Κατά πλειοψηφία ενέκρινε χθες το ΚΑΣ την απόσπαση και τη μεταφορά των αρχαίων καταλοίπων κτιρίου και λιθόστρωτης επιφάνειας που έχουν βρεθεί στη θέση Σκουριές Μεγάλης Παναγιάς του Δήμου Αριστοτέλη της Χαλκιδικής και είναι στον χώρο της επιφανειακής εξόρυξης που γίνεται από την Ελληνικός Χρυσός.
Η μεταφορά τους θα γίνει σε κοντινή απόσταση ενός χιλιομέτρου, στη θέση Κόνιαρη, με τον όρο ανάδειξής τους στο σημείο, σύμφωνα με την εισήγηση της ΔΠΚΑ.
Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν από τους νομικούς εκπροσώπους της Ελληνικός Χρυσός, οποιαδήποτε νομική εκκρεμότητα έχει να κάνει με άλλες περιοχές και όχι με τη συγκεκριμένη.
Το θέμα είχε συζητηθεί στο ανώτατο γνωμοδοτικό όργανο και πάλι μια Τρίτη πριν από τρία χρόνια (11/10/19) και τα μέλη του είχαν αποφασίσει ομόφωνα να παρθεί η τελική γνωμοδότηση για τη διατήρηση ή μη των σημαντικών αρχαιοτήτων, αφού πρώτα το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εγκρίνει την τεχνική μελέτη μεταλλουργίας ακαριαίας τήξης, η οποία είναι καθοριστική για την εξέλιξη του έργου και αποτελεί βασικό όρο της σύμβασης. Τότε το ΥΠΕΝ είχε επιστρέψει τη μελέτη στην εταιρεία για λόγους τεχνικούς και περιβαλλοντικούς.
Ωστόσο, όπως ειπώθηκε στη χθεσινή συνεδρίαση, έγγραφο του υπουργείου Περιβάλλοντος έφτασε μέσω του γραφείου του γενικού γραμματέα του υπουργείου Πολιτισμού στη ΔΠΚΑ. Το έγγραφο διευκρινίζει ότι η κατάσταση έχει ξεκαθαριστεί και γι’ αυτό ζητά να επανέλθει το θέμα στο ΚΑΣ για την τελική γνωμοδότηση.
Παράσταση στο ΚΑΣ έκαναν η βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ Κυριακή Μάλαμα και εκπρόσωποι του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, που ζήτησαν την αναβολή της συζήτησης, θεωρώντας ότι υπάρχουν ακόμα ζητήματα σε εκκρεμότητα. Ειπώθηκε μάλιστα χαρακτηριστικά: «Τι καινούργιο έχει προκύψει για να μπει το θέμα εσπευσμένα στο ΚΑΣ;»
Παράλληλα, η βουλευτίνα είχε καταθέσει προς την υπουργό Πολιτισμού: «O αρχαιολογικός πλούτος της Βορειοανατολικής Χαλκιδικής αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της πολιτιστικής κληρονομιάς της Αρχαίας Μακεδονίας και θα πρέπει να προστατευτεί με κάθε τρόπο από κερδοσκοπικές αυθαιρεσίες».
Οι Σκουριές είναι η σημαντικότερη θέση για την αρχαία μεταλλουργία στη Μακεδονία και ο δεύτερος σημαντικότερος χώρος στην Ελλάδα μετά το Λαύριο. Τα αρχαιολογικά ευρήματα του 2ου αιώνα π.Χ. βρίσκονται στην ασφυκτική έκταση των μόλις 2 στρεμμάτων, ενώ ο χώρος γύρω έχει σκαφτεί από τις μπουλντόζες της Eldorado Gold.
Στην ευρύτερη περιοχή έχουν εντοπιστεί άλλες 34 αρχαιολογικές θέσεις –τα αρχαία Στάγειρα, η ελληνιστική πόλη των Σταγείρων, η αρχαία Ακανθος (Ιερισσός)– που αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο. Μάλιστα το ΚΑΣ στη γνωμοδότηση του 2016 είχε θέσει όρο στην εταιρεία την εκπόνηση μελέτης για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, συμπεριλαμβάνοντας τις υποδείξεις της ΕΦΑ ώστε να τονιστούν οι αρχαιολογικοί πυρήνες και να καταστούν ασφαλείς και προσβάσιμοι για τους επισκέπτες.
Πριν εισαχθεί το θέμα προς συζήτηση, το 2016 είχε πραγματοποιηθεί αυτοψία στον χώρο από 7μελή αντιπροσωπεία του ΚΑΣ –Σεπτέμβριος 2016– προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι αρχαιότητες που εντοπίστηκαν στις Σκουριές κατά τη σωστική ανασκαφή της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Ορους, αλλά και γενικότερα τα διάσπαρτα μνημεία που βρίσκονται στην περιοχή και χρήζουν προστασίας ως ενιαίο σύνολο.
Στο πολυσέλιδο πρακτικό της επιτροπής αυτοψίας (Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, Ελένη Κόρκα, Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, Αγγελική Κοτταρίδη, Αναστασία Λαζαρίδου, Ολγα Γκράτζιου, Κωνσταντίνος Ζάχος) γινόταν λόγος για «ευρήματα μεγάλης σημασίας, υποδειγματικές ανασκαφές που τεκμηριώνουν τις μεταλλευτικές δραστηριότητες στις Σκουριές από την αρχαιότητα μέχρι τις ημέρες μας».
Στο πόρισμα γινόταν ειδική αναφορά στην ομορφιά του φυσικού περιβάλλοντος, που ωστόσο έχει υποστεί μεγάλη καταστροφή. «Η αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος είναι μεγάλη. Η περιβαλλοντική διάσταση είναι κρίσιμη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
