Οι καταγγελίες που έφτασαν στον Συνήγορο του Πολίτη και στη συνέχεια μεταβιβάστηκαν στην Εισαγγελία για την «Κιβωτό του Κόσμου» και τον πάτερα Αντώνιο σοκάρουν. Αυτή τη φορά στο επίκεντρο της έρευνας και της δημοσιότητας δεν είναι ούτε το περιβάλλον κάποιας «δυσλειτουργικής» οικογένειας, ούτε κάποιος «καθωσπρέπει» γείτονας, αλλά ένα ίδρυμα θεάρεστο, χριστιανικό, θεωρητικά υπεράνω πάσης υποψίας με μεγάλη χρηματοδοτική στήριξη από όλο το φάσμα της κοινωνίας, της επιχειρηματικότητας και των τραπεζών
Αναζητώντας τις αιτίες του καθημερινού ζόφου που αναδύεται από έναν ποταμό καταγγελιών για κακοποιήσεις και άσκηση βίας ενάντια στα παιδιά, ζητήσαμε τη γνώμη της Θεανώς Φωτίου. Μιας πολιτικού που έχει δώσει σαφές στίγμα κατά την υπουργία της στα ζητήματα της παιδικής και κοινωνικής προστασίας, θεσπίζοντας το πρώτο ολοκληρωμένο σύστημα αναδοχής και υιοθεσίας στη χώρα μας με στόχο την αποϊδρυματοποίηση.
● Τι συμβαίνει στην ελληνική κοινωνία;
Δεν συμβαίνει μόνο τώρα. Ολα αυτά συνέβαιναν, αλλά ήταν κρυμμένα κάτω από το χαλί της πατριαρχικής οικογένειας.
● Tι τα φέρνει στην επιφάνεια;
Ο εγκλεισμός κατά την πανδημία επέτεινε τα προβλήματα. Λειτούργησε σαν τη χύτρα ταχύτητας με τη μεγάλη πίεση να βγάζει εκτός αντοχών τα θύματα. Το κίνημα me too, που κι αυτό για τη χώρα μας, εκδηλώθηκε μέσα στην πανδημία, έπαιξε σημαντικό ρόλο και βοήθησε να ανοίξουν τα στόματα. Γιατί το πιο σπουδαίο είναι ότι μιλάνε τα ίδια τα θύματα. Και μάλιστα σε ένα περιβάλλον πολύ δύσκολο, αστυνομοκεντρικό και ποινικοκεντρικό. Δηλαδή σε ένα καθεστώς που δεν είναι καθόλου εύκολο για τα ίδια τα θύματα να κάνουν αποκαλύψεις.
● Και η κοινωνία πώς τα αντιμετωπίζει;
Φοβάμαι ότι πρόκειται για μια κοινωνία που πέφτει από τα σύννεφα. Συνεχώς και παράλληλα τα φώτα ανάβουν σε κάθε υπόθεση και μετά σβήνουν, για να επαναληφθεί λίγο αργότερα ο ίδιος κύκλος. Κι αυτό πρέπει να σταματήσει δημιουργώντας ξανά μια κουλτούρα αλληλεγγύης.
● Η περίοδος των μνημονίων της κρίσης έχει παίξει ρόλο σε αυτή την ηθική κατάπτωση με θύματα τα παιδιά;
Δεν είμαι πολύ σίγουρη γι’ αυτό. Και τουλάχιστον δεν φάνηκε μέσα στις σκληρές συνθήκες των μνημονίων. Θυμηθείτε τις δομές αλληλεγγύης, τα κοινωνικά ιατρεία και παντοπωλεία, το κίνημα χωρίς μεσάζοντες. Το γεγονός ότι η ίδια η ελληνική κοινωνία, με αντανακλαστικά και μνήμες του παρελθόντος, έχτισε μηχανισμούς και δομές αλληλεγγύης ήταν κάτι μοναδικό. Κι αυτή η αλληλεγγύη βρήκε την πολιτική έκφρασή της το 2015 με μια κυβέρνηση της Αριστεράς και με τη στήριξη που έδειξε η κοινωνία στις τεράστιες ροές των προσφύγων.
Πρέπει να βγάλουμε τα παιδιά από τα ιδρύματα με τη βοήθεια της αναδοχής και την υιοθεσία
Πιστεύω ότι τώρα ζούμε μια οπισθοχώρηση στα ζητήματα κοινωνικής αλληλεγγύης. Κι αυτό ίσως να μην είναι αποσυνδεδεμένο από την προσπάθεια της κυβέρνησης Μητσοτάκη να πείσει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έπαιρνε τα λεφτά της μεσαίας τάξης, για να δώσει επιδόματα στους φτωχούς. Σας θυμίζω την κυβερνητική προπαγάνδα για τους τεμπέληδες που ζουν με επιδόματα κι όλα τα κλισέ που ήρθαν ξανά στο προσκήνιο.
Γι’ αυτό έχει μεγάλη σημασία να ξαναβρούμε την κοινωνία αλληλεγγύης. Να βάλουμε στο κέντρο των πολιτικών το μεγάλο πρόβλημα της παιδικής προστασίας. Ομως η κοινωνική προστασία θα έπρεπε να ασκείται από τους δήμους υπό την εποπτεία του κράτους και με τη χρηματοδοτική στήριξη για εξειδικευμένο προσωπικό. Ολες οι δομές φροντίδας θα έπρεπε να βρίσκονται στον πρώτο και δεύτερο βαθμό αυτοδιοίκησης με την εποπτεία του κράτους.
● Eπί ΣΥΡΙΖΑ, το 2018, ψηφίστηκε για πρώτη φορά νομοθεσία που υποχρέωνε όλες τις δομές φιλοξενίας παιδιών να δηλώσουν τα πραγματικά στοιχεία τους. Ποιο είναι το σοβαρότερο πρόβλημα με τις δομές;
Δεν προχωρά η αποϊδρυματοποίηση. Αυτό είναι το σοβαρότερο.
● Tι πρέπει να γίνει σήμερα;
Κατ’ αρχήν η ιστορία με το συγκεκριμένο ίδρυμα βάζει στο επίκεντρο την ανάγκη αποϊδρυματοποίησης. Δηλαδή να βγάλουμε τα παιδιά από τα ιδρύματα με τη βοήθεια της αναδοχής και την υιοθεσία. Γι’ αυτό προχωρήσαμε και στον θεσμό της πρώτης αγκαλιάς. Για να μην πηγαίνει το παιδί σε ίδρυμα. Η κυβέρνηση κατέστρεψε τον θεσμό και έφτιαξε δομή μέσα στο νοσοκομείο. Ακουσον άκουσον, στο Παίδων Πεντέλης δομές για τα παιδιά. Πράγματα που ξεφτιλίζουν όλη τη σύλληψη της αναδοχής.
● Και με τα ιδρύματα τι πρέπει να γίνει:
Να αλλάξουν ρόλο και αφού αξιολογηθούν, να προσφέρουν εξειδικευμένες υπηρεσίες στην κοινότητα. Επίσης όσα παιδιά δεν μπορούν αμέσως να πάνε σε αναδοχή ή υιοθεσία, να φιλοξενηθούν σε μικρές, οικογενειακού τύπου, δομές. Οπως αυτές που έχουν τα χωριά SOS με 5-6 παιδιά το πολύ.
● Ποια παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο από τη συνέχιση της ιδρυματοποίησης;
Mα τα παιδιά της φτώχειας. Αυτή η κυβέρνηση κατόρθωσε να ανεβάσει όλους τους αρνητικούς δείκτες που εμείς ρίξαμε, μεταξύ των οποίων και ο δείκτης της παιδικής φτώχειας που έπεσε πιο χαμηλά και από την περίοδο της υποτιθέμενης ευμάρειας των Ολυμπιακών Αγώνων. Η κυβέρνηση όχι μόνο οικειοποιήθηκε τον νόμο της αναδοχής και υιοθεσίας, που τον εγκαινίασε δύο φορές ο κ. Μητσοτάκης, αλλά αδιαφόρησε για το εθνικό σχέδιο δράσης για το παιδί στο οποίο συνέπραξαν 12 υπουργεία με χρονοδιαγράμματα και κονδύλια. Πρέπει να είμαστε πολύ αφελείς αν περιμένουμε από τον νεοφιλελευθερισμό πολιτικές κοινωνικής προστασίας.
Οι κακοποιήσεις των παιδιών αποκαλύπτουν τα προβλήματα του κράτους στην παιδική προστασία. Τις ανεπάρκειες, τα λάθος μέτρα, τις ελλείψεις σε υπηρεσίες και κυρίως σε εξειδικευμένο προσωπικό στην κοινότητα, στους δήμους και στο κράτος. Εμείς δεσμευόμαστε να προχωρήσουμε σε χιλιάδες προσλήψεις εξειδικευμένων ανθρώπων. Γιατί η κοινωνική προστασία και η φροντίδα θέλουν χρήματα. Δεν φτάνουν τα λόγια και τα «ταρατατζούμ» που κάνει η κυβέρνηση κάθε τρεις και λίγο…
