Σε μείζον θέμα για το Ηράκλειο έχει αναχθεί η τύχη της έκθεσης των κοστουμιών από την ταινία του Γιάννη Σμαραγδή «El Greco», η οποία αναφέρεται στη ζωή του μεγάλου Κρητικού ζωγράφου Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.
Η έκθεση με τα κοστούμια της ταινίας λειτουργούσε επί έξι χρόνια στην πύλη Βηθλεέμ, εντός των ενετικών τειχών της πόλης και -σύμφωνα με τον σκηνοθέτη- θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τη δημιουργία ενός ολόκληρου μουσείου αφιερωμένου στον Γκρέκο.
Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα η έκθεση παρέμενε κλειστή, καθώς -όπως ενημέρωσε τον κ. Σμαραγδή η αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Ηρακλείου, Αριστέα Πλεύρη- τις άδειες για χρήση των χώρων των ενετικών τειχών τις παραχωρεί πλέον η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και δεν έχει καμία ευθύνη ο δήμος, που βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για την υπογραφή νέας προγραμματικής σύμβασης με την Αρχαιολογία.
Σε απάντηση, ο κ. Σμαραγδής και πριν ληφθεί κάποια σχετική απόφαση, κοινοποίησε αυστηρή επιστολή, χαρακτηρίζοντας «προσωρινή» τη δημοτική αρχή της πόλης και αναπολώντας την ευνοϊκή μεταχείριση που του είχαν επιφυλάξει η προηγούμενη διοίκηση του δήμου και προσωπικά ο πρώην δήμαρχος Γιάννης Κουράκης, ενώ σε σειρά τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών του συνεντεύξεων διαπίστωσε πως «στέρεψε η αγάπη για τον πολιτισμό στο Ηράκλειο».
Στο θέμα παρενέβησαν με κοινή επιστολή τους 40, νέοι ως επί το πλείστον, καλλιτέχνες, εικαστικοί, ηθοποιοί, μουσικοί και αρχαιολόγοι που ζουν στο Ηράκλειο, τονίζοντας πως ο πολιτισμός στην πόλη δεν μπορεί να εξαντλείται σε μια έκθεση κοστουμιών και ιστορικά ανακριβών αντιγράφων πινάκων. «Η έκθεση δεν αποτελεί τίποτε παραπάνω από μία μόνιμη διαφήμιση της εν λόγω ταινίας, τοποθετημένη σε δημόσιο μνημείο, με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και δημοτική χορηγία», ανέφεραν οι εικαστικοί, ζητώντας να δοθεί τέλος στην επαρχιώτικη αντίληψη των προσωπικών εξυπηρετήσεων.
Οι καλλιτέχνες έκαναν εκτενή αναφορά στα κακώς κείμενα του πολιτισμού στο Ηράκλειο, μια πόλη όπου όντως έχει στερέψει εδώ και χρόνια η αγάπη για τον πολιτισμό. Μίλησαν για την ανυπαρξία εκθεσιακών χώρων και θεατρικών σκηνών, αλλά και για τη δυσλειτουργικότητα του τεραστίων διαστάσεων νέου και πανάκριβου πολιτιστικού κέντρου της πόλης, που είναι αδύνατον να συντηρηθεί χωρίς επαρκείς πόρους και προσωπικό.
Σε όλα αυτά ο Γιάννης Σμαραγδής απάντησε με την οριστική απόσυρση της δωρεάς των κοστουμιών, εκφράζοντας την πικρία του σε νέα μακροσκελή επιστολή του προς τον δήμο και τον τοπικό Τύπο. Με αρκετή δόση ματαιοδοξίας, αφού συνέκρινε τον εαυτό του με τις διώξεις που υπέστη ο Καζαντζάκης, αλλά και ο… Σωκράτης, έκανε γνωστό πως θα δωρίσει την έκθεσή του σε άλλες πόλεις που την αγαπούν και ήδη τη διεκδικούν.
Για τους καλλιτέχνες που υπέγραψαν το κείμενο εναντίον του είπε πως του είναι παντελώς άγνωστοι, ενώ δεν παρέλειψε να αναφερθεί ονομαστικά και σε επτά επιχειρηματίες της Κρήτης που κατά καιρούς τον στήριξαν για τις ταινίες του. Οχι τυχαία, βέβαια, αφού στην ίδια επιστολή υπενθυμίζει (προς το κοινό αλλά και προς τους χορηγούς) πως παρ’ όλα αυτά σκοπεύει να εκπληρώσει το «χρέος του» προς την Κρήτη, γυρίζοντας ταινία και για τη ζωή του Νίκου Καζαντζάκη.
