Η ώρα κοντεύει 11 το πρωί και στη Λέσχη Φιλίας Ανω Πετραλώνων αρκετοί κύριοι και κυρίες κάθονται στις παλαιού τύπου πολυθρόνες και ντιβάνια, πίνουν ή ετοιμάζουν καφέ στην κουζίνα και συζητούν μεταξύ τους. Μπαίνοντας στο νεοκλασικό κτίριο όπου στεγάζεται η Λέσχη Φιλίας, δύο κυρίες μάς καλωσορίζουν με χαμόγελα. «Πάνω πηγαίνετε που αλλάζουν» μας λένε. «Δεν είμαστε ηθοποιοί. Είμαστε δημοσιογράφοι από την “Εφημερίδα των Συντακτών”» τους εξηγούμε. «Ααα! Τι ωραία! Θα με βγάλετε φωτογραφία που φόρεσα και τα καλά μου σήμερα;» μας λέει γελώντας η μία από τις δύο, προσφέροντάς μας καφέ και νερό.
Εκεί συναντάμε την Εριφύλη Μαρωνίτη και τον Φοίβο Σακαλή, συντονιστές του Δικτύου Πολιτισμού του Δήμου Αθηναίων, οι οποίοι μας δίνουν πληροφορίες για τη δράση που θα παρακολουθήσουμε σε λίγο. «Πρόκειται για ένα αφηγηματοποιημένο δρώμενο με μουσική, όπου έργα γνωστών συγγραφέων μπλέκουν σε μία ιστορία με κοινό μήνυμα, αυτό της αλληλεγγύης και της ελπίδας» μας λέει η Ερ. Μαρωνίτη, με τον Φ. Σακαλή να προσθέτει ότι η ιδέα πίσω από την πρωτοβουλία ήταν «να φέρουμε τον πολιτισμό στις γειτονιές, κοντά στους μεγαλύτερης ηλικίας συνανθρώπους μας».
Στον πάνω όροφο του δίπατου ψηλοτάβανου κτιρίου, σε ένα μικρό σαλονάκι έχουν τοποθετηθεί καρέκλες σε ημικυκλική διάταξη, αφήνοντας λίγο χώρο στο κέντρο. Ο κόσμος αρχίζει σιγά σιγά και συγκεντρώνεται. Μια πόρτα ανοίγει. «Μήπως μου έστειλε κάποιος αυτήν την πρόσκληση;» λέει ένας ηθοποιός. «Και μένα μου έστειλε κάποιος την ίδια πρόσκληση. “Φέρε και μία ιστορία μαζί σου” γράφει» απαντάει μία άλλη. «Εγώ έχω φέρει μία ιστορία», λέει μια τρίτη ηθοποιός και αρχίζει να διαβάζει ένα γράμμα…
Στρατιώτες που τραγουδούν την Αγια Νύχτα στα αγγλικά ακούν από το εχθρικό χαράκωμα τους «εχθρούς» τους να λένε το ίδιο τραγούδι στη δική τους γλώσσα. Ηταν ανήμερα Χριστουγέννων του 1914. Ηρωες του Παπαδιαμάντη, που καρτερούν χρόνια ολόκληρα τους αγαπημένους τους, εναλλάσσονται με τουρίστες στη μακρινή Ιαπωνία όπου βιώνουν -ίσως- τα πιο κιτς Χριστούγεννα του πλανήτη, οι οποίοι με τη σειρά τους μπλέκονται με τα λόγια του πληρώματος του «Απόλλων 8», που παραμονή Χριστουγέννων του 1968, εκατό χιλιόμετρα από την επιφάνεια της Σελήνης, παρακολούθησαν την ανατολή της Γης, απαγγέλλοντας τους πρώτους στίχους της Γένεσης σε ένα ακροατήριο δεκάδων εκατομμυρίων που παρακολουθούσαν το ιστορικό ταξίδι της δεύτερης επανδρωμένης αποστολής στο Διάστημα. Κι όλα αυτά δένουν με τηλεπερσόνες που πουλάνε ευτυχία μοιράζοντας υλικά αγαθά, καλοπληρωμένες θέσεις εργασίας και εξουσία, μόνο για να έρθει ο Τσάρλι Τσάπλιν κάνοντας έκκληση για ανθρωπιά: «Λυπάμαι, αλλά δεν θέλω να γίνω αυτοκράτορας. Δεν είναι δική μου υπόθεση. Δεν θέλω ούτε να βασιλέψω ούτε να κατακτήσω. Θέλω να βοηθήσω όλο τον κόσμο. Εβραίους, χριστιανούς, μαύρους, λευκούς. Ολοι επιθυμούμε την αλληλεγγύη. Να ζούμε με την ευτυχία των άλλων, και όχι με τη δυστυχία τους. Δεν θέλουμε ούτε να μισούμε ούτε να περιφρονούμε».
Θεατές σηκώνονται και ενώνουν τα χέρια τους με τους ηθοποιούς, τραγουδούν τα κάλαντα και γνωστά χριστουγεννιάτικα τραγούδια μαζί με τους καλλιτέχνες της ομάδας του Εθνικού Θεάτρου, που από τις 17 Δεκεμβρίου και για ένα μήνα έδωσαν παραστάσεις σε 12 από τις συνολικά 25 Λέσχες Φιλίας του Δήμου Αθηναίων.
Η παράσταση ολοκληρώνεται με χειροκροτήματα και μοίρασμα μελομακάρονων. «Ζωή να ‘χεις, παιδί μου!», «Να χαρώ τα νιάτα σου, πουλάκι μου!», «Είσαστε υπέροχοι, να ξανάρθετε!» λένε κατενθουσιασμένοι οι θεατές, αγκαλιάζοντας τους ηθοποιούς.
Η Μαρία Δελετζέ έρχεται να μας προσφέρει γλυκό. «Οπου κι αν έχουμε πάει, ο κόσμος ήταν πολύ θερμός. Μπαίνουμε στην καθημερινότητά τους και μαζί τους κάνουμε κάτι διαφορετικό. Πρόσφατα έχασα τη γιαγιά μου, οπότε για μένα είναι ιδιαίτερα συγκινητικό. Η ανταπόκριση του κόσμου, η ζεστασιά με την οποία αγκαλιάζουν την παράσταση. Κάνεις πρόβες και αγωνιάς, αλλά όταν βλέπεις την υποδοχή του κόσμου σκέφτεσαι ότι τελικά άξιζε ο κόπος» μας λέει η ηθοποιός της ομάδας του Εθνικού Θεάτρου.
Το δικό της μήνυμα δίνει η σκηνοθέτρια της παράστασης Σοφία Βγενοπούλου, η οποία τονίζει τη σημασία της πρωτοβουλίας, που κινείται στη λογική ότι η τέχνη δεν πρέπει να αφήνει απ’ έξω ανθρώπους που για κάποιον λόγο θεωρούν ότι δεν τους αφορά ή δεν μπορούν να την καταλάβουν ή απλούστατα δεν μπορούν να την ακολουθήσουν για οικονομικούς ή άλλους λόγους.
«Η τέχνη τείνει να έχει έναν πιο ελίτ χαρακτήρα. Ομως αυτό που καταφέρνει η τέχνη είναι να μετατρέπει το ατομικό σε συλλογικό. Στο θέατρο, για παράδειγμα, μπαίνουμε άτομο και βγαίνουμε κοινό. Αυτό είναι κάτι μοναδικό, από το οποίο δεν πρέπει να αποκλείεται καμία ηλικιακή ομάδα. Ελπίζω το σημερινό να ήταν μια εμπειρία που θα ξαναφέρει αυτούς τους ανθρώπους στα θέατρα», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η Σοφία Βγενοπούλου, η οποία σε συνεργασία με την Αρτεμη Μάνου δημιούργησε αυτή την όμορφη παράσταση. Γνώμονάς τους, ο εορτασμός της ζωής γιατί, όπως μας λέει και η βασική συντελεστής της παράστασης: «Τα Χριστούγεννα είναι η γιορτή μίας γέννησης η οποία επικράτησε έναντι όλων των υπόλοιπων θανάτων των παιδιών. Γι’ αυτό μαζί με την Αρτεμη ψάξαμε κείμενα και γεγονότα που γιορτάζουν τη ζωή», μας εξηγεί, απαριθμώντας μερικά απ’ όσα αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για το έργο της: η ανακωχή του 1914 ιδωμένη μέσα από τα γράμματα στρατιωτών, ο «Αμερικάνος» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, «Το δέντρο της ζωής» του Αντον Τσέχοφ, ο λόγος του Τσάρλι Τσάπλιν από τον «Μεγάλο Δικτάτορα» -ο οποίος Τσάπλιν πέθανε ανήμερα Χριστουγέννων του 1977-, ανθολογία ταξιδιωτικών χριστουγεννιάτικων ιστοριών αλλά και προσωπικές ιστορίες των ηθοποιών.
«Τα μέλη μας ευχαριστήθηκαν ιδιαίτερα τις παραστάσεις αυτές και ένιωσαν περισσότερο το εορταστικό κλίμα, χωρίς να χρειαστεί να μετακινηθούν, καθώς οι ηθοποιοί του Εθνικού Θεάτρου επισκέφθηκαν τους μεγαλύτερους σε ηλικία συμπολίτες μας μέσα στις Λέσχες Φιλίας», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης Αλεξάνδρα Εβερτ.
Τα «Χριστουγεννιάτικα Θαύματα», όπως ονομάστηκε η σειρά των παραστάσεων, μας θυμίζουν την αλληλεγγύη, τη συντροφικότητα και την ανθρωπιά και φέρνουν κοντά μοναχικούς -και όχι μόνο- ανθρώπους οι οποίοι είχαν πάψει να πιστεύουν στα θαύματα ή ίσως είχαν ξεμάθει να τα βλέπουν γύρω τους.
