Σφίγγουν κι άλλο τη θηλιά

Αλλο ένα νομοσχέδιο ετοιμάζει η κυβέρνηση για την «αυστηροποίηση της διαδικασίας απελάσεων και επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών», σύμφωνα με την παρουσίαση που έκανε στο υπουργικό συμβούλιο ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Νότης Μηταράκης και σύμφωνα με πληροφορίες πηγών του υπουργείου που επικαλείται το ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι οποίες δεν δόθηκαν στο σύνολο των διαπιστευμένων δημοσιογράφων.

Πρόκειται για το τρίτο ή τέταρτο στη σειρά νομοσχέδιο της κυβέρνησης με διακηρυγμένο στόχο την αύξηση των απελάσεων και την αυστηροποίηση της διαδικασίας, χώρια οι τροπολογίες και οι άλλες αποφάσεις. Αλλά ο στόχος δεν επιτεύχθηκε ποτέ και οι απελάσεις παραμένουν σχεδόν μηδενικές. Αυτό που κυρίως καταφέρνει κάθε νέος νόμος είναι να φανερώνει την αστοχία των προηγούμενων και να αποδεικνύει πόσο ανεδαφικές και υποκριτικές ήταν οι όλο στόμφο δηλώσεις των κυβερνητικών στελεχών. Αποδεικνύεται ψευδές τo αφήγημα ότι απελάσεις δεν γίνονταν επί ΣΥΡΙΖΑ και ότι αρκούσε η πολιτική βούληση της νέας κυβέρνησης για να επιτευχθούν. Το μόνο που κατάφερε η κυβέρνηση είναι η εντυπωσιακή πρωτοτυπία και να δυσκολέψει τη ζωή όσων ζητούν άσυλο και να μειώσει σημαντικά τις απελάσεις.

Την αποτυχία την αναγνωρίζει το ίδιο το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, όταν σημειώνει ότι απελάσεις «δεν γίνονταν καθ’ όλο το προηγούμενο διάστημα με τους ρυθμούς που θα έπρεπε, είναι αδύνατο σημείο μιας κατά τεκμήριο επιτυχημένης μεταναστευτικής πολιτικής […]». Αυτό που δεν λέει είναι ότι για μήνες ο υπουργός Νότης Μηταράκης αυτοσυγχαιρόταν για την υποτιθέμενη αύξηση των απελάσεων και τις απέδιδε τάχα στην επιτυχία της κυβερνητικής πολιτικής. Αναγκάζεται τώρα να καταπιεί τη γλώσσα του. Αλλά η αποτυχία δεν οφείλεται σε έλλειψη νόμων. Νόμοι υπάρχουν, αλλά είναι σχεδιασμένοι για να ικανοποιήσουν τις ιδεοληψίες ενός ξενοφοβικού ακροατηρίου και δεν απαντούν σε πραγματικές ανάγκες. Το ίδιο μοτίβο συνεχίζει και το νέο νομοσχέδιο, που σωρεύει αντιφάσεις και ευχολόγια:.

● Μειώνει από 30 σε 25 μέρες το διάστημα οικειοθελούς αναχώρησης, όπως την ονομάζει, με στόχο «το μέτρο της οικειοθελούς επιστροφής να μην υπονομεύει τους στόχους της διαδικασίας επιστροφής ανά περίπτωση». Πρόσφατα όμως ο κ. Μηταράκης κινούνταν στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση, ρίχνοντας το βάρος στις επιδοτούμενες απελάσεις, αυξάνοντας μάλιστα το ποσό που δινόταν σε όποιον αποφάσιζε να επιστρέψει στην πατρίδα του.

● Εισάγει παράβολο 50 ευρώ για την υποβολή μεταγενέστερου αιτήματος ασύλου (πρόκειται για αίτημα που υποβάλλεται ξανά με νέα στοιχεία που έχουν προκύψει στο μεταξύ). Στόχος είναι, σύμφωνα με το υπουργείο, η «αποτροπή άσκησης καταχρηστικών ή προφανώς αστήρικτων αιτήσεων […] και η αποτελεσματική προάσπιση των δικαιωμάτων των πραγματικά δικαιούχων […]». Καθώς όμως δεν προβλέπεται να επιστραφεί το ποσό του παραβόλου σε περίπτωση θετικής έκβασης, πραγματικός στόχος είναι να αποθαρρύνει την κατάθεση μεταγενέστερων αιτημάτων για τους δικαιούχους.

● Εκσυγχρονισμός των διαδικασιών επίδοσης των απορριπτικών αποφάσεων με χρήση ψηφιακής τεχνολογίας. Αλλά ο «εκσυγχρονισμός» προβλέπεται ήδη από τον νόμο Χρυσοχοΐδη τον Νοέμβριο του 2019 και επαναλαμβάνεται κάθε τόσο, χωρίς καμία μέχρι στιγμής εφαρμογή. Αντιθέτως, απορριπτικές αποφάσεις μένουν στο συρτάρι για περισσότερο από έναν χρόνο, λόγω έλλειψης διερμηνέων ή λόγω λήξης της σύμβασης με τα ΕΛΤΑ ή επειδή δεν λειτουργεί η ψηφιακή επίδοση. «Εκσυγχρονισμός» στα λόγια, αναχρονισμός στην πράξη.

● Πριν από έναν χρόνο το υπουργείο θέσπισε τις λεγόμενες Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές Νήσων Προσωρινής Υποδοχής και Φιλοξενίας, μετονομάζοντας τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης (ΚΥΤ). Τώρα το νομοσχέδιο προβλέπει τρεις κατηγορίες δομών: ΚΥΤ, ΚΕΔ (Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές) και Δομές Φιλοξενίας. «Οι ΚΕΔ ουσιαστικά θα συνιστούν ενισχυμένα ΚΥΤ που εντός της έκτασής τους, σε διακριτούς χώρους, θα μπορούν να ιδρύονται και να λειτουργούν εγκαταστάσεις προσωρινής φιλοξενίας και ειδικές εγκαταστάσεις κράτησης». Μα, αυτό ακριβώς είναι τα σημερινά ΚΥΤ. Φαίνεται ότι στο υπουργείο έχουν πολύ χρόνο και όρεξη να δοκιμάζουν διαφορετικές περίτεχνες ονομασίες του ίδιου πράγματος.

● «Συλλήψεις στα σύνορα θα ακολουθούν διαδικασία απέλασης και όχι διαδικασία επιστροφής, εντός του νομοθετικού πλαισίου της Ε.Ε.». Ο νομοθέτης εννοεί μάλλον ότι όσοι δεν ζητούν άσυλο στη χώρα μας θα απελαύνονται απευθείας στις χώρες προέλευσης, σε όσες τέλος πάντων ισχύουν διμερείς συμφωνίες επανεισδοχής. Η πεζή πραγματικότητα είναι ότι αυτό ισχύει και σήμερα, χωρίς να εφαρμόζεται.

● Τέλος, για να αποδειχτεί άλλη μια φορά ο ταξικός χαρακτήρας της μεταναστευτικής πολιτικής, το νομοσχέδιο δίνει κίνητρα για να προσελκύσει τους λεγόμενους «ψηφιακούς νομάδες», ανθρώπους δηλαδή που εργάζονται στη χώρα μας για λογαριασμό εργοδότη ή πελάτη που βρίσκεται στο εξωτερικό. Και διευκολύνει την παραμονή επενδυτών στη χώρα μας, αν χρησιμοποιήσουν το επενδυτικό τους κεφάλαιο σε άλλη επένδυση από την προβλεπόμενη, όπως στην αγορά ακινήτου.