Λαμπρό πεδίο για αναβίωση του κομματισμού στη Δημόσια Διοίκηση, σε επίπεδο κρίσεων, μετακινήσεων αλλά και προσλήψεων, «ανοίγουν» οι ρυθμίσεις που προωθεί το υπουργείο Εσωτερικών και φέρνουν ανατροπές στο πλαίσιο επιλογής προϊσταμένων και στο ενιαίο σύστημα κινητικότητας, καθώς και στον θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Μάλιστα η στόχευση της κυβέρνησης για ένα κομματικό ρεσάλτο στις θέσεις ευθύνης του Δημοσίου επιβεβαιώνεται σε βαθμό τέτοιο που προωθούμενες διατάξεις του νομοσχεδίου έρχονται σε σύγκρουση με κομβικά σημεία του αφηγήματος της Ν.Δ.
Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης επί του νομοσχεδίου και λαμβάνοντας υπόψη σχόλια και ερωτήματα αναγνωστών της, η «Εφ.Συν.» επιχειρεί μια «ακτινογραφία» επί των… γκρίζων σημείων του νομοσχεδίου που προωθεί ο υπουργός Εσωτερικών Τ. Θεοδωρικάκος και το οποίο αναμένεται προσεχώς να κατατεθεί στη Βουλή, ενσωματωμένο σε έτερο νομοσχέδιο, για τον εκσυγχρονισμό της εκλογικής διαδικασίας.
Επιλογή προϊσταμένων
Πλήρη αλλαγή στάθμισης της μοριοδότησης των υποψήφιων προϊσταμένων, με ενίσχυση της εμπειρίας σε θέσεις ευθύνης, σε βάρος των τυπικών προσόντων, φέρνει το προωθούμενο νομοσχέδιο.
Ο συντελεστής μοριοδότησης της ομάδας των τυπικών εκπαιδευτικών προσόντων (τίτλοι σπουδών κ.λπ.) πέφτει στο 33% (από 40% με το ισχύον πλαίσιο), αυξάνεται ο συντελεστής της εργασιακής εμπειρίας και της άσκησης καθηκόντων σε θέσεις ευθύνης στο 33% (από 25%) και μειώνεται ελαφρώς ο συντελεστής της δομημένης συνέντευξης (34% από 35%).
Ως συνέπεια, ισχυρό προβάδισμα ενόψει των επικείμενων κρίσεων αποκτούν υποψήφιοι που έχουν ασκήσει καθήκοντα σε θέσεις ευθύνης. Αντικειμενικές διαδικασίες κρίσεων έχουν να γίνουν, ανά περιπτώσεις, ακόμα και πάνω από 10 χρόνια, ενώ υπενθυμίζεται ότι με τον «νόμο Μητσοτάκη» (4275/2014) και ειδικότερα μέσω των μεταβατικών διατάξεων επελέγησαν προϊστάμενοι με απευθείας αναθέσεις μέσω υπουργικών αποφάσεων.
Οι συγκεκριμένες ρυθμίσεις εγκαθιδρύουν ένα σύστημα αναξιοκρατικής, κλειστής και απόλυτα ελεγχόμενης διοικητικής ιεραρχίας.
Κρίσεις εκκρεμούν σε θέσεις διευθυντών και στο σύνολο των τμηματαρχών. Για την επιλογή τμηματαρχών, με πρόσχημα τον αυξημένο φόρτο εργασίας του ΑΣΕΠ, με τις προτεινόμενες διατάξεις καταργείται πλήρως η συμμετοχή της Ανεξάρτητης Αρχής στο στάδιο των δομημένων συνεντεύξεων των υποψηφίων.
Θα διενεργούνται πλέον από απολύτως ελεγχόμενα από την κυβέρνηση συμβούλια, όπου «βάρος» θα έχει η γνώμη του οικείου υπουργού. Με λίγα λόγια, επιστρέφουμε στον σκληρό κομματισμό των περασμένων δεκαετιών.
Παράλληλα μπαίνει φρένο στα νέα σε ηλικία στελέχη του Δημοσίου και στην ανανέωση προσώπων σε θέσεις ευθύνης. Πώς; Περιορίζεται στο ένα τρίτο, περίπου, η μοριοδότηση της προϋπηρεσίας στον ιδιωτικό τομέα.
Με το ισχύον σύστημα προβλέπεται μοριοδότηση 25 μορίων/έτος προϋπηρεσίας στον ιδιωτικό τομέα, δηλαδή 175 μόρια στην επταετία, που είναι και το ανώτατο χρονικό όριο αναγνώρισης. Αντιθέτως, με τις προωθούμενες διατάξεις του υπουργείου Εσωτερικών, η αναγνώριση προϋπηρεσίας υπολογίζεται ανά μήνα, κάθε μήνας μοριοδοτείται με 0,83 μόρια, ακολούθως κάθε έτος με 9,96 μόρια και η επταετία με 69,72 μόρια.
Η «συρρίκνωση» των μορίων που προσφέρει η αναγνώριση προϋπηρεσίας κινείται αντίθετα με το αφήγημα της Ν.Δ. που, κατά τα άλλα, ομνύει στον ιδιωτικό τομέα. Και δεν είναι το μόνο.
Με το νομοσχέδιο μειώνεται ο συντελεστής βαρύτητας των μορίων που προσφέρει η αξιολόγηση. Ενώ στις μεταβατικές διατάξεις επαναλαμβάνεται η ρύθμιση περί μη προσμέτρησης του σχετικού κριτηρίου, στο πάγιο σύστημα διατηρείται μεν στο ίδιο ποσοστό (20%) για τις θέσεις προϊσταμένων Τμημάτων, όμως μειώνεται από 20% σε 15% για τις θέσεις προϊσταμένων Διευθύνσεων και από 20% σε 10% για τις θέσεις προϊσταμένων Γενικών Διευθύνσεων.
Είναι εξαιρετικά περίεργο πώς μια κυβέρνηση που έχει ταχθεί αναφανδόν υπέρ της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων μειώνει σημαντικά τον βαθμό επίδρασης της αξιολόγησης στις διαδικασίες κρίσεων για θέσεις ευθύνης.
Δεν μπορεί να παραβλεφθεί πως και το ισχύον πλαίσιο («νόμος Βερναρδάκη», 4369/2016) είχε δεχτεί κριτική ότι μοριοδοτούσε υπέρμετρα τα τυπικά προσόντα έναντι της προϋπηρεσίας σε θέσεις ευθύνης.
Τώρα, όμως, με τον νόμο που προωθεί ο κ. Θεοδωρικάκος οδηγούμαστε στο άλλο άκρο. Ενδεικτικά είναι και τα σχετικά παραδείγματα (βλ. παρακάτω):
Θέματα Αυτοδιοίκησης
Με το προωθούμενο νομοσχέδιο ρυθμίζονται και θέματα αρμοδιότητας των ΟΤΑ (άρθρα 20-25). Μεταξύ άλλων, εισάγεται ο θεσμός των «Αναπτυξιακών Ανώνυμων Εταιρειών ΟΤΑ», που αντικαθιστά τις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων.
Οι εργαζόμενοι στην Αυτοδιοίκηση αναφέρονται ήδη σε προσπάθεια ιδιωτικοποίησης υπηρεσιών των ΟΤΑ.
Θεσμοθετείται η απευθείας ανάθεση σε υπεργολάβους της σύνταξης μελετών και της εκτέλεσης έργων των δήμων, με ορισμένα στελέχη της Αυτοδιοίκησης να εξετάζουν το ενδεχόμενο παραβίασης της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων.
Το μείζον όμως είναι ότι παρακάμπτεται πλήρως το ΑΣΕΠ στις προσλήψεις προσωπικού από τις αναπτυξιακές ανώνυμες εταιρείες των ΟΤΑ.
Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, προβλέπεται πως το έκτακτο προσωπικό, δηλαδή οι εργαζόμενοι με Συμβάσεις Ορισμένου Χρόνου ή με Συμβάσεις Εργου, δεν θα προσλαμβάνεται με το ΑΣΕΠ αλλά με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας.
Με λίγα λόγια, ανοίγει διάπλατα ο δρόμος για αδιαφανείς και ρουσφετολογικές προσλήψεις και συμβάσεις έργου κάθε είδους.
Μεταπτυχιακά
Περιορίζεται η μοριοδότηση των μεταπτυχιακών τίτλων, που ενσωματώνονται στον βασικό τίτλο σπουδών (intergraded master) στα 50 μόρια.
Υπενθυμίζεται ότι με εγκύκλιο που είχε βγει από το (πρώην) υπουργείο Διοικητικής Ανασυγκρότησης (με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και κατόπιν γνωμοδότησης του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους) τα συγκεκριμένα μεταπτυχιακά αντιμετωπίζονταν ισότιμα με τα υπόλοιπα μεταπτυχιακά και λάμβαναν 150 μόρια.
Το θέμα θίγει τους πτυχιούχους σχολών 5ετούς διάρκειας και άνω (μηχανικοί, γεωπόνοι κ.λπ.) και ήδη έχει προκαλέσει την αντίδραση της Ενωσης Μηχανικών Δημοσίων Υπάλληλων Διπλωματούχων Ανώτατων Σχολών Αττικής (ΕΜΔΥΔΑΣ).
Κινητικότητα
Δύο είναι οι βασικότερες αλλαγές στο ενιαίο σύστημα μετατάξεων και αποσπάσεων. Η μία είναι η αύξηση του ποσοστού που πρέπει να έχει στελεχωμένο ένας φορέας προέλευσης προκειμένου να αφήσει ελεύθερο προς μετακίνηση έναν υπάλληλό του: από 50% με το ισχύον πλαίσιο σε 65%.
Στην πράξη αυτό αναμένεται να περιορίσει σε σημαντικό βαθμό τον αριθμό των υπαλλήλων που θα έχουν δικαίωμα μετακίνησης, με δεδομένο ότι το μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων υπηρεσιών είναι –κατά κοινή ομολογία– υποστελεχωμένο.
Στον αντίποδα, όμως, η εν λόγω πρόβλεψη μεριμνά ώστε να μην προκύψει περαιτέρω υποστελέχωση σε έναν φορέα, σε ενδεχόμενο «κύμα φυγής» υπαλλήλων του.
Δεύτερη βασική αλλαγή είναι ο περιορισμός των κύκλων κινητικότητας από τρεις σε δύο, ή μάλλον… σε ενάμιση!
Στον δεύτερο κύκλο θα εντάσσονται αυτομάτως μόνον όσοι φορείς δεν στελέχωσαν θέσεις μέσω μετατάξεων του πρώτου κύκλου, είτε λόγω μη υποβολής αιτήσεων είτε λόγω ακαταλληλότητας των υποψηφίων για την προκηρυσσόμενη θέση.
Πρακτικά, περιορίζεται η δυνατότητα των φορέων να ανανεώνουν το προσωπικό τους ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
Προβλήματα, όμως, αναμένεται να προκαλέσει η θέσπιση ασφυκτικών προθεσμιών για την ολοκλήρωση εκκρεμών διαδικασιών.
Σύμφωνα με προωθούμενη διάταξη, οι αποφάσεις για εκκρεμείς μετακινήσεις των δύο προηγούμενων κύκλων κινητικότητας πρέπει να εκδοθούν εντός δύο μηνών από την έκδοση του νόμου σε ΦΕΚ (με εξαίρεση όσες αποφάσεις θα έχουν σταλεί για δημοσίευση στο Εθνικό Τυπογραφείο ή έχουν διατυπωθεί με σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου οργάνου αξιολόγησης της αίτησης).
Με δεδομένο ότι στην ελληνική διοικητική πραγματικότητα (παρά τις διαδοχικές ρυθμίσεις της προηγούμενης κυβέρνησης στην κατεύθυνση απλοποίησης των διαδικασιών) οι συγκεκριμένες διαδικασίες παραμένουν χρονοβόρες, ελλοχεύει κίνδυνος να στερηθούν υποψήφιοι υπάλληλοι τη δυνατότητα μετακίνησής τους, χωρίς να φέρουν οι ίδιοι καμία ευθύνη.
Εμπειρα στελέχη του Δημοσίου εκφράζουν φόβους ότι σε μια αδιέξοδη κατάσταση, υπάλληλοι με πρόσβαση στους πολιτικούς προϊσταμένους τους θα πιέσουν για την έγκαιρη υλοποίηση των μετακινήσεών τους.
