«Eπιστροφές» λέγεται η νέα πολύπλευρη εκπαιδευτική δράση του «Μπουλουκιού» σε συνεργασία με τον Σύλλογο Νέων Αρίστης. Πρόκειται για το πρώτο εργαστήριο πέτρινης δόμησης στην Αρίστη αλλά και την ευρύτερη περιοχή του Ζαγορίου, μέσα από το οποίο τονίζονται οι σχέσεις καταγωγής ως εργαλεία στην ανάπτυξη συμμετοχικών μοντέλων ανάδειξης πολιτισμικών τοπίων.
Αυτοί είναι ορισμένοι από τους στόχους της διεπιστημονικής ομάδας, η οποία ερευνά τις παραδοσιακές τεχνικές δόμησης στην Ελλάδα, τον χώρο της Μεσογείου και των Βαλκανίων. «Τα έργα και οι μάστορες είναι οι δύο βασικοί πυλώνες γύρω από τους οποίους εστιάζει η δράση μας και υλοποιείται η εκπαίδευση νέων επαγγελματιών με στόχο την αφομοίωση των διδαγμάτων της παράδοσης για την προστασία και την ανάδειξη του πολιτιστικού αποθέματος» μας εξηγεί το ιδρυτικό μέλος της συλλογικότητας, Παναγιώτης Κωστούλας.
Εδώ και δύο χρόνια το «Μπουλούκι» έχει επιδείξει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον έργο με εργαστήρια για το ξύλο, τα πηλοκονιάματα και κυρίως την πέτρα, προχωρώντας από την κατασκευή ενός δεντρόσπιτου και ενός ξυλόφουρνου στα καταφύγια των Τζουμέρκων μέχρι την αποκατάσταση του ιστορικού μονοπατιού 400 μέτρων που οδηγεί στο Γεφύρι της Πλάκας. Επόμενο σχέδιο είναι να ταξιδέψει στη Θηρασιά, στη σχεδόν αναλλοίωτη από τον χρόνο μικρή Σαντορίνη, για ένα εργαστήριο σχετικά με τη θηραϊκή γη, τα ασβεστοκονιάματα και τα υπόσκαφα στην ερειπωμένη Αγριλιά.
Φέτος το καλοκαίρι, από τις 24 Αυγούστου μέχρι τις 13 Σεπτεμβρίου το επίκεντρο μεταφέρεται στην Αρίστη και το Ζαγόρι, που είναι περιοχή υποψήφια προς ένταξη στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Με τη συνεργασία έμπειρων μαστόρων, μαθητευόμενων, αλλά και εθελοντών από την Αρίστη, το Ζαγόρι και την ευρύτερη επικράτεια, θα αποκατασταθεί ένα παλιό καλντερίμι στο κέντρο του οικισμού, μαζί με τους ξερολιθικούς τοίχους του, εκατέρωθεν. Για τρεις εβδομάδες, επαγγελματίες και ερασιτέχνες θα συνδημιουργήσουν το ξερολιθικό μονοπάτι υπό την επίβλεψη μερικών από τους τελευταίους πετράδες της Ηπείρου.
Εκτός εργοταξίου θα λάβουν χώρα δύο στρογγυλές τράπεζες με αντικείμενα τις θεσμικές διατάξεις για τη διατήρηση της τέχνης της ξερολιθιάς και τη χρήση των τοπικών υλικών σε παραδοσιακούς οικισμούς, με καλεσμένους ομιλητές, εκπροσώπους από τους αρμόδιους θεσμικούς και τεχνικούς φορείς. Το μενού περιλαμβάνει επίσης προβολές ταινιών μικρού μήκους, περίπατο στον ποταμό Βοϊδομάτη και επίσκεψη στο βουνό της Γκραμπάλας με αφορμή την επέτειο των 80 χρόνων της ελληνοϊταλικής μάχης πάνω από την Αρίστη.
Το εργαστήριο πραγματοποιείται με τη συνδιοργάνωση του Τμήματος Ηπείρου του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, υποστηρίζεται από τον Δήμο Ζαγορίου, το Τμήμα Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του υπουργείου Πολιτισμού και φέρει την αιγίδα της Περιφέρειας Ηπείρου και της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO.
«Τα τοπία είναι συνυφασμένα με την ιστορία των κατοίκων τους. Ο αγροτοκτηνοτροφικός χαρακτήρας του Ζαγορίου της πρώιμης νεωτερικότητας έχει δώσει τη θέση του σε μια οικονομία με έμφαση στον τουρισμό, ο οποίος έχει δικές του, διαφορετικές απαιτήσεις κι έτσι το τοπίο μεταβάλλεται» σημειώνει ο Φαίδων Μουδόπουλος, υποψήφιος διδάκτορας Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Sheffield, που συντονίζει το εργαστήριο.
Ο Φαίδων και ο Παναγιώτης, και οι δύο με καταγωγή από την Ηπειρο, μίλησαν για τις «Επιστροφές» στην «Εφ.Συν.» λίγο πριν από την αναχώρηση του «Μπουλουκιού» για το Φεστιβάλ της Βωβούσας, όπου ταξίδεψαν για να ξαναζωντανέψουν την εντυπωσιακή κατασκευή του νεροπρίονου, ενός επιτεύγματος του μαστορικού πνεύματος που συνδυάζει την τεχνολογία με τη δύναμη της φύσης, υπό την καθοδήγηση του ιδυοφυούς τοπικού ξυλουργού Αλέκου Δρούγια.
■ Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα boulouki.org, ενώ μπορείτε να συνεισφέρετε στην καμπάνια συμμετοχικής χρηματοδότησης για τις «Επιστροφές» μέσω της αυτής της ηλεκτρονικής διεύθυνσης και της σελίδας στο Facebook: Boulouki Crowdfunding Campaign.
