Ανθρωποι κάθε ηλικίας συνέρρεαν χθες στη Μητρόπολη για να αποτίσουν φόρο τιμής και να αφήσουν ένα λευκό ή κόκκινο λουλούδι στο φέρετρο του σπουδαίου Μίκη Θεοδωράκη ή, όπως έλεγαν, σ’ έναν σύγχρονο ήρωα και αγωνιστή υπέρ των συμφερόντων του ελληνικού λαού. Ηδη πριν από την ώρα που ήταν προγραμματισμένο το λαϊκό προσκύνημα της σορού εκατοντάδες πολίτες κάθε ηλικίας, πολιτικής τοποθέτησης αλλά και εθνικής προέλευσης έφταναν στο σημείο μέσα σε κλίμα συγκίνησης και σεβασμού. Το λαϊκό προσκύνημα θα συνεχιστεί σήμερα μέχρι αργά το απόγευμα και αύριο το πρωί.
Κάποια στιγμή η ουρά για το παρεκκλήσι της Παναγίας Γοργοεπηκόου και Αγίου Ελευθερίου, όπου η είσοδος γινόταν σε μικρά γκρουπάκια με σκοπό την κατά το δυνατόν τήρηση των μέτρων πρόληψης του κορονοϊού, μετατράπηκε σε συναυλία. Φίλοι της μουσικής του Μίκη Θεοδωράκη, με προεξάρχοντα τον Γερμανό Χένινγκ Τσίροκ που είχε φέρει την κιθάρα του, τραγουδούσαν συνθέσεις του όπως το «Ασμα ασμάτων», το «Ενα το χελιδόνι», το «Γελαστό παιδί» και πολλά ακόμη.
Ο κ. Τσίροκ από το Τίμπιγκεν είναι διευθυντής χορωδίας και συνεργάτης του Μίκη στις αρκετές συναυλίες που είχε δώσει στη Γερμανία: «Η μουσική του Μίκη ενέπνευσε πολλούς λαούς, όχι μόνο τον ελληνικό, να αγωνιστούν και να επιβιώσουν, όπως το Ιράκ, τη Χιλή και την Κολομβία. Οταν τον βασάνισαν έμεινε δυνατός γράφοντας συμφωνικά έργα και μουσική. Η μουσική έρχεται από τους ανθρώπους και επιστρέφει σε αυτούς. Μείναμε εδώ σχεδόν 3 ώρες και τραγουδήσαμε. Στη Γερμανία δεν θα γινόταν αυτό», είπε στην «Εφ.Συν.».
Προφανώς όλοι οι παρόντες γνώριζαν τους στίχους και συμμετείχαν στην αυθόρμητη συλλογική τραγουδιστική προσπάθεια, ξεσπώντας στη συνέχεια σε χειροκροτήματα. Η σορός έφτασε με περίπου μιάμιση ώρα καθυστέρηση έπειτα από δικαστική «εμπλοκή» σχετικά με το ποιο γραφείο τελετών θα αναλάβει (βλ. άλλο ρεπορτάζ). Μέσα στο παρεκκλήσι βρίσκονταν ο Γιώργος Νταλάρας και η σύζυγός του, Αννα, ενώ το «παρών» έδωσε και η υφυπουργός Παιδείας Ζέττα Μακρή.
Παρά την πολύωρη αναμονή, ο κόσμος αυξανόταν και περίμενε να φωνάξει «άξιος» και «αθάνατος» μόλις είδε τη νεκροφόρα να κατεβαίνει τη Μητροπόλεως. Λίγο πριν μπει η σορός στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης, το πλήθος φώναζε «Μίκη ζεις, εσύ μας οδηγείς». Μετά τραγούδησαν αρκετές φορές το «Θα σημάνουν οι καμπάνες», ενώ η αυτοσχέδια χορωδία συνέχισε να τραγουδά πολλές από τις συνθέσεις του Μίκη επί τουλάχιστον ακόμα μία ώρα, δημιουργώντας μια συγκινητική και ανατριχιαστική ατμόσφαιρα.
Η χορωδία υπό την κιθάρα του Γερμανού φίλου του Μίκη Χένινγκ Τσίροκ έριξε αυλαία με το «Στρώσε το στρώμα σου για δυο», θυμίζοντας μερικά από τα πιο εμβληματικά τραγούδια του Μίκη. Λίγο πιο κάτω, στη μέση της ουράς, δυο φίλες γύρω στα 70 με άσπρα μαλλιά μας λένε ότι μεγάλωσαν με τον Μίκη, μια ζωή ολόκληρη άκουγαν τη μουσική του και αποτελούσε τεράστιο μέγεθος στη μουσική και στους αγώνες για πολλές γενιές στην Ελλάδα και για κινήματα σε όλο τον κόσμο. «Ημουν το 1974 στη συναυλία του για την πτώση της χούντας, τι άλλο να σας πω;» προσθέτει η Αννα.
Αρκετές οικογένειες έρχονται με τα εφηβικής ηλικίας παιδιά τους καθώς και γι’ αυτά ο Μίκης σημαίνει πολλά. «Νομίζω κάθε Ελληνας θα πρέπει να αποτίσει έναν φόρο τιμής. Είναι όμως παγκόσμιος, ένας παγκόσμιος συνθέτης», μας είπε ο Αντώνης, ένας από τους πολλούς που βρέθηκαν οικογενειακώς στη Μητρόπολη.
■Το λαϊκό προσκύνημα θα συνεχιστεί σήμερα μεταξύ 10 το πρωί και 7 το απόγευμα και την Τετάρτη μεταξύ 10 το πρωί και 2 το μεσημέρι. Θα ακολουθήσει τελετή αποχαιρετισμού με ομιλίες από την ΠτΔ Κατερίνα Σακελλαροπούλου και τον γ.γ. του ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα στις 3 το απόγευμα της Τετάρτης. Μετά το πέρας της τελετής, η σορός του Μίκη Θεοδωράκη θα μεταφερθεί με πλοίο στα Χανιά.
Διχογνωμία για τα γραφεία τελετών και δίωρη καθυστέρηση
Νωρίς σήμερα το πρωί αναμένεται η οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών για το ποιος θα επιλέξει το γραφείο τελετών που θα αναλάβει την κηδεία του Μίκη Θεοδωράκη στον Γαλατά Χανίων. Με προσωρινή απόφαση χθες το μεσημέρι το δικαστήριο επέτρεψε στους διαχειριστές της τελευταίας επιθυμίας του μουσικοσυνθέτη (οι οποίοι εκπροσωπούνται από τον πρόεδρο του Παγκρήτιου Συλλόγου Φίλων «Μίκη Θεοδωράκη», Γιώργο Αγοραστάκη) να επιλέξουν το γραφείο τελετών και έτσι η σορός μεταφέρθηκε στη Μητρόπολη για λαϊκό προσκύνημα.
Ωστόσο, η διαδικασία ξεκίνησε με δίωρη καθυστέρηση καθώς οι προετοιμασίες είχαν γίνει από άλλο γραφείο τελετών, επιλογής της κόρης του συνθέτη, Μαργαρίτας Θεοδωράκη. Η τελευταία εκπροσωπήθηκε στο δικαστήριο από τον ποινικολόγο Αλέξη Κούγια και υποστήριξε ότι «κάνει σεβαστή την τελευταία βούληση του πατέρα της» να ταφεί στον Γαλατά Χανίων, αλλά επιμένει να αναλάβει το γραφείο τελετών που έχει ήδη ασχοληθεί με το ζήτημα. «Το φέρετρο έχει ήδη παραγγελθεί και κατασκευαστεί από εξάμηνο και έχει κάποιο κόστος. Και ο νόμος δεν δίνει το δικαίωμα στον Γ. Αγοραστάκη να επιλέξει γραφείο τελετών. Δεν προβλέπεται ο καθορισμός του γραφείου τελετών στον νόμο», είπε στο δικαστήριο ο Αλ. Κούγιας.
Ωστόσο, οι άλλοι δύο συγγενείς του μουσικοσυνθέτη (η σύζυγός του Μυρτώ και ο γιος του Γιώργος) ζήτησαν μέσω δικηγόρου η απόφαση για το γραφείο τελετών να μην παρθεί από τη Μαργαρίτα Θεοδωράκη αλλά από τον Γιώργο Αγοραστάκη. Το γεγονός αυτό προκάλεσε την αντίδραση του Αλ. Κούγια που σε ανακοίνωσή του έκανε λόγο για «παρωδία δίκης και κωμική διαδικασία που προσβάλλει τη μνήμη του Θεοδωράκη», κατηγόρησε τη Μυρτώ Θεοδωράκη ότι «είναι σε κώμα και δεν μπορεί να επικοινωνήσει με το περιβάλλον» και σημείωνε για τον γιο της ότι «όλοι όσοι είμαστε κοντά στην οικογένεια Θεοδωράκη επί χρόνια γνωρίζουμε την κατάστασή του».
Ο Γ. Αγοραστάκης προσκόμισε στο δικαστήριο συμβολαιογραφική πράξη της 16ης Ιανουαρίου 2020 με την οποία ο Μίκης Θεοδωράκης όχι μόνο όριζε τον ίδιο ως εκτελεστή της τελευταίας επιθυμίας του να ταφεί στον Γαλατά Χανίων, αλλά ανέφερε και συγκεκριμένο γραφείο τελετών το οποίο θα αναλάμβανε όλο το πρακτικό μέρος της διαδικασίας και τη μεταφορά της σορού του αποκλειστικά με πλοίο. Μάλιστα, ο συνθέτης είχε κάνει σαφές πως εάν δεν ήταν εφικτό να αναλάβει το συγκεκριμένο γραφείο τη διαδικασία της κηδείας, οι συνεργάτες του (Γ. Αγοραστάκης και Ειρήνη Παρμενίδου) θα μπορούσαν «να το αντικαταστήσουν με κάποιο άλλο κατά την ελεύθερη κρίση τους».
Δωρεάν ακτοπλοϊκά για την κηδεία του Μίκη στην Κρήτη
H κοινοπραξία ΑΝΕΚ Lines – Blue Star Ferries σε μια συμβολική κίνηση, τιμής ένεκεν για τον μεγάλο απόντα Μίκη Θεοδωράκη, δίνει τη δυνατότητα σε όσους ταξιδέψουν για την κηδεία του την Τετάρτη 8/9 από Πειραιά προς Σούδα να ταξιδέψουν δωρεάν και να επιστρέψουν δωρεάν την Πέμπτη 9/9, σε θέσεις ανάλογα με τη διαθεσιμότητα. «Η Οικουμένη, η Ρωμιοσύνη, η Κρήτη, τα Χανιά αποχαιρετούν τον “Γίγαντα” με το τεράστιο έργο. Τον “μουσικό γητευτή” των λαών που όταν άνοιγε τα πελώρια χέρια του, για να διευθύνει όπου γης, ξεσήκωνε και παρέσυρε τον κόσμο (ακόμα και αυτούς που δεν ήξεραν τη γλώσσα των τραγουδιών του) στον δικό του μελωδικό, ερωτικό, επαναστατικό κόσμο, ως άλλος καζαντζακικός Ζορμπάς» αναφέρει στην ανακοίνωσή της η κοινοπραξία.
«Παγκόσμιος Μίκης»
Το 1999 σε Πόρτο, Λισαβόνα, δημοσιογραφική αποστολή για το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Εφήβων Μπάσκετ, η γνωριμία με τον Πορτογάλο προπονητή Νορμπέρτο Αλβες είχε αιτία της τον Μίκη Θεοδωράκη! Την τελευταία ημέρα της φάσης των ομίλων, επιχειρούσε να εκτονώσει την ένταση της πρόκρισης και τον στόχο της διάκρισης καθισμένος κοντά στη θάλασσα, προσηλωμένος στη μουσική του «Κάντο Χενεράλ»…
«Μίκης Θεοδωράκης;» τον είχαμε ρωτήσει. «Παγκόσμια η μουσική του!» μας είχε απαντήσει… Χωρίς ερώτηση, μόνο με αναφορά στον θάνατο του μεγάλου Ελληνα, ζητήσαμε χθες τη σκέψη του: «Λύπη μα και χαρά επειδή περνούν από τη ζωή των λαών της Γης τέτοιοι άνθρωποι και δημιουργοί. Δεν είναι μόνο Ελληνας, είναι παγκόσμιος, όπως σου είχα πει άλλοτε. Συλλυπητήρια στην οικογένειά του». ΣΠΥΡΟΣ ΤΣΑΜΗΣ
Μαντινάδα ψυχής
Φτωχά τα λόγια, ό,τι κι α(ν) μ-πεις, για
τέθοιο αντρειωμένο…
Υπόκλιση με σεβασμό,
ένας πλανήτης κάνει,
για να τιμήσει ευλαβικά,
τέθοια μορφή που χάνει!
Ούλες τσι γλώσσες του ντουνιά,
να τσι μονομεριάσεις*,
δε φτάνουνε τα λόγια ν-τως*,
να τονε περιγράψεις!
Μελωδικά εταξίδεψε,
ούλη τη ρωμιοσύνη,
στη ν οικουμένη εφώτιζε
κι η φλόγα ν-το, δε σβήνει!
Τ’ αηδόνια εβουβαθήκανε,
τσ’ αυγές στσι ποταμίδες*,
π’ ο Θεοδωράκης μίσεψε*
και σβήσανε οι ελπίδες!
Πώς να χωρέσει η μαύρη γης,
ετέθοιο αντρειωμένο,
που τ’ όνομά ν-του στο ντουνιά,
ήτονε ξακουσμένο!!!
*μονομεριάσεις: συγκεντρώσεις
*ν-τως: τους
*ποταμίδες: μικρά ποτάμια, ρυάκια
*μίσεψε: έφυγε
Βουβός αποχαιρετισμός. Οικουμενικό
ευχαριστώ. Γαλήνια ανάπαυση.
Βαθιά η περισυλλογή.
Η κ. Ηλιάνα Βολτυράκη μας έστειλε τις μαντινάδες του πατέρα της, Ζαχαρία Κ. Βολτυράκη, για να τιμήσει τον παγκόσμιο Ελληνα Μίκη Θεοδωράκη.
