Ριζική αναδιάρθρωση του συστήματος Πολιτικής Προστασίας

Ενα ολότελα νέο μοντέλο πολιτικής προστασίας, που κατά τα τρία τέταρτά του βασίζεται σε επιτυχή και δοκιμασμένα διεθνή μοντέλα, προοιωνίζεται το νομοσχέδιο που τέθηκε χθες σε διαβούλευση από το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, η οποία θα διαρκέσει περίπου δύο εβδομάδες.

Σε αυτό προβλέπεται η ίδρυση της Εθνικής Αρχής Πολιτικής Προστασίας, όπως είχε εξαγγελθεί από τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα τον περασμένο Αύγουστο μετά την τραγωδία στο Μάτι. Αρχή η οποία θα είναι αποδεσμευμένη από την εκάστοτε κυβέρνηση, αφού θα διοικείται από τεχνοκράτη διοικητή πενταετούς θητείας και δύο υποδιοικητές.

Παράλληλα, σε κάθε φάση του κύκλου διαχείρισης των καταστροφών αξιοποιούνται η επιστημονική γνώση και τα πορίσματα εφαρμοσμένης έρευνας και καινοτομίας, αφού δημιουργείται Επιστημονικό Συμβούλιο το οποίο, εκτός από την πρόγνωση και τις δράσεις αναγνώρισης και αξιολόγησης πιθανών σεναρίων κινδύνου, όταν αυτό είναι αναγκαίο, συμμετέχει και στον σχεδιασμό των επιχειρησιακών δράσεων.

Το σχέδιο αναφέρεται επίσης στην ενεργοποίηση του Συστήματος Εθελοντισμού της πολιτικής προστασίας με τη σύναψη πρωτοκόλλων συνεργασίας με εθελοντικές και μη κυβερνητικές οργανώσεις, ενώ οι εθελοντές θα περνούν από ειδική εκπαίδευση και θα λαμβάνουν ειδική πιστοποίηση.

Το Εθνικό Σύστημα Πολιτικής Προστασίας απαρτίζεται από το θεσμικό πλαίσιο, τους εμπλεκόμενους φορείς, την οργάνωση, τις διαδικασίες και το σύνολο των επιχειρησιακών δεξιοτήτων και δράσεων που αποσκοπούν στην προστασία της ζωής, της υγείας και της περιουσίας των πολιτών, των υποδομών ζωτικής σημασίας, συμπεριλαμβανομένης της πολιτισμικής κληρονομιάς αλλά και του περιβάλλοντος καθώς και στη μείωση του κινδύνου καταστροφών, που προκαλούν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ανεξάρτητα από την αιτία.

Το νέο νομοθετικό πλαίσιο, σύμφωνα με στελέχη της Γ.Γ. Πολιτικής Προστασίας που επεξεργάστηκαν τις βασικές διατάξεις του νομοσχεδίου, αποτελεί ριζική αναδιάρθρωση του συστήματος Πολιτικής Προστασίας της χώρας στα πρότυπα των πλέον προηγμένων κρατών [όπως των ΗΠΑ, Καναδά, δύο πολιτειών της Αυστραλίας (Κουίνσλαντ και Βικτόρια), της Ιταλίας και άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης] τα οποία επιλέχθηκαν εξαιτίας της ριζικής αναμόρφωσης των συστημάτων πολιτικής προστασίας έπειτα από μεγάλες καταστροφές.

Παράλληλα, αναλύθηκαν σε βάθος κατευθυντήριες οδηγίες του ΟΗΕ, του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας καθώς επίσης και προτάσεις και πορίσματα της επιστημονικής κοινότητας, συμπεριλαμβανομένου του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Joint Research Center) σε θέματα διαχείρισης κρίσεων και καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Ενιαία αντιμετώπιση

Στο σχέδιο προβλέπεται ενιαία αντιμετώπιση, ανεξάρτητα από το είδος, την έκταση, την πολυπλοκότητα, την αιτία και την περιοχή εκδήλωσης των συμβάντων, ενώ τα μέτρα εφαρμόζονται σε όλα τα επίπεδα διοίκησης: κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό και σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Αφορά, δε, όλες τις φάσεις κινητοποίησης του κρατικού μηχανισμού, από την πρόληψη ώς την αποκατάσταση, για όλες τις κατηγορίες κινδύνων, ανεξάρτητα από το μέγεθος και την ένταση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Πυρήνας του νομοσχεδίου είναι η θεσμοθέτηση της Εθνικής Αρχής Πολιτικής Προστασίας, η οποία είναι αυτοτελής δημόσια υπηρεσία, υπαγόμενη στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, στο πλαίσιο της οποίας θα λειτουργεί το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Πολιτικής Προστασίας (ΕΣΚΕΠΠ) ως ειδική υπηρεσία.

Η λειτουργία του ΕΣΚΕΠΠ θα είναι σε 24ωρη βάση και θα δρα ως κέντρο διοίκησης, ελέγχου, επικοινωνιών και συντονισμού για όλες τις δράσεις πολιτικής προστασίας τόσο σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης όσο και σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, ανάλογα με την εκτίμηση της κατάστασης.

Για πρώτη φορά εξειδικεύονται και θεσμοθετούνται 19 «Λειτουργίες Εκτακτης Ανάγκης» (ΛΕΕΑ), στη βάση των οποίων θα οργανώνεται το Σύστημα Πολιτικής Προστασίας. Ενδεικτικά στις ΛΕΕΑ περιλαμβάνονται η ενημέρωση και προειδοποίηση πολιτών, η πυρόσβεση και διάσωση, η μεταφορά πληγέντων, ανθρώπινου δυναμικού και μέσων, η αποφυγή περιβαλλοντικής ρύπανσης, η αποκατάσταση φυσικού περιβάλλοντος, υποδομών, μεταφορών και η καταγραφή συνεπειών, με στόχο να συγκεκριμενοποιηθεί και να είναι αποτελεσματικότερη η οργάνωση των λειτουργιών του κρατικού μηχανισμού και των ιδιωτικών φορέων.

Οι κύριοι και υποστηρικτικοί φορείς θα οργανώνονται βάσει των καινοτόμων «Πρωτοκόλλων Συντονισμού», τα οποία προβλέπεται να καταρτίζονται μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων ώστε να παρέχουν συντονισμένα την εκάστοτε «Λειτουργία Εκτακτης Ανάγκης» και τα οποία θα εξειδικεύονται με βάση κατευθυντήριες οδηγίες που εκδίδονται από την Εθνική Αρχή, ώστε να επιτυγχάνεται η ομοιογένεια και η λειτουργικότητα όλων τον φορέων.

Με στόχο να αξιοποιηθούν στον μέγιστο βαθμό οι υπάρχουσες δομές, το σχέδιο αναβαθμίζει τις αρμοδιότητες των Γραφείων Πολιτικής Προστασίας των δήμων και των Αυτοτελών Διευθύνσεων Πολιτικής Προστασίας των περιφερειών, ενώ ταυτόχρονα δεν δημιουργεί παράλληλες, ανταγωνιστικές και κατακερματισμένες αρμοδιότητες.

Ακόμη, εξειδικεύονται διακριτά τα επίπεδα διαχείρισης και συντονισμού σε τοπικό, περιφερειακό και κεντρικό επίπεδο, όπου και θα λειτουργούν αντίστοιχα Κέντρα Συντονισμού, ενώ για να διασφαλιστεί η λειτουργικότητα του νέου συστήματος ορίζονται ως Συντονιστές Εκτακτης Ανάγκης οι επικεφαλής των ανωτέρω τμημάτων και αυτοτελών Διευθύνσεων σε επίπεδο περιφέρειας, περιφερειακής ενότητας και δήμων.

Σε κάθε δήμο, μάλιστα, θα ορίζεται ένας Συντονιστής Εκτακτης Ανάγκης ο οποίος θα έχει την ευθύνη της εφαρμογής κάθε εντολής από την Πολιτική Προστασία, ενώ παράλληλα θα περνά από ειδική εκπαίδευση.

Δημιουργείται επίσης Εθνική Επιτροπή Εκτακτης Ανάγκης ενώ θεσπίζονται τοπικές και περιφερειακές επιτροπές στις οποίες συμμετέχουν οι Αρχές Πολιτικής Προστασίας κάθε επιπέδου (δήμαρχος, αντιδήμαρχος, περιφερειάρχης, αντιπεριφερειάρχης κ.λπ.) καθώς και εκπρόσωποι της Πυροσβεστικής, της Ελληνικής Αστυνομίας, του Λιμενικού και των Ενόπλων Δυνάμεων του αντίστοιχου επιπέδου και οι οποίες συγκαλούνται σε περιπτώσεις καταστάσεων έκτακτης ανάγκης όταν από την εκτίμηση της κατάστασης προκύπτουν αυξημένες ανάγκες διαχείρισής τους.

Ακόμη, στο σχέδιο νόμου διευκρινίζονται τα προληπτικά μέτρα, όπως η «οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση πληθυσμού», αλλά και τα μέτρα αντιμετώπισης, όπως είναι οι «επιχειρήσεις απεγκλωβισμού και διάσωσης».

Νομοθετείται το «Σύστημα Ετοιμότητας και Κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας», προσδιορίζονται τα «Επίπεδα Κλιμάκωσης» με βάση την «Εκτίμηση Κατάστασης», ενώ προβλέπεται η απευθείας ενεργοποίηση του συστήματος σε κεντρικό επίπεδο για εξαιρετικές περιπτώσεις ή για νησιωτικές περιοχές όπου δεν επαρκούν τα υπάρχοντα μέσα αντιμετώπισης.

Ως τις 16 Μαΐου

Ειδικότερα, εξειδικεύονται οι «Καταστάσεις Εκτακτης Ανάγκης και Ειδικής Κινητοποίησης». Η δε Κατάσταση Ειδικής Κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας, ανάλογα με την εκτίμηση της κατάστασης και ιδιαίτερα των συνεπειών του καταστροφικού φαινομένου, μπορεί να κλιμακώνεται σε Κατάσταση Εκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας ή σε Κατάσταση Εκτακτης Ανάγκης Εθνικής Σημασίας.

Επίσης, προβλέπεται η κατάρτιση «Εθνικού Καταλόγου Κινδύνων και Απειλών», αναβαθμίζεται και οργανώνεται η συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα όπως και το σύστημα εθελοντισμού.

Στο σχέδιο, προβλέπεται ακόμη η δημιουργία: αυτοτελούς τμήματος Στρατηγικού Σχεδιασμού, αυτοτελούς τμήματος Επιστημονικών Πληροφοριών Πολιτικής Προστασίας, διεύθυνσης Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών (με τα τμήματα Υποστήριξης Σχεδιασμού, Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών, Σχεδιασμού Αντιμετώπισης Ανθρωπογενών Καταστροφών, Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών και Τεκμηρίωσης, Τμήμα Οργάνωσης και Υποστήριξης Λειτουργιών Εκτακτης Ανάγκης) ενώ ιδρύεται και Επιστημονικό Συμβούλιο Διαχείρισης Εκτάκτων Αναγκών.

Μετά την ανάρτηση του νομοσχεδίου στη «Διαύγεια», η υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Ολγα Γεροβασίλη, με ανακοίνωσή της καλεί τους πολίτες και κάθε ενδιαφερόμενο κοινωνικό εταίρο να συμμετάσχει στη δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση. Η διαβούλευση θα ολοκληρωθεί στις 9 το πρωί της 16ης Μαΐου.