Ο Ελβις του κλαρίνου στην Πλατεία Θεάτρου

«Εχετε 40 λεπτά;» «Οχι, αγόρι μου, τώρα, αργότερα». Ο νεαρός με το θολό βλέμμα, που σε πέντε λεπτά έχει ζητήσει ίσαμε δέκα φορές τα ίδια σαράντα λεπτά από τους ίδιους ανθρώπους, ούτε που ξέρει ότι απέναντί του έχει έναν ζωντανό μύθο.

Ο Γιώργος Μάγκας, ο «μάγος του κλαρίνου», όπως τον προσφωνούν με λατρεία οι πιστοί του, βρίσκεται στην Πλατεία Θεάτρου από νωρίς το απόγευμα. Σεμνός και γελαστός, με μόνο έναν υπερμεγέθη χριστιανικό σταυρό να ξεχωρίζει στο κατά τα άλλα καθημερινό ντύσιμό του, με την αγαπημένη του Τζούλη στο πλευρό του, ετοιμάζεται για τη νυχτερινή ιερουργία. Οταν θα κάνει τη θριαμβευτική του είσοδο μετά τα μεσάνυχτα, στην ίδια πάντα πλατεία, έχει μεταμορφωθεί σε κάποιον άλλον.

Με το υπέρλαμπρο κοστούμι που του έχει ράψει η εξίσου κοκέτα σύντροφός του, με τα χρυσά κοσμήματα και το κορακίσιο μαλλί, αλλά κυρίως με το μαγικό κλαρίνο του, παρασύρει ανθρώπους όλων των ηλικιών σε μια σχεδόν ένθεη μέθεξη.

Λαϊκοί και χίπστερ, μετανάστες και φοιτήτριες, το κοινό του air bnb και των Εrasmus, κάτοικοι του κέντρου και επισκέπτες από την άλλη άκρη της πόλης λικνίζονται εκστασιασμένοι, ξέρουν-δεν ξέρουν να χορεύουν.

Μόνη ένδειξη ότι βρισκόμαστε στην Αθήνα του 2018 και όχι σε κάποιο λαϊκό πανηγύρι στη Λιβαδειά κάποιας άλλης δεκαετίας, τα εκατοντάδες smartphones που βιντεοσκοπούν ασταμάτητα και η ιπτάμενη κάμερα-drone που γυροφέρνει πάνω από τα κεφάλια μας.

Οι κάμερες των κινητών ζουμάρουν στον Γιώργο Μάγκα και τις διονυσιασμένες νύμφες του, καταγράφοντας κάθε κούνημα των γοφών, κάθε σολάρισμα του κλαρίνου, κάθε δευτερόλεπτο από μια νύχτα γλεντιού που αρκετοί τη ζουν, αλλά περισσότεροι προτιμούν να την ποστάρουν στα social media.

Κοντεύει δύο μετά τα μεσάνυχτα της Τετάρτης 29 Αυγούστου και πάνω από χίλιοι άνθρωποι έχουν περάσει από την Πλατεία Θεάτρου, στο κέντρο της Αθήνας, κάτω από τη Βαρβάκειο Αγορά. Εχουν γλεντήσει, έχουν φάει, έχουν πιει και έχουν χορέψει, όχι σε κάποιο ξενυχτάδικο ή κάποια μεγάλη και ακριβή πίστα, αλλά καταμεσής του δρόμου και της πλατείας.

Οχι μιας οποιασδήποτε πλατείας, αλλά μιας πλατείας που βρίσκεται στον ομφαλό του ιστορικού κέντρου. Μια περιοχή που έχει περάσει τα πάνω της και τα κάτω της αλλά ποτέ δεν σταμάτησε να ζει.

Ορόσημο της πόλης

Η Πλατεία Θεάτρου και τα πέριξ είναι ορόσημο της πόλης. Τα σχεδόν αιωνόβια στέκια της, όπως το «Δίπορτο», η υπόγεια ταβέρνα όπου έτρωγε ο ποιητής Κώστας Βάρναλης, και η «Κληματαριά», που φέτος γιορτάζει τα 90 χρόνια της, πασίγνωστα στους παλιούς Αθηναίους, περιμένουν νέους να τα ανακαλύψουν.

Η περιοχή ισορροπεί μεταξύ υποβάθμισης και προσεχούς ανάπλασης – με την ανθρώπινη εξαθλίωση κυρίως των τοξικοεξαρτημένων να παραμένει ανοιχτή πληγή. Για πολλούς η περιοχή θεωρείται «γκέτο».

Για όσους αγοράζουν φτηνά ακίνητα θεωρείται φιλέτο προς αξιοποίηση. Ομως για τους παλιούς επαγγελματίες και καταστηματάρχες της πλατείας, που επιμένουν να διατηρούν εκεί τα μαγαζιά τους, αλλά και για τους μόνιμους θαμώνες τους, η Πλατεία Θεάτρου είναι απλώς το σπίτι τους.

Η Πλατεία Θεάτρου πρόσφατα εντάχθηκε σε πρόγραμμα ανάπλασης του Δήμου Αθηναίων που στοχεύει στην ενίσχυση της οικονομικής-επιχειρηματικής δραστηριότητας και στην αναβίωση της κοινωνικής ζωής της ιστορικής πλατείας.

Επτά νέοι χώροι θα λειτουργήσουν άμεσα, με πολιτιστικές δραστηριότητες, ποδηλατικές ξεναγήσεις, αλλά και δημιουργικά εργαστήρια σχεδιασμού προϊόντων.

Στον δημόσιο χώρο θα πραγματοποιούνται παραστάσεις θεάτρου δρόμου από ομάδες στις οποίες συμμετέχουν και ΑμεΑ.

Το «Διήμερο Φεστιβάλ Δρόμου», που διοργάνωσε 29 και 30 Αυγούστου η ταβέρνα «Κληματαριά» για να γιορτάσει τα 90 χρόνια λειτουργίας της, υποστηρίζεται από τον Δήμο Αθηναίων, αλλά δεν έχει σχέση με προγράμματα εξωραϊσμού.

Είναι περισσότερο το μεράκι ενός ανθρώπου -του Περικλή Σπυρίδωνα, ιδιοκτήτη της «Κληματαριάς»- και πολλών δεκάδων φίλων του.

Πάνω από 50 οργανοπαίκτες και ερμηνευτές, φτασμένοι μουσικοί όλοι τους, έπαιξαν αφιλοκερδώς, με τα έσοδα να πηγαίνουν στους πυρόπληκτους.

Λαϊκό πάλκο

Για δύο νύχτες, η πλατεία που άλλοτε φοβόσουν να διαβείς μόνος σου μετά τη δύση του ήλιου μεταμορφώθηκε σε ένα υψηλής ποιότητας λαϊκό πάλκο, με φόντο την επιβλητική Διπλάρειο Σχολή.

Εκεί, στο καλαίσθητα ανακαινισμένο κτίριο, χαρακτηριστικό δείγμα αρχιτεκτονικής του Μεσοπολέμου, στεγάζεται η Ελληνική Βιοτεχνική Εταιρεία που ιδρύθηκε το 1892.

Πλέον λειτουργεί ως Ινστιτούτο Επαγγελματικής Κατάρτισης και Κέντρο Διά Βίου Μάθησης, με δωρεάν μαθήματα. Η Διπλάρειος δεν είναι το μόνο σημαντικό κτίριο της περιοχής.

Βαριά ιστορία έχει και το Μέγαρο Εμπορίου, ένα από τα παλιότερα εμπορικά κτίρια της Αθήνας. Με νέα χρήση θα επαναλειτουργήσει το κτίριο που στέγαζε το Bar Guru Bar, που έκλεισε το 2016 υπό το βάρος της χρόνιας υποβάθμισης της περιοχής.

Η «Κληματαριά», αντιθέτως, δεν σταμάτησε ποτέ τη λειτουργία της παρά τις αντιξοότητες.

«Ενα λαϊκό πανηγύρι στο κέντρο της πόλης». Ετσι οραματίστηκε το διήμερο γλέντι ο Περικλής, μουσικός και ο ίδιος, που πάνω από δύο δεκαετίες λειτουργεί την «Κληματαριά» ως οινοζυθεστιατόριο με ζωντανή μουσική.

Βασική διαφορά της από τα τουριστικά ταβερνεία του κέντρου, που έχουν συνήθως δυο-τρεις μουσικούς να ψευτοπαίζουν ως κράχτης, είναι ότι από το πάλκο της έχει περάσει η αφρόκρεμα του σύγχρονου ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού.

«Εδώ έρχονται μουσικάρες. Ειδικά τις καθημερινές που δεν έχει πουθενά μεροκάματο. Επειδή εδώ απελευθερώνονται από το σταρ-σίστεμ, βγάζουν τα σώψυχά τους και παίζουν παπάδες», μου λέει ο Περικλής.

Ο Δημήτρης Χαΐνης Αποστολάκης, η Φωτεινή Βελεσιώτου, ο δεξιοτέχνης του μπουζουκιού Μανώλης Πάππος είναι μερικά από τα πιο γνωστά ονόματα που δεν πέρασαν απλώς από την «Κληματαριά», αλλά έμειναν για λίγες ή περισσότερες σεζόν.

Θετικός απολογισμός

Οσοι βρέθηκαν στο Φεστιβάλ Δρόμου είχαν την ευκαιρία να ακούσουν και άλλους εξίσου βιρτουόζους μουσικούς. Αρκετοί ήταν αποκάλυψη για όσους δεν έχουν εντρυφήσει στο σύγχρονο λαϊκό τραγούδι.

Η μπάντα «Ρεμπελέτικο» παίζει ένα είδος ρεμπέτικης τζαζ που σε ταξιδεύει χωρίς τις δηθενιές του εμπορικού νεο-λαϊκού.

Συγκλονιστικά ερμήνευσαν τραγούδια του Καζαντζίδη ο χαρισματικός Βασίλης Μέρμηγκας και ο Παναγιώτης Κολοκοτρώνης, εγγονός του μεγάλου λαϊκού στιχουργού και συνθέτη Χρήστου Κολοκοτρώνη.

Ο τρίχορδος μπουζουξής Γιάννης -Βλάχος- Παπαβασιλείου, ο Παναγιώτης Κατσιμάνης από τους Ενδελέχεια, μέλος του Γνωστού Τρίο, της house band της «Κληματαριάς», η μπριόζα ντιζέζ Λάουρα Παπά, ο κοντραμπασίστας, συνθέτης και ενορχηστρωτής Θοδωρής Κουέλης, που ήδη κάνει καριέρα στο εξωτερικό, ήταν κάποια από τα ονόματα που ξεχώρισαν.

Παρά τις εκατοντάδες εγγραφές με drones και κινητά, παρά τις παραινέσεις της παρουσιάστριας «ψάχτε τον τάδε στο youtube», αδιαφιλονίκητος άρχοντας της βραδιάς δεν ήταν η ψηφιακή αναπαράσταση του κόσμου, αλλά η ζωντανή παράστασή του.

Για δυο βραδιές που η Πλατεία Θεάτρου ανέκτησε το νόημα της ονομασίας της και το θέατρο επέστρεψε στις διονυσιακές του ρίζες.

Θετικός ήταν ο απολογισμός του Φεστιβάλ Δρόμου από τους θαμώνες και ιδιοκτήτες των γύρω μαγαζιών, Αθηναίους αλλά και πολλούς μετανάστες εργαζόμενους.

«Περισσότερη ζωή είναι αυτό που χρειαζόμαστε εδώ. Ανάσες πολιτισμού. Ετσι μόνο θα διώξουμε τον φόβο και την παραβατικότητα», μου λέει ο Χρήστος Καρυώτης, από τους διοργανωτές του διημέρου.

Στα λόγια του έρχονται όλοι οι επαγγελματίες της περιοχής, ο καθένας με τον δικό του τρόπο.

«Μακάρι να ανέβει η πλατεία, γίνεται μια προσπάθεια από τον δήμο, θα δείξει», μου λέει ο ιδιοκτήτης του μεζεδοπωλείου «Της Θεάτρου το Στέκι», που έχει πιστή πελατεία.

Οι διονυσιάζουσες

Κανένας δεν κλείνει τα μάτια στο νταραβέρι που γίνεται πιο πάνω – στην ταράτσα της Βαρβακείου Πλατείας. Ανθρώπινα ράκη διασχίζουν την οδό Θεάτρου, ζητιανεύουν, κάποιοι κάνουν χρήση ναρκωτικών σε δημόσια θέα.

«Πιο πριν βάλανε φωτιά, ήρθε η Πυροσβεστική», μου λέει ο Ανδρέας Καλοθανάσης, τρίτης γενιάς ιδιοκτήτης του καταστήματος «Αριάνα», με ελιές και λάδι, του παλιότερου μαγαζιού της περιοχής, που λειτουργεί από το 1921.

Ακόμα και οι πιο γενναίοι κλείνουν τα μαγαζιά τους νωρίς. «Εδώ πιο αργά το βράδυ δεν περνάς, έχει βρόμα, μπορεί να κλέψουν, να σπάσουν» μου λέει ο Γιάννης, όπως μου συστήνεται ο Ινδός ιδιοκτήτης του μαγέρικου «Taste of India».

Ολοι παραδέχονται ότι η πλατεία υποβαθμίστηκε πολύ τα τελευταία χρόνια, μάλιστα αρκετοί θεωρούν ότι έγινε εσκεμμένα. «Ειδικά από το 2004 ώς το 2007 υπήρχε συστηματική υποβάθμιση, μόνο και μόνο για να αλλάξουν χέρια οι περιουσίες», μου λέει ο Περικλής.

Οσοι βλέπουν θετικά τα σχέδια ανάπλασης κρατάνε μικρό καλάθι. «Σαράντα πέντε χρόνια ακούω για την αναβάθμιση της Πλατείας Θεάτρου και αναβάθμιση δεν βλέπω», είναι η χαρακτηριστική ατάκα ιδιοκτήτη σουβλατζίδικου της περιοχής.

Δεν ξέρουμε αν το πρόγραμμα «Πόλις 2» του Δήμου Αθηναίων θα φέρει την ποθητή αναβάθμιση και πώς.

Τις δύο νύχτες που κράτησε το Φεστιβάλ Δρόμου, όλοι σηκώθηκαν λίγο ψηλότερα. Ιδιαίτερα απελευθερωμένες ήταν εκατοντάδες γυναίκες, που δεν φοβόντουσαν να χορέψουν, είτε συνοδεύονταν είτε όχι, χωρίς να νιώθουν ότι κινδυνεύουν ή ότι κρίνονται.

Ισως είναι κι αυτός ένας τρόπος να «πάρουμε πίσω τη νύχτα», όπως έλεγαν οι φεμινίστριες, χωρίς τον αστυφύλακα των επιχειρήσεων-σκούπα, αλλά και χωρίς τους κερδοσκόπους του real estate και του αστικού εξευγενισμού.