Περίεργες περικοπές στις μικρές δομές φιλοξενίας

Δεκάδες απολυμένοι, δραματική μείωση μισθών σε όσους διατηρήσουν τη δουλειά τους, επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης για πρόσφυγες και μετανάστες, αλλά και πιθανή αναστολή λειτουργίας υποδειγματικών μικρών δομών, όπως το «Φιλοξενείο» της Θεσσαλονίκης, είναι τα ολέθρια αποτελέσματα των αλλαγών που προωθεί η κυβέρνηση στο πρόγραμμα φιλοξενίας ευάλωτων προσφύγων σε διαμερίσματα για την επόμενη χρονιά, το ΕSTIA II, το οποίο περνά πια από την Υπατη Αρμοστεία στα χέρια του ελληνικού κράτους.

Αποκαλυπτικά είναι όσα συμβαίνουν στο παρασκήνιο ενός από τα πλέον γνωστά προγράμματα φιλοξενίας της Βόρειας Ελλάδας, του έργου REACT, που λειτουργεί ο Δήμος Θεσσαλονίκης εδώ και τέσσερα χρόνια. Μετά τις φαινομενικά ανεξήγητες αλλαγές στη χρηματοδότηση που αποφάσισε το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, οργανώσεις που εργάστηκαν να στεριώσει το πρόγραμμα με ανθρώπινες συνθήκες διαμονής δεν υπέβαλαν καν αίτηση για συμμετοχή στην επόμενη φάση.

Το έργο REACT διαχειρίζεται λίγο λιγότερο από το 30% των συνολικών θέσεων φιλοξενίας στην πόλη καθώς έργα στο πλαίσιο του προγράμματος ΕSΤΙΑ υλοποιούν και άλλοι φορείς (ΑΡΣΙΣ, Solidarity Now, InterSOS κ.λπ.). Εχει συνολικό προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 3.300.000 ευρώ, απασχολεί περίπου 90 εργαζομένους και μισθώνει περίπου 180 διαμερίσματα που αντιστοιχούν σε κάτι περισσότερο από 1.000 θέσεις φιλοξενίας.

Το έργο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα ESTIA και ο προϋπολογισμός του αντιστοιχεί σήμερα σε κόστος περίπου 9,30 ευρώ ανά ωφελούμενο, που αποτελεί το λεγόμενο μοναδιαίο κόστος του έργου. Αλλά οι νέοι σχεδιασμοί του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου προβλέπουν μια ακατανόητη κάθετη πτώση του μοναδιαίου κόστους στα 5,69 ευρώ, μείωση περίπου 40%. Αν αναλογιστούμε ότι το πρόγραμμα ΕSΤΙΑ χρηματοδοτείται μέχρι σήμερα από αμιγώς ευρωπαϊκούς πόρους που διαχειρίζεται η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και υλοποιείται από ελληνικούς φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ και νομικά πρόσωπα ΟΤΑ) και ΜΚΟ, τότε, όπως λένε σκωπτικά οι άνθρωποι των προγραμμάτων στη Θεσσαλονίκη, «είναι προφανής η πρόθεση του υπουργείου… να κάνει οικονομία στον Γερμανό ή Βέλγο φορολογούμενο» κι ακόμη στέλνει στην ανεργία εκατοντάδες εργαζομένους που δούλευαν για το πρόγραμμα, καθώς αρκετές οργανώσεις δεν πρόκειται να συμμετάσχουν με αυτούς τους όρους.

Επιπλέον, «στερεί τις τοπικές κοινωνίες από σημαντικά έσοδα και αρκετούς μικροϊδιοκτήτες από το μίσθωμα που εισέπρατταν από το πρόγραμμα». Αυτό είναι το «πάρτι» που τελειώνει, όπως έλεγε κυνικά ο υπουργός Νότης Μηταράκης, επιχειρώντας άλλη μία φορά να στοχοποιήσει τον χώρο των οργανώσεων που έχουν εργαστεί σκληρά για την επιτυχία του προγράμματος.

Με δεδομένο ότι το κόστος για μισθώματα και ΔΕΚΟ είναι ανελαστικό, η μείωση 40% θα βαρύνει σχεδόν αποκλειστικά τις αμοιβές του προσωπικού που θα παραμείνει, αφού απολυθούν οι περισσότεροι. Οι επιπτώσεις στην ποιότητα της παροχής υπηρεσιών θεωρείται δεδομένη καθώς στελέχη οργανώσεων με πολυετή εμπειρία και αναμφισβήτητη προσφορά λένε ότι «δυστυχώς δεν αποκλείεται να δούμε να μπαίνουν οκτώ άτομα σε διαμέρισμα που είναι για τέσσερα ή και 16 άτομα σε διαμερίσματα που θα έχουν μετά βίας δύο τουαλέτες».

Παράλληλα σημειώνουν ότι ήδη παρατηρούνται περίεργες κινήσεις στη σχετική αγορά, με σύσταση εταιρειών που δεν έχουν καμιά σχέση με το αντικείμενο. Αλλοι μάλιστα κάνουν λόγο για «παραμάγαζα που σκοπό έχουν να εξοβελίσουν σε πρώτη φάση πλήρως όσους έχουν τεχνογνωσία και εμπειρία και σε δεύτερη φάση θα ζητήσουν και θα λάβουν αυξήσεις». Και υπάρχουν, τέλος, ψίθυροι ότι εισέρχονται στον χώρο εκκλησιαστικοί κύκλοι…

Οργανωμένο «έγκλημα»

Ολα αυτά δεν ανάγονται σε κάποιο μακρινό μέλλον, καθώς για τον Δήμο Θεσσαλονίκης το REACT λήγει στις 31 Δεκεμβρίου. Συνολικά στη Θεσσαλονίκη αυτή τη στιγμή στο πρόγραμμα ΕSΤΙΑ δουλεύουν περίπου 250 άτομα, τα 92 εκ των οποίων στο REACT.

Ο Δήμος Θεσσαλονίκης συμμετέχει στο ΕSΤΙΑ με το REACT από το 2016, όντας από τους πρώτους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που συμμετείχαν και ο μοναδικός που συμμετέχει αμιγώς ως δήμος (άλλοι δήμοι συμμετέχουν μέσω νομικών προσώπων, αναπτυξιακών ή κοινωφελών εταιρειών). Ουσιαστικά ο δήμος είναι επικεφαλής του έργου, που υλοποιείται από εταιρικό σχήμα στο οποίο συμμετέχουν επίσης οι Δήμοι Νεάπολης-Συκεών και Καλαμαριάς, που μισθώνουν διαμερίσματα, και οργανώσεις της πόλης, που υλοποιούν συνοδευτικές δράσεις κοινωνικής ένταξης.

Οπως έχει γράψει η «Εφ.Συν.» (8 Αυγούστου 2020), προς τα τέλη του 2019 ξεκίνησε η διαδικασία διαβούλευσης μεταξύ του υπουργείου, της Υπατης Αρμοστείας και των φορέων υλοποίησης, για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να γίνει μετάβαση της διαχείρισης του προγράμματος στο υπουργείο.

Ο κ. Μηταράκης είχε δηλώσει ότι θέλει να αυξήσει τις θέσεις των ωφελουμένων από 20.000 σε 40.000 και διαβεβαίωνε τους φορείς ότι δεν πρόκειται να διαταράξει ουσιωδώς τους όρους και τις προδιαγραφές του προγράμματος, ούτε το μοναδιαίο κόστος. Φρόντιζε παράλληλα να αναθέσει σε ιδιωτικό γραφείο συμβούλων την εκπόνηση μελέτης που θα τεκμηρίωνε το… πραγματικό μοναδιαίο κόστος, με αποτέλεσμα να προκύψει η εξωφρενική και χωρίς τεκμηρίωση μείωση του 40%.