Ο βαρύς πέλεκυς της «κανονικότητας»

Το πρώτο πεντάμηνο της κυβέρνησης Μητσοτάκη σημαδεύτηκε από ένα κρεσέντο αστυνομικής βίας, με περιστατικά που κορυφώνονται και πυκνώνουν. Από το παιδομάζωμα στα σινεμά μέχρι τα ΜΑΤ στην ΑΣΟΕΕ και από τα αστυνομοκρατούμενα Εξάρχεια στο όργιο προληπτικών συλλήψεων στον σωρό, η επιχείρηση «νόμος και τάξη» τείνει να ταυτιστεί με την κανονικοποίηση της καταστολής.

Τα αλλεπάλληλα περιστατικά αστυνομικής αυθαιρεσίας δικαιολογούνται, όταν δεν επικροτούνται, από κυβερνητικά χείλη: Από την «αναγκαστικότητα του ξύλου» του Μάκη Βορίδη (που «μας το λέει γλυκά») μέχρι τις επίσημες ανακοινώσεις του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, που κατηγόρησε για «αντιστροφή της πραγματικότητας» όσους τόλμησαν να ζητήσουν εξηγήσεις για τις παράνομες παρακολουθήσεις πολιτών από την Ασφάλεια και την απρόκλητη αστυνομική βία σε νεαρά άτομα, όλα συνηγορούν στην κανονικοποίηση της αγριότητας.

Ο μετεμφυλιακός χωροφύλακας επιστρέφει με τον μανδύα του «επιτελικού κράτους». Η αρχαιοπρεπής κολακεία «εσείς είστε οι πραίτορες της πόλεως», που είχε απευθύνει ο τότε υπουργός Δημόσιας Τάξης Βύρωνας Πολύδωρας στην αστυνομία πριν από 15 χρόνια, μετεξελίσσεται σε λευκή επιταγή προς τους επίδοξους Ράμπο, που θεωρούν ότι πατάσσουν την ανομία απειλώντας με βιασμούς και φυτεύοντας κρυφές κάμερες σε γραφεία πολιτικών οργανώσεων.

Εχει προηγηθεί ο βομβαρδισμός της κοινής γνώμης με αφορισμούς περί «άβατων που θα σπάσουν» και «κανονικότητας που θα επιστρέψει», η καλλιέργεια κλίματος εκφοβισμού από τη μια και κατάδοσης από την άλλη, που περιλαμβάνει από τετραψήφιους αριθμούς αντικαπνιστικού σαφάρι μέχρι ανώνυμες κλήσεις για ταχεία επέμβαση των ΜΑΤ στα πανεπιστήμια.

Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης είχε εφαρμόσει και πριν από μια δεκαετία το δόγμα «νόμος και τάξη», μόνο που τότε το αποκαλούσε «δημοκρατία με πυγμή».

Στη δεύτερη κατά σειρά θητεία του στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη είχε βάλει και πάλι στο στόχαστρο τα Εξάρχεια. Οι επιδρομές των εποχούμενων Δελτάδων, η αθρόα χρήση χημικών, τα κρούσματα αστυνομικής βίας και τραμπουκισμών γέννησαν το σύνθημα «Τα Εξάρχεια δεν είναι κατεχόμενα».

Το κλίμα που επικρατούσε τότε στα Εξάρχεια αντανακλά δημοσίευμα της εποχής στην τότε «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία»: «Είναι λίγο μπερδεμένοι οι άνθρωποι των Εξαρχείων αυτόν τον καιρό. Από τη μια ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη διακηρύσσει πως “αστυνομικός που ακουμπά πολίτη δεν έχει θέση στην αστυνομία και θα φεύγει με συνοπτικές διαδικασίες, με πρωτοβουλία δική μου”. Και, μάλλον δικαίως, αναρωτιούνται αν συνιστούν “ακούμπημα” το χαστούκι, οι εξευτελιστικές σωματικές έρευνες, το τράβηγμα απ’ τα μαλλιά, φράσεις όπως “θα σε γα… κωλόπαιδο”, οι ανακρίσεις στη μέση του δρόμου με ερωτήσεις όπως “τι δουλειά έχεις στα Εξάρχεια;”».

Σήμερα, το «ακούμπημα» περιλαμβάνει σπασμένα χέρια και πόδια διαδηλωτών και το «τι δουλειά έχεις στα Εξάρχεια;» συνοδεύεται από απειλές όπως «στα Εξάρχεια έχουμε χούντα».

Κι ενώ πληθαίνουν οι επώνυμες καταγγελίες πολιτών για κακοποίηση από αστυνομικούς και η Ελληνική Ενωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την κλιμάκωση της αστυνομικής αυθαιρεσίας, το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη επιμένει να αγνοεί πεισματικά τες καταγγελίες, προσπερνώντας τις ως «θόρυβο που κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ» ή γκρίνια κάποιων «υπερδικαιωματιστών», όπως δήλωσε πρόσφατα ο Μ. Χρυσοχοΐδης σε συνέντευξή του στο «Βήμα».

Προφανώς στους «υπερδικαιωματιστές» αθροίζει ο υπουργός και τη Διεθνή Αμνηστία, που εξέδωσε οξύτατη ανακοίνωση για τα πρόσφατα περιστατικά, ενώ ήδη από το 2012 συστήνει στις ελληνικές αρχές «να βελτιώσουν τις εγγυήσεις για όσους βρίσκονται στα χέρια των αρχών, να δημιουργήσουν έναν αληθινά ανεξάρτητο και αποτελεσματικό μηχανισμό διερεύνησης καταγγελιών για μέλη των σωμάτων ασφαλείας και να εγγυηθούν ότι οι αστυνομικοί θα φέρουν σαφή στοιχεία αναγνωρισιμότητας στα κράνη και τις στολές τους κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων».

Το αίτημα αυτό προσυπέγραφε ως αντιπολίτευση ο ΣΥΡΙΖΑ, που είχε δεσμευτεί ότι ως κυβέρνηση θα διαλύσει τα ΜΑΤ, θα απαγορεύσει την οπλοφορία κατά την αστυνόμευση διαδηλώσεων και θα αποσύρει τα χημικά. Φυσικά τα ΜΑΤ ουδέποτε διαλύθηκαν, ενώ το αίτημα να φέρουν διακριτά στοιχεία αναγνωρισιμότητας παραπέμφθηκε στις ελληνικές καλένδες.

«Η έλλειψη λογοδοσίας είναι ένας από τους κυριότερους παράγοντες που οδηγούν στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων από μέλη των σωμάτων ασφαλείας», υπενθύμιζε ξανά το 2014 η Διεθνής Αμνηστία. «Διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις έχουν παραλείψει να παραδεχτούν, πόσο μάλλον να αντιμετωπίσουν, την κλίμακα και τη συστηματική φύση των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από μέλη των σωμάτων ασφαλείας και τη συνεχιζόμενη ατιμωρησία», διαπίστωνε, θέτοντας εκ νέου το αίτημα να δημιουργηθεί επιτέλους ένας ανεξάρτητος μηχανισμός ελέγχου των σχετικών καταγγελιών.

Αυτό το πολύ σημαντικό βήμα πράγματι έγινε, ικανοποιώντας χρόνιες συστάσεις διεθνών και εθνικών οργανισμών προς την ελληνική πολιτεία, για την ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Πρόκειται για τον Εθνικό Μηχανισμό Διερεύνησης Αυθαιρεσίας στα Σώματα Ασφαλείας (ΕΛ.ΑΣ., Λιμενικό Σώμα, Πυροσβεστική) και στους υπαλλήλους των σωφρονιστικών καταστημάτων, που συστάθηκε με νομοθετική πρωτοβουλία υπουργών της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ το 2016 και λειτουργεί από το 2017, υπό την αιγίδα της Ανεξάρτητης Αρχής του Συνηγόρου του Πολίτη.

Η πρώτη έκθεση του Μηχανισμού είναι κόλαφος, επιβεβαιώνοντας ότι η κουλτούρα της ατιμωρησίας, που έχει πια εμπεδωθεί, παράγει αληθινά θύματα.

* Ζητήσαμε συνέντευξη από τον κ. Χρυσοχοΐδη. Ακόμα αναμένουμε στο ακουστικό μας.