Μπορεί ο περιφερειάρχης Αττικής να είχε κηρύξει στην αρχή της θητείας του «Ετος ανακύκλωσης» το 2020, ωστόσο εν έτει 2022 φιλοτέχνησε το «έπος του παραλόγου». Επειτα από τρία χρόνια θητείας στην Περιφέρεια Αττικής, ο Γ. Πατούλης εδέησε να φέρει προς συζήτηση τις προβλέψεις του Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) Αττικής, μέσω της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) που το συνοδεύει, δεχόμενος πολύπλευρη και ομόθυμη κριτική για ένα σχέδιο-«μη σχέδιο», που παραπέμπει μεν στο αόριστο μέλλον τη χωροθέτηση των μισών εκ των έξι προβλεπόμενων μονάδων ανάκτησης και ανακύκλωσης (ΜΑΑ), αλλά αντιθέτως εισάγει την καύση απορριμμάτων ως «μόνη λύση» για περιορισμό της ταφής απορριμμάτων και ταυτόχρονα διαιωνίζει το έκτρωμα του ΧΥΤΑ Φυλής.
Στις κατηγορίες που δέχθηκε, ο περιφερειάρχης υποσχέθηκε «τρέξιμο» στην υλοποίηση μονάδων, επέρριψε την ευθύνη για την καύση και τη σχετική «μονάδα ενεργειακής αξιοποίησης» στην κυβέρνηση, ενώ ταυτόχρονα καταλόγισε «ψεύδη» και «λαϊκισμό» σε όσους καταγγέλλουν ότι «το ΠΕΣΔΑ προωθεί την καύση και όχι την ανακύκλωση», μέχρι που τον «άδειασαν» οι ίδιοι οι μελετητές της ΣΜΠΕ, τους οποίους έβαλε μπροστά στην πολιτική αντιπαράθεση «σαν σάπιο κρέας», όπως παρατήρησε η πρώην περιφερειάρχης Ρένα Δούρου.
Να σημειωθεί ότι ανάμεσα σε όσους έχουν ασκήσει κριτική στο ΠΕΣΔΑ και τη ΣΜΠΕ για «μη ρεαλιστικούς στόχους», «αδιαφανείς χωροθετήσεις» και εισαγωγή της καύσης «κατά τρόπο ανεξέλεγκτο» είναι οι 66 Δήμοι της Αττικής, μέσω της ομόφωνης και πολύ πρόσφατης γνωμοδότησης του συλλογικού τους οργάνου (Περιφερειακή Ενωση Δήμων Αττικής).
Η χθεσινή συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου που συγκλήθηκε με τηλεδιάσκεψη –τη στιγμή που, όπως καταγγέλθηκε εντόνως, όλα τα άλλα περιφερειακά συμβούλια συνεδριάζουν διά ζώσης– ανέδειξε ότι όλες οι πτυχές του νέου αναθεωρημένου ΠΕΣΔΑ κινούνται στο… περίπου:
● «Εχουμε ΠΕΣΔΑ ή δεν έχουμε;» ρώτησε ουκ ολίγες φορές ο πρώην περιφερειάρχης Γ. Σγουρός. Η απάντηση που πήρε είναι ότι το ΠΕΣΔΑ -που ουδέποτε συζητήθηκε στο περιφερειακό συμβούλιο- «είναι εγκεκριμένο από το υπουργείο Περιβάλλοντος», αλλά θα ξαναέρθει στο περιφερειακό συμβούλιο προσεχώς και θα επανακατατεθεί στο σώμα εάν το υπουργείο Περιβάλλοντος αποφασίσει να χωροθετήσει μονάδα καύσης στην Αττική. «Κι εγώ θα μπερδευόμουν για το τι ψηφίζεται σήμερα. Υπάρχει ΠΕΣΔΑ, αλλά το κείμενό του ενδεχομένως να αλλάξει», παραδέχθηκε ένας εκ των μελετητών.
● Το ΠΕΣΔΑ προβλέπει 6 μονάδες-Πάρκα Κυκλικής Οικονομίας, αλλά έχουν χωροθετηθεί μόνο 3 στις… συνήθεις ύποπτες περιοχές (Φυλή, Σχιστό, Γραμματικό). Μία από αυτές που «αγνοούνται» είναι η μεγαλύτερη σε δυναμικότητα μονάδα (315.000 τόνων/έτος) που θα καλύπτει τον Κεντρικό Τομέα Αθηνών και τμήμα του Βόρειου. Ωστόσο, έχει ήδη προκηρυχθεί διαγωνισμός ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου – Ιδιωτικού Τομέα) για αυτή τη μονάδα, με δυναμικότητα 650.000 τόνων/έτος, στο πλαίσιο μιας «ελαστικότητας» ώστε «να μην καθυστερούμε», είπε μελετητής.
● Ως προς το πού και αν κατασκευασθεί μονάδα καύσης απορριμμάτων στην Αττική, απαντήθηκε ότι αυτό θα ξεκαθαριστεί τον Ιούνιο του 2023, όταν ολοκληρωθεί σχετική μελέτη του υπουργείου Περιβάλλοντος. Μελετητής εξήγησε ότι στο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Απορριμμάτων προβλέπεται μία τέτοια μονάδα σε έναν χώρο όπου η Αττική και η Στερεά Ελλάδα αντιμετωπίζονται ως μια ενιαία περιφέρεια. Υπό το ενδεχόμενο να χωροθετηθεί αυτή η μονάδα ακόμα και στη Βοιωτία, αντιπολιτευόμενοι περιφερειακοί σύμβουλοι τόνισαν πως το περιφερειακό συμβούλιο Αττικής πρέπει σε κάθε περίπτωση να πάρει θέση κατά της αντιπεριβαλλοντικής πρακτικής της καύσης.
Το μόνο σαφές είναι ότι το ΠΕΣΔΑ εισάγει την καύση ως «μόνη λύση» για να επιτευχθεί ο στόχος μείωσης της ταφής απορριμμάτων σε ποσοστό 10% ή μικρότερο έως το 2030, έστω και εάν ο περιφερειάρχης επικαλέστηκε τις προβλέψεις του Εθνικού Σχεδίου που –σύμφωνα με τους μελετητές– έπρεπε να ενσωματωθούν στο Περιφερειακό Σχέδιο.
«Βελούδινη» εισαγωγή
Απαντώντας σε ερώτηση του συμβούλου της «Δύναμης Ζωής», Χρ. Καραμάνου, μελετητής παραδέχθηκε ότι το σχετικό ποσοστό ταφής στην υπόλοιπη Ευρώπη προβλέπεται για το 2035, δηλαδή στην Ελλάδα επισπεύδεται. «Η μεθόδευση είναι σαφής. Να υπάρξει αδιέξοδο προκειμένου να υπάρχει μια “βελούδινη” εισαγωγή της καύσης», υπογράμμισε η κ. Δούρου, τονίζοντας ότι η μέθοδος της καύσης με ΣΔΙΤ έχει δύο βασικές πτυχές: «Δέσμευση για μεγάλο χρονικό διάστημα και μεγάλες εγγυημένες ποσότητες. Αρα, στον “κουβά” η ανακύκλωση».
Παρά τα περί μείωσης της ταφής, το ΠΕΣΔΑ προβλέπει «νέο τρίτο ΧΥΤΑ στη Φυλή με ένα τεράστιο πανωσήκωμα 8 εκατ. κυβικών μέτρων», θύμισε ο Γ. Πρωτούλης από τη «Λαϊκή Συσπείρωση», αποδομώντας και τις υποσχέσεις του κ. Πατούλη για «κλείσιμο της Φυλής το 2025». Η Δέσποινα Κουτσούμπα από την «Αντικαπιταλιστική Ανατροπή» αποδόμησε τις αναφορές του ΠΕΣΔΑ περί καύσης μόνο υπολειμμάτων: «Οταν δεν κάνεις ανακύκλωση, θα καις και σύμμεικτα σκουπίδια». «Μιλάμε για την εκ νέου παράδοση της διαχείρισης απορριμμάτων στα ιδιωτικά συμφέροντα. Το μόνο αποτέλεσμα θα είναι μια διαχείριση διαλυτική για το περιβάλλον», τόνισε ο Μαριάννα Τσίχλη από την «Ανυπότακτη Αττική».
Ψηφοφορία για τη θετική ή αρνητική γνώμη του περιφερειακού συμβουλίου για την ΣΜΠΕ του ΠΕΣΔΑ αναμενόταν κοντά στα μεσάνυχτα. Ανεξαρτήτως αποτελέσματος, το ερώτημα είναι πώς το ΠΕΣΔΑ θα υλοποιηθεί έχοντας τόσες «γκρίζες ζώνες» –που προφανώς παραπέμπονται για μετά τις εθνικές και αυτοδιοικητικές εκλογές– αλλά και την καθολική αντίδραση των δημάρχων μέσω της ΠΕΔΑ. «Ολα είναι λάθος. Ο κ. Πατούλης πήρε την καυτή πατάτα και δεν ξέρει τι να την κάνει», παρατήρησε ο κ. Σγουρός.
