«Πτωχοί πλην τίμιοι» οι δημόσιοι υπάλληλοι

Το τρίπτυχο κακοδιαχείριση, διαφθορά και μη λήψη μέτρων αποτυπώνεται ακόμη μια φορά στην ετήσια έκθεση, για το 2014, του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης (ΓΕΔΔ), Λ. Ρακιντζή.

Το ελπιδοφόρο σημείο για τον περιορισμό της διαφθοράς στο Δημόσιο, το οποίο επισημαίνεται στην έκθεση, είναι ότι τα κρούσματα στους δημοσίους υπαλλήλους έχουν καθοδική τάση κάθε έτος, παρά τη μείωση των αποδοχών τους. Συνοπτικά, στην έκθεση που παραδόθηκε στον πρωθυπουργό και στην πρόεδρο της Βουλής, περιγράφεται ότι:

♦Το 2014 κοινοποιήθηκαν στο Γραφείο του ΓΕΔΔ 2.203 πειθαρχικές αποφάσεις από τα αρμόδια όργανα του στενού και 765 του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Ο ΓΕΔΔ υπέβαλε ένσταση σε 128 και 21 περιπτώσεις αντίστοιχα, προκειμένου να κριθούν εκ νέου οι υποθέσεις από το ανώτερο πειθαρχικό όργανο. Σε ποσοστό 83,9%, οι ενστάσεις ασκήθηκαν διότι η ποινή κρίθηκε επιεικής.

♦Οι υποθέσεις που έλεγξε ο ΓΕΔΔ έφτασαν τις 1.565 και επιλέχθηκαν από έναν υπερδεκαπλάσιο αριθμό εισερχόμενων επώνυμων και ανώνυμων καταγγελιών-αναφορών, οι οποίες μετά το στάδιο της διερεύνησης κρίθηκε ότι δεν χρήζουν περαιτέρω ελέγχου. Σε ποσοστό 56% αφορμή των ελέγχων αποτέλεσαν επώνυμες καταγγελίες πολιτών και σε 22,6% ανώνυμες.

♦Από τις θεματικές διαφοροποιήσεις των ελεγχθεισών υποθέσεων, υπερδιπλασιάστηκαν σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά οι έλεγχοι στην εκπαίδευση (27 υποθέσεις το 2014, 10 το 2013) και οι υποθέσεις που αφορούσαν παρεκκλίσεις από τις θεσπισμένες διοικητικές διαδικασίες (221 το 2014, 90 το 2013). Μικρή αύξηση σημειώθηκε στις υποθέσεις που αφορούσαν την υγεία και την πρόνοια (162 το 2014, 121 το 2013), αλλά και σε πολεοδομικές υποθέσεις (152 το 2014, 128 το 2013).

♦Οι οικονομικοί έλεγχοι και τα ζητήματα οικονομικής διαχείρισης, αν και με αισθητή μείωση συγκριτικά με το 2013, αποτέλεσαν την κύρια θεματική κατηγορία και το 2014 (27,2% των υποθέσεων, έναντι 41,8% το 2013).

♦Οι έλεγχοι εστίασαν σε ποσοστό 33,2% σε υπηρεσίες δήμων, με τις υπηρεσίες Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου να ακολουθούν σε ποσοστό 18,9% επί των συνολικών ελέγχων.

♦Η Αττική ήταν η περιφέρεια, στην οποία συγκεντρώθηκαν οι περισσότεροι έλεγχοι, σε ποσοστό 38,3%, καθώς έχει και τον μεγαλύτερο αριθμό υπηρεσιών και κατοίκων. Σε συσχετισμό του ποσοστού των ελέγχων ανά 100.000 κατοίκους, πρώτη περιφέρεια είναι το Νότιο Αιγαίο (ποσοστό 24,4%). Ακολουθούν το Ιόνιο (22,5%) και το Βόρειο Αιγαίο (19,9%). Με βάση αυτή την ποιοτική μέτρηση, η Αττική κατέρχεται στην 6η θέση (15,9%).

Εμβάσματα

Συνολικά 2.609.247,63 αδήλωτα ευρώ μεταφέρθηκαν με εμβάσματα στο εξωτερικό κατά την περίοδο 2010-2012, από 14 δημοσίους υπαλλήλους: 9 του υπουργείου Οικονομικών (1.755.499,16 ευρώ), 3 υπηρεσιών πολεοδομίας δήμων (363.748,47 ευρώ) και 2 σωμάτων επιθεώρησης (490.000 ευρώ).

Σχετικά στοιχεία αναλυτικών καταστάσεων εμβασμάτων στο εξωτερικό διαβιβάστηκαν στον ΓΕΔΔ από το Γραφείο του Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος το 2012, ωστόσο η διασταύρωση των στοιχείων των υποβληθεισών δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης με τα στοιχεία των αναλυτικών καταστάσεων εμβασμάτων ολοκληρώθηκε το 2014.

Ακόμη, κατά την επεξεργασία δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης 6.975 υπαλλήλων, υπήρξαν ενδείξεις για πιθανή απόκτηση περιουσιακών στοιχείων (κινητών και ακινήτων) που δεν δικαιολογούνταν από την ιδιότητα του υπαλλήλου ή το ύψος των πάσης φύσεως εσόδων του. Ετσι, το 2014, στο πλαίσιο ελέγχου της βασιμότητας καταγγελιών σε βάρος υπαλλήλων, ο ΓΕΔΔ διέταξε την άρση του τραπεζικού απορρήτου σε 20 περιπτώσεις, του χρηματιστηριακού απορρήτου σε 22 περιπτώσεις και του φορολογικού απορρήτου σε 19 περιπτώσεις. Προφανώς και τα παραπάνω αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις που ανέκαθεν καταδίκαζε το δημοσιοϋπαλληλικό κίνημα.

Προτάσεις

Ο Επιθεωρητής δεν παραλείπει να επισημάνει ότι δεν θεσμοθετήθηκαν μέτρα που -κατά την άποψή του- θα ενίσχυαν την αντιμετώπιση της κακοδιοίκησης και της διαφθοράς. Μεταξύ άλλων, προτείνει:

♦Θέσπιση κωλύματος εντοπιότητας για υπαλλήλους σε κρίσιμους τομείς (όπως δικαιοσύνη, αστυνομία, εφορία, πολεοδομία), καθώς διαπιστώνει ότι οι εντόπιοι πολίτες έχουν ευμενέστερη μεταχείριση από τους ετερόχθονες.

♦Κατανομή αρμοδιοτήτων και ανθρώπινου δυναμικού ανά φορέα ή υπηρεσία, σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες και με ορθολογικά κριτήρια (νέα οργανογράμματα με οργανωτική ανάπτυξη που περιλαμβάνει σχεδιασμό και περιγραφή θέσεων εργασίας).

♦Θέσπιση εσωτερικής κινητικότητας του ανθρώπινου δυναμικού, με εναλλαγή στις θέσεις ευθύνης και με την προϋπόθεση ότι αυτή γίνεται αξιοκρατικά για την καλύτερη λειτουργία της υπηρεσίας.

♦Μείωση της γραφειοκρατίας με τη συνεχή απλούστευση των διαδικασιών και επέκταση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης που ήδη άρχισε να εφαρμόζεται σταδιακά.

♦Συνεχή ενίσχυση της διαφάνειας της διοικητικής δράσης και μάλιστα ηλεκτρονικά, μέσω της «Διαύγειας».

♦Τοποθέτηση των υπαλλήλων σε άλλη υπηρεσία, όταν αυτοί προάγονται, διότι πολλές φορές αδυνατούν να επιβληθούν σε πρώην ισόβαθμους συναδέλφους.

Ο Επιθεωρητής επισημαίνει ότι η πάταξη της γραφειοκρατίας και η ασφάλεια δικαίου μπορούν να επιτευχθούν με το ισχύον νομικό καθεστώς, «μόνο, εφόσον εκκαθαριστεί η πολυνομία διά της κωδικοποιήσεως των νόμων, περιοριστεί η νομοθέτηση διά τροπολογιών και επισπευστεί η λειτουργία της Δικαιοσύνης».

Τέλος, στην εισαγωγή της έκθεσής του, προτάσσει την έννοια της ατομικής ευθύνης, επικαλούμενος τη φράση του Ν. Καζαντζάκη: «Εσύ θα σώσεις τον κόσμο κι αν δεν σωθεί, εσύ θα φταις».

ΑΔΕΔΥ: «Να αυτοπεριοριστεί στα καθήκοντά του»

Αντιδράσεις από την πλευρά του δημοσιοϋπαλληλικού κινήματος προκάλεσαν οι προτάσεις του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης για την «ιδιωτικοποίηση των τομέων του Δημοσίου που δεν ανταποκρίνονται στον ρόλο αυτού ως imperium, χωρίς όμως το κράτος να απολέσει σε καμία περίπτωση τον ελεγκτικό ή ρυθμιστικό του ρόλο», αλλά και για «αυτοπεριορισμό των συνδικαλιστών στα αμιγώς συνδικαλιστικά τους καθήκοντα».

Σύμφωνα με την ΑΔΕΔΥ, πρόκειται για προτάσεις που, «από τη μία είναι πολιτικές τοποθετήσεις και εκτός των πεδίων αρμοδιότητας του Επιθεωρητή και από την άλλη έρχονται ως συνέχεια των προβλέψεων του 3ου μνημονίου για “αποπολιτικοποίηση του Δημοσίου”, δηλαδή για περιορισμό και κατάργηση συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, αλλά και για τη συνέχιση των ιδιωτικοποιήσεων και των απολύσεων». Σε έντονο ύφος η ΑΔΕΔΥ καλεί τον κ. Ρακιντζή «να αυτοπεριοριστεί στα καθήκοντά του».