Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κύματα τουριστών «διώχνουν» τους μόνιμους κατοίκους της Αθήνας

Ο τουρισμός «μάς βγάζει από την κρίση» ή μας «βγάζει» από τα σπίτια και τις γειτονιές;

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κύματα τουριστών «διώχνουν» τους μόνιμους κατοίκους της Αθήνας

  • A-
  • A+
Πώς φτάσαμε να έχει γίνει η Αθήνα μια ιδιότυπη «αποικία τουριστών», με χιλιάδες κατοίκους να εκτοπίζονται από τις γειτονιές τους εξαιτίας εξώσεων ή παράλογων ανατιμήσεων ενοικίων.

«Γίνε για λίγο τουρίστας στην πόλη σου. Ανακάλυψε εκ νέου την ομορφιά σε πράγματα της καθημερινότητας που θεωρείς δεδομένα».

Το μότο προέρχεται από πρόσφατη ραδιοφωνική διαφήμιση και μας καλεί να ξαναδούμε την πόλη όπου ζούμε με άλλο μάτι, να αντιληφθούμε πράγματα στο περιβάλλον μας τα οποία έχουν την ικανότητα να κάνουν την καθημερινότητά μας πιο όμορφη. Το κακό είναι ότι δεν είμαστε -ακόμα- τουρίστες στην Αθήνα.

«Ζήσε σαν ντόπιος, ζήσε μια αυθεντική εμπειρία» υπόσχεται από την πλευρά της η Airbnb.

Εχουν περάσει σχεδόν δυο χρόνια από το ρεπορτάζ μας («Eφ.Συν.», Ευχή ή κατάρα το Airbnb; 2.5.2017) για τη διαμάχη σχετικά με τις θετικές και τις αρνητικές επιδρασεις της ραγδαίας αύξησης της βραχυχρόνιας μίσθωσης στη χώρα και το ερώτημα πια έχει αλλάξει.

Πώς φτάσαμε να έχει γίνει η Αθήνα (αλλά και πολλά μέρη της χώρας) μια ιδιότυπη αποικία τουριστών, με χιλιάδες κατοίκους να εκτοπίζονται από τις γειτονιές τους εξαιτίας εξώσεων ή παράλογων ανατιμήσεων ενοικίων;

Ποιος επωφελείται από την εκρηκτική άνοδο του τουρισμού, ο οποίος -σύμφωνα με μια αφήγηση- «μας βγάζει από την κρίση» ενώ στην πραγματικότητα μας «βγάζει», ντόπιους και μετανάστες, από τα σπίτια και τις γειτονιές;

Ποια μπορεί να είναι η κοινωνική και η θεσμική αντίδραση όταν το δικαίωμα στη στέγη τίθεται σε αμφισβήτηση, χωρίς να οδηγηθούμε σε ό,τι περιγράφεται σε άλλες χώρες αλλά και ακαδημαϊκά ως «τουριστοφοβία»;

Athensland

Στη μεταμνημονιακή μητροπολιτική Αθήνα δείχνει ευκολότερο να βρεις μια δουλειά (έστω και με πενιχρό μισθό) παρά ένα διαμέρισμα να νοικιάσεις.

Δεν συζητάμε για περιοχές σαν το Κουκάκι των δεκαώροφων νέων οικοδομών, όπου οι τιμές ενοικίου θυμίζουν ακριβές περιοχές στο Παρίσι. Μεγάλο μέρος του κέντρου τείνει να γίνει απλησίαστο για την πλειονότητα του πληθυσμού, ενώ ακόμη και σε περιοχές όπως Νέος Κόσμος, Πετράλωνα, Θησείο, Παγκράτι, Μετς, Αμπελόκηποι, Γκύζη, ή ακόμα και η Κυψέλη (νέα τάση των τελευταίων 1-2 χρόνων), οι τιμές των ενοικίων έχουν φτάσει τα επίπεδα προ κρίσης.

Οι ιστοσελίδες αναζήτησης κατοικίας αποτελούν τον σύγχρονο εφιάλτη: 28 τετραγωνικά γκαρσονιέρα στην περιοχή Χίλτον ενοικιάζεται προς 450 τον μήνα! Σαράντα τετραγωνικά ημιυπόγειο στην περιοχή Αλσους Παγκρατίου ενοικιάζεται προς 600 ευρώ τον μήνα, 49 τετραγωνικά στη Νεάπολη Εξαρχείων, 1ου ορόφου, κατασκευής 1971, τιμή 500 ευρώ.

Παράλληλα η ανθρωπογεωγραφία των γειτονιών μεταλλάσσεται συνεχώς με γεωμετρική πια μείωση των κατοίκων (ντόπιων και μεταναστών) και την αντικατάστασή τους από τουρίστες (και Ελληνες της επαρχίας), με αποτέλεσμα την αλλοίωση του κοινωνικού-πολιτισμικού χαρακτήρα της εκάστοτε γειτονιάς.

Μόνο για τον Δήμο της Αθήνας οι καταχωρίσεις στην πλατφόρμα της Airbnb (υπάρχουν και πολλοί σοβαροί ανταγωνιστές, όπως η Booking, η HomeAway κ.ά.) το 2015 ήταν 2.000, τον Μάιο του 2017 έφτασαν τις 5.000 και σήμερα ξεπερνούν τις 9.500.

Την ίδια ώρα στην αθηναϊκή Disneyland πληθαίνουν τα άδεια διαμερίσματα στο κέντρο (αναμένοντας τους εποχικούς τουρίστες), χωρίς όμως να υπάρχουν ακριβή δεδομένα καταγραφής τους από κάποιον επίσημο φορέα.

Ακόμα κι αν κάποιος τυχερός βρει ένα σπίτι σε λογική τιμή (συνήθως μοιράζοντας το ενοίκιο με συγκατοίκους σε μια παρατεταμένη μεταφοιτητική κατάσταση ζωής), δεν σταματά να είναι σε κατάσταση μόνιμης ανασφάλειας εξαιτίας των ανατιμήσεων με τη λήξη των συμβολαίων.

Τα τελευταία στατιστικά στοιχεία για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις δείχνουν ότι το ποσοστό εκμετάλλευσης από επαγγελματίες έχει ξεπεράσει πλέον το 50% των συνολικών μισθώσεων, στοιχείο που ανατρέπει το αφήγημα των θετικών επιδράσεων για την αύξηση εισοδημάτων των μικροϊδιοκτητών.

Ειδικά στην Ελλάδα, εν καιρώ κρίσης και συνεχούς φτωχοποίησης, το Airbnb παρουσιάστηκε σαν «ένας τρόπος ανακούφισης» των μεσαίων στρωμάτων και οι υπέρμαχοί του υποστήριζαν -και ακόμα υποστηρίζουν- πως η αγορά θα... αυτορρυθμιστεί.

ΑΦΜ αναζητείται

Καταχωρίσαμε την «Εφ.Συν.» στο Airbnb και η πλατφόρμα δεν μας ζήτησε ΑΦΜ!

Σύμφωνα με πηγές της «Εφ.Συν.» από τον κτηματομεσιτικό τομέα, αυτή τη στιγμή στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας υπάρχουν πάνω από 10.000 επίσημες καταχωρίσεις μόνο στην Airbnb και τουλάχιστον άλλες 8.000 παράνομες. Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ κάναμε ένα πείραμα.

Δημιουργήσαμε μια καταχώριση των γραφείων της «Εφημερίδας των Συντακτών» στην Κολοκοτρώνη 8 στην πλατφόρμα της Airbnb (τσάμπα το βάλαμε, 45 ευρώ το βράδυ για έναν ολόκληρο όροφο και με καλούς οικοδεσπότες!). Το αποτέλεσμα επιβεβαίωσε την υποψία μας. Η πλατφόρμα σε κανένα σημείο της διαδικασίας δεν υποχρεώνει τον ιδιοκτήτη να καταχωρίσει τον ΑΦΜ!

Από τον περασμένο Σεπτέμβριο τέθηκε σε λειτουργία στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Διαμονής, στο οποίο οι διαχειριστές οφείλουν να υποβάλλουν ηλεκτρονικά σε ειδική φόρμα όλα τα απαραίτητα στοιχεία.

Ωστόσο, όπως διαπιστώσαμε μιλώντας με αρκετούς μικροϊδιοκτήτες που έχουν διαμερίσματα στην Airbnb, πολλοί προτιμούν να διακινδυνεύσουν την επιβολή ενδεχόμενου προστίμου παρά να φορολογηθούν για το εισόδημά τους.

Χρυσή Βίζα ευκαιρίας

Αριστερά: Οι κουκκίδες αντιπροσωπεύουν κατοικίες με μεγάλη ζήτηση στο Airbnb

Θα ήταν λάθος να υποστηρίξει κάποιος ότι είναι οι μικρομεσαίοι ιδιοκτήτες αυτοί που επωφελούνται κυρίως από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Εδώ και περίπου 3 χρόνια ελληνικά και κυρίως ξένα κτηματομεσιτικά κεφαλαία επενδύουν σε αυτή την αναδυόμενη τουριστική αγορά της βραχυχρόνιας μίσθωσης εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.

Οι ξένες επενδύσεις σε ακίνητα εκτινάχθηκαν το 2017 κατά 91% (στα 287 εκατ. ευρώ) σε σχέση με το 2016, όπως έδειξαν στοιχεία της ΤτΕ. Τα φορολογικά έσοδα από πωλήσεις ακινήτων εξάλλου αυξήθηκαν με ετήσιο ρυθμό 41% στα 204,7 εκατ. ευρώ στο πρώτο επτάμηνο του 2018, σύμφωνα με στοιχεία της ΑΑΔΕ.

Το σημείο-κλειδί στην εισροή ξένων επενδυτικών κεφαλαίων δεν είναι άλλο από το πρόγραμμα της Χρυσής Βίζας, το οποίο ξεκίνησε το 2013 στην Ελλάδα.

Συνολικά οι άδειες που έχουν εκδοθεί σε πολίτες εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης ξεπερνούν τις 3.400, με τον αριθμό τους να υπερδιπλασιάζεται εάν υπολογιστούν και τα «διαβατήρια» που δίνονται στα μέλη των οικογενειών τους. Από τις 3.404 άδειες παραμονής που έχουν εκδοθεί από το 2013 μέχρι το 2018, οι 1.700 πήγαν σε Κινέζους, σύμφωνα με στοιχεία του επενδυτικού Οργανισμού Enterprise Greece, με τα συνολικά αιτήματα να τριπλασιάζονται μέσα στο 2018.

Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομίας, το 2018 χορηγήθηκαν 1.573 άδειες σε επενδυτές ακινήτων, με πρώτη χώρα προέλευσης των αγοραστών την Κίνα (664 άδειες), δεύτερη τη Ρωσία (348), τρίτη την Αίγυπτο (77), τέταρτη τον Λίβανο (73) και πέμπτη την Ουκρανία (67).

Περίπου 700 διαμερίσματα φέρεται να έχει αγοράσει στην Αθήνα, μέσω κυπριακών εταιρειών, ένας Κινέζος γιατρός, ο οποίος μέσα σε ένα μήνα το 2018 υπέγραψε συμβόλαια για περισσότερα από 70 ακίνητα!

Το πρόγραμμα της βίζας δίνει πενταετή άδεια διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών που θα κάνουν επένδυση πάνω από 250.000 ευρώ. Οποιος κατέχει την άδεια διαμονής μπορεί να ταξιδεύει ελεύθερα στις 26 χώρες της Ζώνης Σένγκεν. Παράλληλα μπορεί να εκμεταλλευτεί το ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό σύστημα πληρώνοντας τα προβλεπόμενα μειωμένα δίδακτρα για Ευρωπαίους πολίτες. Διόλου άσχημα.

Το δύσκολο οικονομικό πρώτο εξάμηνο του 2015 αποθάρρυνε όσους είχαν τοποθετήσει χρήματα στην Ελλάδα στον τομέα της οικοδομής, με αποτέλεσμα να φύγουν παραδοσιακοί «παίκτες» (π.χ. γαλλικά κεφάλαια).

Στους καινούργιους παίκτες οι προτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα με την εθνικότητα. Οι Αραβες προτιμούν παραθαλάσσια ακίνητα αλλά αναζητούν και σπίτια σε δημοφιλή νησιά. Οι Λιβανέζοι ζητούν σπίτια στον Αργοσαρωνικό, ενώ οι Κινέζοι επιλέγουν το κέντρο της Αθήνας.

«Οσο για τους Ισραηλινούς, αυτοί για παράδειγμα πληρώνουν περίπου 6.000-7.000 ευρώ ανά τ.μ. για αγορά κατοικίας στο Τελ Αβίβ, ενώ στα Εξάρχεια αγοράζουν με 1.000 ευρώ το τετραγωνικό» εξηγεί στην «Εφ.Συν.» μεσίτης που δραστηριοποιείται στο κέντρο.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις, οι τιμές των ακινήτων αναμένεται να αυξηθούν ετησίως κατά μέσο όρο 5-7% στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας το 2019.

Η σταθεροποίηση του πολιτικού κλίματος μετά το 2016 στη χώρα, οι γεωπολιτικές αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή, η εκρηκτική άνοδος του Airbnb σε έναν ελκυστικό οικονομικά προορισμό όπως η Ελλάδα, σε συνδυασμό με το φτηνό σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες πρόγραμμα της golden visa, εκτόξευσαν απότομα την αγορά ακινήτων.

Τους τελευταίους μήνες ωστόσο παρατηρείται μια κάθετη πτώση του ενδιαφέροντος των Κινέζων, η οποία αποδίδεται από ανθρώπους της αγοράς τόσο στο φιάσκο με τα POS της εταιρείας του μετόχου και τέως αντιπροέδρου της Jumbo, Ευάγγελου Παπαευαγγέλου, όσο και με τις αλλαγές στην ισοτιμία γουάν-ευρώ.

«Οχτώ στους δέκα πελάτες που είχα ήταν Κινέζοι, τώρα είναι μόλις τρεις στους δέκα. Υπάρχει κίνδυνος να είμαστε μπροστά σε μια νέα κατασκευαστική φούσκα και η δουλειά μας είναι πολύ πιθανό να συρρικνωθεί εντυπωσιακά τα επόμενα χρόνια» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» μεσίτης (τα στοιχεία του είναι στη διάθεση της «Εφ.Συν.») με μεγάλη εμπειρία στον χώρο.

Εκτός από τις αξιόλογες επιστημονικές μελέτες για το θέμα της βραχυχρόνιας μίσθωσης που επιχειρούν να καλύψουν ένα κενό πραγματικών δεδομένων (βλ. «Η επέκταση του Airbnb στην Ελλάδα, Επιπτώσεις για την κατοικία, θεσμικής ρυθμίσεις και εναλλακτικές», Δ. Μπαλαμπανίδης, Ε. Παπατζάνη, Δ. Πέττας, 2019), τις έρευνες εταιρειών και φορέων (ReMax, TτΕ κ.ά.) και τις δημόσιες συζητήσεις (βλ. Impact Hub κ.α.), τις τελευταίες εβδομάδες πυκνώνουν και οι αντιδράσεις από κατοίκους και συλλογικότητες γειτονιάς.

Διαμαρτυρίες κατοίκων

«Σπίτια χωρίς κατοίκους-κάτοικοι χωρίς σπίτια»

Το Σάββατο 9 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε μοτοπορία αντιπληροφόρησης (συνέλευση πόλης -790) από 30 μηχανάκια στις περιοχές των Πετραλώνων - Θησείου - Κουκακίου, με θέμα την τουριστικοποίηση και την αύξηση των ενοικίων στις γειτονιές της Αθήνας.

«Είναι αδιανόητο να ψάχνεις σπίτι και να μη βρίσκεις. Είναι αδιανόητο οι αγγελίες να είναι γεμάτες χρέπια σε παράλογες τιμές και να σου λένε ότι σου κάνουνε και χάρη. Είναι αδιανόητο να σε διώχνει ο ιδιοκτήτης του σπιτιού σου για να “το κάνει airbnb”. Είναι αδιανόητο να σου λένε οι ιδιοκτήτες ότι τα χαμηλά νοίκια δεν πληρώνουν τον ΕΝΦΙΑ. Είναι αδιανόητο οι καθημερινές σου σχέσεις και συνήθειες να μετατρέπονται σε ζωντανό έκθεμα στις διαδρομές της τουριστικοποίησης. Είναι αδιανόητο και όμως πραγματικό» υπογραμμίζεται σε κείμενο της συγκεκριμένης ομάδας, υποστηρίζοντας πως «δεν μπορούμε να στεκόμαστε αμήχανοι/-ες στις ορέξεις των ιδιοκτητών, στους σιδερένιους νόμους της “προσφοράς” και της “ζήτησης”».

Με σύνθημα «Δε θα αφήσουμε τις γειτονιές μας να γίνουν ξενοδοχεία, πολλά airbnb, ακριβά νοίκια για όλους» μια άλλη συλλογικότητα, η Πρωτοβουλία Αναρχικών Κομμουνιστών Πετραλώνων, υπογραμμίζουν σε κείμενό τους την ταξική διάσταση του θέματος και τον κίνδυνο περαιτέρω συρρίκνωσης των μικροϊδιοκτητών από την οικονομική υπερτροφία των εταιρειών διαχείρισης Airbnb.

Στην Ελλάδα ακόμα δεν έχουμε φτάσει να αναφωνήσουμε, όπως πολλοί κάτοικοι της Βενετίας και της Βαρκελώνης, «τουρίστες, γυρίστε στα σπίτια σας», όμως δεκάδες είναι πλέον οι αγγλόφωνες αφίσες σε τοίχους της Αθήνας για τα δεινά της μακροχρόνιας μίσθωσης.

Διχασμό και στις συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκαλεί το φαινόμενο, ενώ σε περιοχές όπως τα Χανιά, όπου φοιτητές και εκπαιδευτικοί αδυνατούν να βρουν στέγη για μακροπρόθεσμη στέγαση, απαντήσεις αναζητούν πρωτοβουλίες όπως αυτή με το ενδεικτικό όνομα: «Σπίτια χωρίς κατοίκους-κάτοικοι χωρίς σπίτια».

Ραγδαία και αβάσταχτη η αύξηση των ενοικίων
στις γειτονιές των Airbnb

Πάρτι στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και στα νέα υπερπολυτελή ξενοδοχεία

Η «Εφ.Συν.» επικοινώνησε με αρκετούς κτηματομεσίτες που δραστηριοποιούνται σε διάφορες περιοχές της Αθήνας, οι οποίοι υποστηρίζουν πως «το φαινόμενο αφέθηκε επί της ουσίας αρρύθμιστο τα τελευταία χρόνια όχι μόνο από την πολιτική εξουσία, αλλά και από την ίδια την αγορά. Οι αντιδράσεις των ξενοδόχων ήταν μέχρι πρόσφατα πολύ χλιαρές, καθώς είχαν μεγάλη πληρότητα και δεν μπορούσαν να καλύψουν τη ζήτηση».

Σύμφωνα με την GBR Consulting, το έσοδο ανά διαθέσιμο δωμάτιο (ονομάζεται ReVap) στα ελληνικά ξενοδοχεία και ειδικότερα στην Αθήνα αυξήθηκε το δεύτερο τρίμηνο του 2018 κατά 12,4% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2017.

Αξίζει να σημειωθεί ότι την ίδια περίοδο τα ξενοδοχεία της Νότιας Ευρώπης εμφάνισαν αντίστοιχη άνοδο μόλις 3,5%.

Παράλληλα τον τελευταίο χρόνο η Αθήνα, η οποία έχει μετατραπεί σε καυτό προορισμό («city break»), γεμίζει υπερπολυτελή ξενοδοχεία με μονάδες που αναπτύσσονται σε παλιά κτίρια του κέντρου, των οποίων ο φέρων οργανισμός ενισχύεται για να αντέξουν τις νέες υποδομές (π.χ. πισίνες στην οροφή).

Τα τελευταία δύο χρόνια προστέθηκαν τουλάχιστον 36 καινούργια ξενοδοχεία και πάνω από 1.500 δωμάτια στον ξενοδοχειακό τομέα στο κέντρο της Αθήνας (όπως τα Electra Metropolis, Athens Avenue, Athenaeum Grand Hotel, Wyndham Grand Residences & Suites, Athenaeum Palace & Luxury suites, Breeze Boutique Hotel, Athens Tiare, Athens Grand Hyatt) και έχουν «εξαφανιστεί» από το οικιστικό απόθεμα αυτοτελή κτίρια.

Από την πλευρά της η Συνομοσπονδία Επιχειρηματιών Τουριστικών Καταλυμάτων Ελλάδος (ΣΕΤΚΕ) σε ανακοινώσεις της υπογραμμίζει ότι εδώ και τρία χρόνια η ίδια «κρούει των κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις του φαινομένου της βραχυχρόνιας μίσθωσης τόσο στις επιχειρήσεις τουριστικών καταλυμάτων όσο και σε αυτό καθεαυτό το τουριστικό προϊόν της χώρας μας, αλλά και στην κοινωνική συνοχή». Θα συμφωνήσουμε σίγουρα στο τελευταίο.

Στις βραχυχρόνιες μισθώσεις το πάρτι καλά κρατεί, ενώ πλέον έχει δημιουργηθεί και η ειδικότητα του «υποδοχέα τουριστών», του ανθρώπου δηλαδή που περιμένει τους φιλοξενούμενους και τους παραδίδει τα κλειδιά. Η ταρίφα για αυτήν την εργασία καθορίζεται κατά μέσο όρο στα 12 ευρώ την ώρα.

Μεγάλη ζήτηση παρουσιάζουν και περιοχές εκτός του κέντρου, ειδικά σε δρόμους που γειτνιάζουν με μεγάλα νοσοκομεία της πόλης. Ο ιατρικός τουρισμός έχει ωθήσει πολλούς επενδυτές να αγοράζουν παλιά ακίνητα, να τα ανακαινίζουν και στη συνέχεια να τα νοικιάζουν σε Ελληνες της επαρχίας οι οποίοι αναγκάζονται να περάσουν κάποιες μέρες στην Αθήνα εξαιτίας ιατρικών θεμάτων.

Αυτές οι περιοχές θεωρούνται «φιλέτα» και η αξία τους ανεβαίνει διαρκώς, καθώς η πληρότητα των εν λόγω ακινήτων στη βραχυχρόνια μίσθωση είναι μεγάλη και καλύπτει χρονικά όλο το έτος.

Ανενεργός ακόμη ο νόμος του 2016

Στην Ελλάδα, σε αντίθεση με δεκάδες πόλεις του εξωτερικού οι οποίες έχουν προβεί σε αποτελεσματικότερες ρυθμίσεις, το πλαίσιο δεν καθορίζεται σε επίπεδο δήμων ή περιφερειών, αλλά σε επίπεδο κράτους. Το ρυθμιστικό πλαίσιο μπορεί να υπάρχει στα χαρτιά από το 2016, ωστόσο η ενεργοποίηση αφέθηκε να αποφασιστεί με κοινή υπουργική απόφαση η οποία όμως ουδέποτε συντάχθηκε. Αυτά τα σχεδόν δυο χρόνια αναβολών ήταν αρκετά για να αλλάξει ριζικά το τοπίο.

Ο νόμος ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο του 2016 και κανονικά θα έπρεπε να έχει εφαρμοστεί από την 1η Φεβρουαρίου του 2017. Απαραίτητη για την εφαρμογή του νόμου ήταν η συμφωνία του ελληνικού κράτους με τις πλατφόρμες ενοικίασης για την παροχή στοιχείων σχετικά με τα ακίνητα που ενοικιάζονται μέσω αυτών, κάτι το οποίο δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα.

Με τη ρύθμιση του νόμου 4465/2017 στην πράξη η εφαρμογή της ρύθμισης του 2016 ανεστάλη μέχρι να επέλθει συμφωνία του Δημοσίου με τις πλατφόρμες ενοικίασης και την έκδοση της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης.

Το τελευταίο διάστημα, κι ενώ ο τζίρος εκτιμάται πάνω από 1,9 δισ. το 2018 (με τη φοροδιαφυγή να κυμαίνεται στα 400-500 εκατ. ευρώ ετησίως), η κυβέρνηση εξετάζει πιο σοβαρά την επιβολή περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb τόσο για τα φυσικά πρόσωπα όσο και για τους επαγγελματίες που εκμεταλλεύονται μαζικά το νέο «φαινόμενο» της κτηματαγοράς.

Στο προσεχές διάστημα αναμένεται να συγκροτηθεί μια κοινή επιτροπή, στην οποία θα εκπροσωπηθούν όλα τα εμπλεκόμενα υπουργεία -Οικονομίας, Οικονομικών, Εργασίας και Τουρισμού- με στόχο να σχεδιαστεί η πολυαναμενόμενη υπουργική απόφαση.

Η ανενεργή -προς το παρόν- διάταξη του νόμου προβλέπει ότι:

  1. Δεν θα επιτρέπεται η βραχυχρόνια μίσθωση άνω των δυο ακινήτων ανά αριθμό φορολογικού μητρώου δικαιούχου εισοδήματος.
  2. Η μίσθωση κάθε ακινήτου δεν θα επιτρέπεται να υπερβαίνει τις 90 ημέρες ανά ημερολογιακό έτος, ενώ για νησιά με πληθυσμό κάτω των 10.000 κατοίκων το αντίστοιχο όριο έχει οριστεί στις 60 ημέρες ανά ημερολογιακό έτος.
  3. Για να μπορεί να υπάρχει υπέρβαση του ορίου ενοικίασης των 90 ή των 60 ημερών αντιστοίχως, θα πρέπει να αποδεικνύεται ότι το σύνολο του εισοδήματος από την ενοικίαση ακινήτων δεν θα υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ ανά έτος.

Τι έγινε στο πρώτο δικαστήριο κατά των βραχυχρόνιων μισθώσεων

«Δεν θα μας διώξετε εσείς από την Αθήνα, εμείς θα σας διώξουμε».
– «Είστε φασίστες, αυτό είστε».

Ο παραπάνω διάλογος εκτυλίχθηκε έξω από αίθουσα του Μονομελούς Πρωτοδικείου της Αθήνας μετά το τέλος της εκδίκασης της πρώτης αγωγής στην Αθήνα εναντίον ιδιοκτητών που χρησιμοποιούν τη βραχυχρόνια μίσθωση. Η πρώτη φράση ανήκει σε ενάγοντες κατοίκους, ιδιοκτήτες πολυκατοικίας στην οδό Χέυδεν, και η δεύτερη προήλθε από την πλευρά των εκπροσώπων των εναγομένων.

Η υπόθεση εκδικάστηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2018 και η «Εφ.Συν.» ήταν το μοναδικό μέσο ενημέρωσης που παρακολούθησε τη διαδικασία.

Στις 27 Μαρτίου 2018, μέτρησα 14 άτομα να βγαίνουν από την πολυκατοικία...

Για υπερβολική όχληση, αλλαγή επί το δυσμενέστερο του βιοτικού τους επιπέδου, για θέματα ασφάλειας και για παράνομη αλλαγή χρήσης του διαμερίσματος και μετατροπή του σε τουριστικό κατάλυμα έκαναν λόγο οι ενάγοντες, επισημαίνοντας πως στο διαμέρισμα έχουν μείνει πάνω από 14 άτομα σε διαμέρισμα 100 τ.μ.

«Μια μέρα, στις 27 Μαρτίου 2018, μέτρησα 14 άτομα να βγαίνουν από την πολυκατοικία, είχαν κασόνια μπίρες και ποτά, φώναζαν μέχρι τις 5 το πρωί, μας χτυπούσαν τα κουδούνια στις 12.30 το βράδυ και μας ζητούσαν τιρμπουσόν» κατέθεσε μάρτυρας στο δικαστήριο.

«Ποτέ στο δικό μου διαμέρισμα δεν έχει γίνει πάρτι - θα το είχα μάθει, έχουμε 26 διαμερίσματα στην περιοχή, δεν μπορούν να μπουν παραπάνω από 16 άτομα στο διαμέρισμα» απάντησε η πλευρά της υπεράσπισης, επισημαίνοντας πως το Airbnb δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια άλλη μορφή αστικής μίσθωσης. Η ιδιοκτήτρια του συγκεκριμένου ακινήτου ζει μόνιμα στη Γαλλία και πέρσι αποφάσισε την τριετή μίσθωση του διαμερίσματος σε εταιρεία διαχείρισης βραχυχρόνιων μισθώσεων.

Από την πλευρά τους οι κάτοικοι της πολυκατοικίας ανέφεραν πως υπάρχουν θέματα ασφάλειας, πως έχουν επιβαρυνθεί οι κοινόχρηστοι χώροι (συνεχείς βλάβες στο ασανσέρ) και πως δεν υπάρχει η υποδομή να στηρίξει τέτοια προσέλευση επισκεπτών.

«Μια μέρα ξύπνησε όλη η γειτονιά στις 4 τα ξημερώματα από έξαλλους Πολωνούς χούλιγκαν που φώναζαν μεθυσμένοι από το διαμέρισμα, βγήκαν ημίγυμνοι στα μπαλκόνια και καταγράφηκε το περιστατικό σε βίντεο. Επιπλέον ο ανελκυστήρας φορτώνεται όλες τις ώρες και είναι συχνά τα φαινόμενα εγκλωβισμού στο ασανσέρ» κατατέθηκε από την πλευρά των εναγόντων.

Με απόφαση της γενικής συνέλευσης αποφασίστηκε να ζητηθεί να σταματήσει η μίσθωση και να γίνει αγωγή, ενώ τέθηκε και το ερώτημα πώς μπορούν να έχουν κλειδιά 14 άτομα για να μπαινοβγαίνουν στο διαμέρισμα.

Ο εκπρόσωπος της εταιρείας σε έντονο ύφος υποστήριξε ότι οι ισχυρισμοί περί συνεχούς οχλαγωγίας και ζημιών στην πολυκατοικία δεν ευσταθούν και επικαλέστηκε τόσο τον μικρό αριθμό ημερών που ενοικιάστηκε το διαμέρισμα -όπως ισχυρίστηκαν, ήταν μόλις 40 το 2018- όσο και τα κοινόχρηστα από τα οποία δεν προκύπτουν επιπλέον δαπάνες για αποκατάσταση ζημιών.

Η απόφαση του δικαστηρίου θα ανακοινωθεί τους επόμενους μήνες και η έκβασή της θεωρείται καθοριστική για το μέλλον πολλών αντίστοιχων υποθέσεων που ακολουθούν.

Περιορισμοί που ισχύουν σε άλλες χώρες

Η Airbnb έχει υπογράψει πάνω από 400 συμφωνίες με τοπικές αρχές και εθνικές κυβερνήσεις παγκοσμίως.

? Παρίσι: Απαγορεύεται η εκμίσθωση κατοικίας για περισσότερο από 120 μέρες τον χρόνο. Προκειμένου δε να εντοπίσουν τους ιδιοκτήτες που δεν συμμορφώνονται με τους κανονισμούς, οι Αρχές πραγματοποιούν επιδρομές υποδυόμενες επίδοξους ενοικιαστές.

? Βαρκελώνη: Ο Δήμος της Βαρκελώνης από το 2015 υιοθέτησε ειδικό σχέδιο για τον περιορισμό των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων μέσω διαφορετικών κριτηρίων σε τέσσερις ζώνες της πόλης με πλήρη απαγόρευση νέων αδειοδοτήσεων στην κεντρικότερη περιοχή. Παράλληλα εντατικοποιήθηκαν οι έλεγχοι από ομάδα ειδικών επιθεωρητών, ενώ δόθηκε η δυνατότητα στους κατοίκους να καταγγέλλουν τις παράνομες εκμισθώσεις. Στην Airbnb επιβλήθηκαν το 2017 πρόστιμα της τάξης των 600.000 ευρώ, ενώ την ίδια χρονιά συμφωνήθηκε η εταιρεία και ο δήμος να συνεργαστούν στις παράνομες καταχωρίσεις ακινήτων (APUR, 2018).

? Αμστερνταμ: Ηδη από το 2014 ο δήμος σε συμφωνία με την Airbnb υποχρεώνει τους εκμισθωτές να νοικιάζουν τις κατοικίες τους μέχρι δυο μήνες τον χρόνο. Στις αρχές του 2018 το χρονικό διάστημα μειώθηκε στον ένα μήνα, αφού την προηγούμενη χρονιά διαπιστώθηκε πως το 75% των καταχωρίσεων παραβίαζαν το χρονικό όριο (Corporate Europe Observatory, 2018).

? Βερολίνο: Εχει ήδη από τον Μάιο του 2016 ψηφιστεί νόμος που προβλέπει την απαγόρευση βραχυπρόθεσμης ενοικίασης κατοικιών εάν δεν έχει ζητηθεί αντίστοιχη άδεια στην τουριστική υπηρεσία της περιοχής ή αν δεν νοικιάζουν λιγότερο από το 50% του συνολικού εμβαδού του σπιτιού τους. Σε αντίθετη περίπτωση κι αν πιαστούν στα πράσα, θα πρέπει να πληρώσουν πρόστιμο που φτάνει και τις 95.000 ευρώ.

? Σαν Φρανσίσκο: Οι ενδιαφερόμενοι υποχρεούνται να λαμβάνουν βεβαίωση επιχειρηματικής δραστηριότητας, να καταβάλλουν φόρο και να είναι μόνιμοι κάτοικοι της πόλης, ενώ δεν μπορούν να μισθώνουν το ακίνητο για παραπάνω από 90 μέρες ανά έτος.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ξεναγοί στο «τελευταίο χωριό των αναρχικών στον κόσμο»
Μπαίνουν φοβισμένοι και φεύγουν ενθουσιασμένοι. Ποιοι; Οι τουρίστες! Από πού; Από τα Εξάρχεια! Η ανή­συχη γειτονιά των καταλήψεων, της πολυπολιτισμι­κότητας, των γκράφιτι, των εναλλακτικών στεκιών, του...
Ξεναγοί στο «τελευταίο χωριό των αναρχικών στον κόσμο»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ευχή ή κατάρα το Airbnb;
Η ευκαιρία που δίνεται σε εκατοντάδες πολίτες να αυξήσουν τα εισοδήματά τους με την ενοικίαση των διαμερισμάτων τους για μικρή διάρκεια μέσω του διαδικτύου έχει και τις παράπλευρες συνέπειες. Πολλές γειτονιές...
Ευχή ή κατάρα το Airbnb;
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Ηρθαμε για τη λιακάδα και την Ιστορία»
«Αύγουστε καλέ μου μήνα, να 'σουν δυο φορές το χρόνο» λέει η παροιμία. Πολλοί τουρίστες στο κέντρο της Αθήνας που μίλησαν στην «Εφ.Συν.» και ευχήθηκαν το καλοκαίρι να διαρκούσε περισσότερο, ώστε να μπορούσαν...
«Ηρθαμε για τη λιακάδα και την Ιστορία»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Στα παράλια της Ηπείρου: Αυξημένες οι ακυρώσεις μόνο από τους Ελληνες
Την ψυχολογία του Ελληνα επισκέπτη της Ηπείρου φαίνεται ότι επηρέασαν η ανακοίνωση του δημοψηφίσματος και οι καταιγιστικές εξελίξεις που ακολούθησαν. Το τουριστικό ρεύμα προς τους δυνατότερους προορισμούς...
Στα παράλια της Ηπείρου: Αυξημένες οι ακυρώσεις μόνο από τους Ελληνες
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ενα μηνιάτικο για ένα ενοίκιο
Ενώ οι μισθολογικές απολαβές των εργαζομένων στην Ελλάδα παραμένουν καθηλωμένες τα ενοίκια στην Αττική τρέχουν σε ανοδική πορεία με ρυθμούς 10% μέσα στο 2019.
Ενα μηνιάτικο για ένα ενοίκιο
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οι «φυγάδες» έσωσαν την παρτίδα
Τα προγράμματα Διεθνών Οργανισμών Μετανάστευσης φρέναραν την πτώση στις διανυκτερεύσεις. Θεαματική μείωση των Τούρκων επισκεπτών, εντυπωσιακή άνοδος των Ασιατών
Οι «φυγάδες» έσωσαν την παρτίδα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας