Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οταν η μπάλα σήμαινε αντίσταση

Ανδρέας Μουράτης, γνωστός και ως «Μιζούρι», μαχητής της απελευθέρωσης και κυνηγημένος του Εμφυλίου. Διετέλεσε αρχηγός της εθνικής ομάδας

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οταν η μπάλα σήμαινε αντίσταση

  • A-
  • A+

Ηταν δεκαετίες προτού το ποδόσφαιρο γίνει συνώνυμο των ακριβών μετεγγραφών, των οικονομικών και πολιτικών παιχνιδιών που παίζονται στις πλάτες των οπαδών. Και ήταν στα δύσκολα χρόνια.

Οταν ο αγώνας δεν ήταν μόνο στο γήπεδο, ούτε μόνο για τη φανέλα, αλλά δινόταν για την απελευθέρωση της πατρίδας από τους ναζί κατακτητές, όταν η ανιδιοτέλεια συναντούσε το όραμα για έναν καλύτερο κόσμο και το τίμημα μπορούσε να είναι όχι ο αποκλεισμός αλλά η ίδια η ζωή.

Οταν οι νέοι άνθρωποι που μπορεί να είχαν ξεκινήσει ως σαλταδόροι, κλέβοντας τρόφιμα από τα καμιόνια των κατακτητών για να τα μοιράσουν στους συμπολίτες τους, βρέθηκαν να δίνουν τις καίριες μάχες για την απελευθέρωση ως μαχητές του Ελληνικού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ) και άλλοι να οδηγούνται είτε στο εκτελεστικό απόσπασμα από τους Γερμανούς ή τους Ελληνες κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου είτε να είναι πιο τυχεροί και να βρίσκονται στο τιμόνι της Εθνικής Ελλάδας.

Τους ανθρώπους πίσω από αυτές τις πράξεις ηρωισμού στην Κατοχή και την Αντίσταση θα θυμηθούν παλαίμαχοι ποδοσφαιριστές, δημοσιογράφοι και συγγραφείς, στην εκδήλωση «Ποδόσφαιρο και Αντίσταση», στην οποία θα μιλήσουν οι Γιάννης Γεωργάκης, Νάσος Μπράτσος και Βάσιας Τσοκόπουλος, απόψε, Πέμπτη, στις 7 μ.μ., στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά (Φίλωνος 29).

Την εκδήλωση, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο των δράσεων «12 Οκτωβρίου 1944. Η Αθήνα ελεύθερη», δράσεις που συνεχίζονται μέχρι το τέλος του μήνα στον Πειραιά, θα συντονίσει ο Νίκος Μάλλιαρης, που είπε σχετικά στην «Εφ.Συν.»:

«Θέλουμε να δείξουμε και αυτήν την πλευρά του ποδοσφαίρου που τότε ήταν δεμένο με την κοινωνία, καθώς οι παίκτες ήταν λαϊκά παιδιά, πρόσφυγες, εργάτες και στο σάλπισμα του εθνικοκοινωνικού απελευθερωτικού αγώνα είχαν μεγάλη συμμετοχή, ενώ παράλληλα οργανώθηκαν όχι μόνο στα ποδοσφαιρικά σωματεία αλλά και με αθλητές του κλασικού αθλητισμού, όπως για παράδειγμα στον Σύλλογο Ελλήνων Αθλητών που είχε επικεφαλής στην Κατοχή τον Γρηγόρη Λαμπράκη και διοργάνωναν παιχνίδια για να μαζεύουν τρόφιμα και φάρμακα που έδιναν στο ‘‘Σωτηρία’’ και άλλα νοσοκομεία.

»Ανθρωποι, ποδοσφαιριστές και όχι μόνο από τον Ολυμπιακό, που πήραν μέρος ως μαχητές του ΕΛΑΣ στην απελευθέρωση, στη μάχη της Ηλεκτρικής, ακόμη και στα Δεκεμβριανά.

»Και είναι μια ευκαιρία να αρχίσουν να γίνονται αυτές οι συζητήσεις για να καταγράφονται οι μαρτυρίες γι’ αυτούς τους ξεχωριστούς αγωνιστές που κατέχουν μια ιδιαίτερη σελίδα στην ιστορία του ποδοσφαίρου, μεταφέροντας το μήνυμα της αγωνιστικότητας, της ανιδιοτέλειας, της αυτοθυσίας και στις σημερινές γενιές, μέσα από τη διάσωση αυτών των περιστατικών σαν μια μικρή συμβολή ώστε το ποδόσφαιρο να απαλλαγεί από τις παθογένειές του, τον οπαδισμό και τη βία, και να αποκτήσει τη θέση που του αξίζει ως ένα πολιτιστικό γεγονός που προάγει αξίες...».

Ξεχωριστή θέση σε αυτό το προσκλητήριο έχουν δύο παίκτες του Ολυμπιακού, ο Ανδρέας Μουράτης και ο Νικόλαος Γόδας.

Ο Ανδρέας Μουράτης, ο θρυλικός «Μιζούρι», που πήρε το παρατσούκλι του από το αμερικανικό θωρηκτό που ήταν αγκυροβολημένο στον Πειραιά μετά τον πόλεμο, λόγω του δυναμικού παιξίματός του, ή «Μουράτ Ασλάν» -Μουράτης το λιοντάρι- όπως τον αποκάλεσαν οι φίλαθλοι της αντίπαλης τουρκικής ομάδας όταν τον είδαν να παίζει, δεν ήταν μόνο ο μαχητής της απελευθέρωσης και ο κυνηγημένος του Εμφυλίου, αλλά και μια κορυφαία φυσιογνωμία των γηπέδων, που αγωνίστηκε 16 φορές με την Εθνική Ελλάδας, ενώ διατέλεσε και αρχηγός της.

Γιος προσφύγων από τη Μικρά Ασία, εργαζόταν σκληρά για να ζει και έπαιζε μπάλα ακόμη και βαριά τραυματισμένος. Επαιξε σε ποδοσφαιρικούς αγώνες με την ομάδα της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων (ΕΠΟΝ).

Οπως είχε πει σε μια συνέντευξή του στον Πάνο Γεραμάνη, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Πρώτη» το 1987, «Πήγα στον ΕΛΑΣ για να ζουν όλοι οι άνθρωποι ίσα!».

Αποκλείστηκε από την Εθνική όταν ξεσηκώθηκε επειδή οι παίκτες αδικήθηκαν από την ΕΠΟ, διαμαρτυρία που ως ανταρσία καταγράφηκε και κινηματογραφικά με πρωταγωνιστές του ίδιους τους ποδοσφαιριστές στην ταινία «Ασσοι του γηπέδου» του Βασίλη Γεωργιάδη, σε σενάριο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, που βγήκε στον κινηματογράφο το 1956. Πέθανε το 2000 σε ηλικία 74 ετών.

Ο ήρωας Γόδας

Μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές των αντιστασιακών Ολυμπιακών είναι ο κομμουνιστής Νίκος Γόδας, συναγωνιστής στην ομάδα της ΕΠΟΝ μαζί με τον Μουράτη, ο οποίος έλεγε για το παίξιμό του ότι «καλλιτέχνιζε».

Ο Γόδας ήταν επίσης παιδί προσφύγων από την Κοκκινιά, που εντάχτηκε στον ΕΛΑΣ στην Κατοχή και υπήρξε λοχαγός του 5ου Λόχου Κοκκινιάς.

Πήρε μέρος στη μάχη της Ηλεκτρικής στο Κερατσίνι, για να μην ανατιναχθεί το εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τους Γερμανούς κατά την αποχώρησή τους, ενώ πολέμησε κατά των Αγγλων στα Δεκεμβριανά το 1944.

Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, άρρωστος από πνευμονία, συλλαμβάνεται, φυλακίζεται και καταδικάζεται σε θάνατο. Δεν υπέγραψε δήλωση.

Τριάμισι χρόνια μετά την καταδίκη του, στις 19 Νοεμβρίου του 1948, εκτελέστηκε στο Λαζαρέτο, το νησάκι απέναντι από την Κέρκυρα, φορώντας τη φανέλα του Ολυμπιακού, όπως ήταν τελευταία επιθυμία του.

Οι συγκρατούμενοί του στην πτέρυγα των μελλοθανάτων της Κέρκυρας τον θυμούνται να λέει όπως τον έπαιρναν για την εκτέλεση: «Ζήτω οι ολυμπιονίκες του σοσιαλισμού!» Ηταν μόλις 27 χρόνων.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Εβαλαν γκολ στον εθνικισμό
Οι ποδοσφαιριστές της ερασιτεχνικής ομάδας Προοδευτική Εκρηξη Τούμπας, που ανήκει σε αναρχική συλλογικότητα, σήκωσαν πανό μέσα στο γήπεδο, απαντώντας στην απόφαση της Ενωσης Ποδοσφαιρικών Σωματείων Μακεδονίας...
Εβαλαν γκολ στον εθνικισμό
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οι τζουντόκα υποκλίνονται στην ανθρωπιά
Ο προπονητής του τμήματος τζούντο του Ηρακλή Θεσσαλονίκης, Αυγερινός Μαϊστρέλλης, εξηγεί στην «Εφ.Συν.» βάσει του όποίου ελήφθη η απόφαση του τμήματος να προχωρήσει σε εκδήλωση τιμής στον άγνωστο καπετάνιο του...
Οι τζουντόκα υποκλίνονται στην ανθρωπιά
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Φάκελοι πολιτικών φρονημάτων: Οταν το τραυματικό παρελθόν έγινε στάχτη για να ξεχαστεί κακήν κακώς
Συγκλονιστική για τις αποκαλύψεις και για το βάθος των συναισθημάτων που εκτέθηκαν ήταν η παρουσίαση του βιβλίου «Ανεπιθύμητο παρελθόν» του Βαγγέλη Καραμανωλάκη, για τους φακέλους κοινωνικών φρονημάτων στον...
Φάκελοι πολιτικών φρονημάτων: Οταν το τραυματικό παρελθόν έγινε στάχτη για να ξεχαστεί κακήν κακώς
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μπαράζ ακροδεξιών επιθέσεων
​Δεν έμειναν μόνο στα απειλητικά τηλεφωνήματα σε σπίτια βουλευτών και στις αφισοκολλήσεις με τα πρόσωπα όσων είχαν δηλώσει πρόθυμοι να ψηφίσουν τη Συμφωνία των Πρεσπών. Την ακραία ρητορική στοχοποίησης...
Μπαράζ ακροδεξιών επιθέσεων
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ενα βήμα μπροστά πάντα η τέχνη
Στη λήθη της μνήμης επιχειρεί να επέμβει ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης και Προστασίας των Δικαιωμάτων Κινηματογραφικών Εργων ΕΡΜΕΙΑΣ ΣΥΝ.ΠΕ., διοργανώνοντας το Φεστιβάλ Αντιναζιστικού-Αντιφασιστικού...
Ενα βήμα μπροστά πάντα η τέχνη
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
14 Ιστορίες Αντίστασης για την ελεύθερη Αθήνα
Αναπάντεχες μαρτυρίες αντίστασης, από ως επί το πλείστον άγνωστες δράσεις ανθρώπων, που συνθέτουν τη μεγάλη εικόνα του αγώνα κατά της ναζιστικής κατοχής, παραδίδει η ιστορική έρευνα στη συλλογική μνήμη μέσα...
14 Ιστορίες Αντίστασης για την ελεύθερη Αθήνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας