στη Λιβαδειά (24/1/2022) με τους 12 τραυματίες. Η Βουλή ψήφισε πρόσφατα τον νόμο 5014/2023 για τον Εθνικό Οργανισμό Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (ΕΟΔΑΣΑΑΜ). Φρόντισε, μάλιστα, να καταστήσει τον νέο αυτόν φορέα απολύτως ελεγχόμενο από τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, που απομακρύνει και τοποθετεί υπαλλήλους κατά το δοκούν. Σε σχετικό δημοσίευμα τότε, η «Εφ.Συν.» έγραψε για «ευνουχισμένο εκ γενετής» φορέα – άλλωστε ήταν τότε πρόσφατες οι περιπέτειες με την ΑΔΑΕ που έδειχνε ανεξαρτησία «μη αποδεκτή» από την κυβέρνηση.

Ενας τέτοιος φορέας οφείλει να λειτουργεί με ανεξαρτησία και να επιβάλλει μέτρα ακόμη και αν έχει απέναντί του μια κυβέρνηση που θέλει να συρρικνώσει τον δημόσιο τομέα, να φέρει ιδιώτες και να περιορίσει τα κονδύλια του Δημοσίου. Ο νόμος περιείχε και διατάξεις μέσω των οποίων ο υπουργός Υποδομών δύναται να μετατάσσει υπαλλήλους ακόμη και χωρίς τη θέλησή τους. Κριτική στη συγκεκριμένη διάταξη άσκησαν τότε με ψήφισμά τους οι εργαζόμενοι της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), που έμεινε τα τελευταία χρόνια χωρίς προσωπικό και εκείνη, να προσπαθεί να ελέγξει τα τεκταινόμενα στον ελληνικό σιδηρόδρομο.

Το δεύτερο τραγελαφικό στοιχείο αφορά το γεγονός ότι ο φορέας αυτός θα ασχολείται ταυτόχρονα με τα σιδηροδρομικά αλλά και με τα αεροπορικά συμβάντα. Ομως για τη λειτουργία του προβλέπεται χρηματοδότηση μόνο μέσω κονδυλίων της αεροπορικής αγοράς. Ισως με βάση τα παραπάνω δεδομένα, έγινε ορατή η δυσκολία σύστασης του ΕΟΔΑΣΑΑΜ και αυτό οδήγησε χθες τον πρωθυπουργό να διορθώσει το λάθος, ανακοινώνοντας τη σύσταση άλλης επιτροπής, για την οποία έδωσε τη συνήθη εντολή στον νέο υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Γ. Γεραπετρίτη.