Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι πυρκαγιές έσβησαν, το παιδικό τραύμα παραμένει
EUROKINISSI / ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι πυρκαγιές έσβησαν, το παιδικό τραύμα παραμένει

  • A-
  • A+

«Θα πεθάνουμε! Σβήσε το κερί!». Ο Στέφανος είναι μόλις 9 χρόνων. Η μαμά του μας διηγήθηκε τι έγινε πριν από λίγες μέρες στο σπίτι τους, όταν για λίγα μόλις λεπτά κόπηκε το ρεύμα: «Πριν από μερικές μέρες, είχαμε διακοπή ρεύματος στο σπίτι όπου βρισκόμουν με τα δύο μου παιδιά. Μέχρις ότου να επιστρέψει το φως, ανάψαμε τις πασχαλινές λαμπάδες. Ο μικρός μου γιος άρχισε να φωνάζει: “Θα πάρουμε φωτιά! Θα πεθάνουμε! Σβήσε το κερί!”. Η τρομάρα του παιδιού ήταν τέτοια που πέρασε αρκετή ώρα για να καταφέρουμε να τον ηρεμήσουμε».

Η τραγωδία στην Ανατολική Αττική δεν σταμάτησε τη στιγμή που έσβησε και η τελευταία εστία φωτιάς.

Οπως γράφαμε και σε χθεσινό δημοσίευμα («Το ψυχικό τραύμα μετά από μια φυσική καταστροφή»), επηρεάζει όλα τα άτομα της κοινότητας.

Επηρεάζει αυτούς που βρέθηκαν εκεί και βίωσαν άμεσα τον κίνδυνο, αλλά και όσους τον επαναβιώνουν μέσα από τους τηλεοπτικούς δέκτες, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή ακόμη και τις συζητήσεις.

«Ειδικά τα τελευταία χρόνια με τη διάδοση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουμε ακαριαία και συνεχή ενημέρωση των γεγονότων, ενώ ακόμη εξελίσσονται, και κατά συνέπεια δεν γνωρίζουμε ακόμη την έκβασή τους.

Ο χρόνος της κρίσης σχεδόν ταυτίζεται με αυτόν της αναμετάδοσης, εντείνοντας το αίσθημα τους άγχους στους καταναλωτές των προϊόντων ενημέρωσης, οι οποίοι παρακολουθούν την κρίση την ώρα που συμβαίνει» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η Ελενα-Ολγα Χρηστίδη, ψυχολόγος ψυχοθεραπεύτρια, MSC(c) Διαχείριση κρίσεων υγείας και επιστημονική υπεύθυνη του Προγράμματος Πιστοποίησης Θυμάτων Βασανιστηρίων (ΜΚΟ ΜΕΤΑδραση).

Η κ. Χρηστίδη τονίζει ότι θα πρέπει να περιορίσουμε με κάποιον τρόπο την έκθεσή μας σε τραυματικά γεγονότα, όπως με το να κάνουμε μια διακοπή από τη συνεχή λήψη πληροφοριών για το γεγονός, να σταματήσουμε την αναπαραγωγή ειδήσεων καθώς και τις σχετικές συζητήσεις.

Παράλληλα, είναι σημαντικό να αναζητούμε φροντίδα μέσα από τις διαπροσωπικές σχέσεις και ό,τι άλλο μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά.

Οι ειδικοί τονίζουν επιπλέον ότι οποιαδήποτε δράση συλλογικού χαρακτήρα είναι εξαιρετικά βοηθητική.

Η αλληλεγγύη, για παράδειγμα, είναι ένα ανατροφοδοτούμενο αίσθημα: είναι απαραίτητη για τους άμεσα πληγέντες, αλλά ταυτόχρονα είναι εξαιρετικά ανακουφιστική και για όσους συμμετέχουν ως εθελοντές σε αντίστοιχες δράσεις.

Τα παιδιά -συμπεριλαμβανομένων των εφήβων- είναι εξαιρετικά ευάλωτα σε καταστάσεις κρίσης. Δεν παίζει ρόλο αν έχουν βιώσει τα ίδια το τραυματικό γεγονός, αρκεί να έχουν καταλάβει ότι έχει κινδυνεύσει ένας δικός τους άνθρωπος ή ένα άλλο παιδί με το οποίο μπορούν να ταυτιστούν.

Πρέπει να έχουμε στον νου μας ότι τα παιδιά δεν αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο με τους ενήλικες τις καταστάσεις, ωστόσο βιώνουν μετατραυματικό στρες όπως ακριβώς και οι ενήλικες.

Οι παράμετροι

Οι αντιδράσεις τους εξαρτώνται από την ηλικία, το αναπτυξιακό τους στάδιο, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν μαζί τους οι ενήλικες.

«Το μετατραυματικό στρες μπορεί να εκφραστεί μέσα από το παιχνίδι τους. Τα παιδιά συχνά εντάσσουν αναπαραστάσεις και στοιχεία του γεγονότος στο παιχνίδι (ζωγραφιές με φωτιές, ρόλος του διασώστη ή του πυροσβέστη), μπορεί να εμφανίσουν διαταραχές στον ύπνο τους, μπορεί να έχουν ξεσπάσματα θυμού και γενικότερη ταραχή ή να δείχνουν ότι φοβούνται πράγματα που μέχρι τώρα δεν τα φόβιζαν. Επίσης μπορεί να εκδηλώσουν έντονη ανησυχία όταν εκτίθενται σε στοιχεία που τους θυμίζουν το γεγονός. Για παράδειγμα, ελέγχουν σε βαθμό ψυχαναγκασμού αν είναι αναμμένα τα μάτια της κουζίνας, αντιδρούν όταν βλέπουν κερί ή στην περίπτωση που καπνίζει κάποιος έχουν ανησυχία έως ότου σβήσει το τσιγάρο» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η δρ Νάνσυ Παπαθανασίου, κλινική ψυχολόγος και διδάσκουσα στο ΕΚΠΑ με εξειδίκευση στην Αναπτυξιακή Ψυχοπαθολογία και την Ψυχική Ανθεκτικότητα.

Μετά την πρώτη περίοδο του σοκ, έρχεται το πένθος. Διαφορετικά θα το βιώσουν αυτοί που ήταν εκεί την ώρα του γεγονότος, αλλά η καθημερινότητά τους δεν σχετίζεται με την περιοχή και διαφορετικά θα το βιώσουν όσοι μένουν εκεί και θα έρχονται αντιμέτωποι καθημερινά με τα καμένα.

Τα παιδιά της πρώτης κατηγορίας πιθανότατα θα το ξεπεράσουν πιο γρήγορα, όμως τα παιδιά που εμπίπτουν στη δεύτερη κατηγορία θα χρειαστούν περαιτέρω στήριξη.

«Εχουμε την τάση να θεωρούμε ότι όλα τελειώνουν όταν φεύγουν οι κάμερες. Ομως το πένθος είναι μια διεργασία που παίρνει χρόνο και χρειάζεται φροντίδα και παρέμβαση με ένα κεντρικά οργανωμένο μεσομακροπρόθεσμο σχέδιο στήριξης. Εδώ παίζει πολύ σημαντικό ρόλο και η κοινότητα. Να μη νιώθει κανείς ότι το βίωμά του είναι μοναδικό. Να ξέρει ότι μπορεί να το μοιραστεί με κάποιον που τον καταλαβαίνει» τονίζει η κ. Παπαθανασίου.

«Μαμά, εγώ έχω φτιάξει το σακίδιό μου»

«Την επομένη της πυρκαγιάς, όταν άρχισαν να δημοσιοποιούνται τα πρώτα στοιχεία για την έκταση της καταστροφής, επικοινώνησα με τους παππούδες που κρατούσαν το παιδί και τους είπα να μην ανοίξουν την τηλεόραση σε καμία περίπτωση. Το παιδί βίωσε ό,τι έγινε από τις συζητήσεις που αναπόφευκτα γίνονταν και ενίοτε κατά τη διάρκεια του ζάπινγκ όταν προσπαθούσε να δει τα παιδικά της. Παρ’ όλα αυτά μπήκε στην ενστικτώδη διαδικασία να φτιάξει ένα σακίδιο για ώρα ανάγκης. «Μαμά, εγώ έχω φτιάξει το σακίδιό μου. Αν πιάσει κι εδώ φωτιά, εγώ είμαι έτοιμη», μου είπε. Τη ρώτησα τι είχε βάλει μέσα και μου είπε το παγουρίνο της, χαρτομάντιλα, μια σφυρίχτρα και δύο αλοιφές: μία για τα εγκαύματα και μία για τα χτυπήματα, που της βάζω όποτε χρειάζεται από τότε που ήταν μωρό. Της είπα ότι είναι καλό που είναι πρακτική και της εξήγησα ότι δεν υπάρχει ζήτημα πυρκαγιάς εδώ που μένουμε. Προσπάθησα να την καθησυχάσω λέγοντάς της ότι δεν υπάρχει λόγος να φοβάται και ότι αυτό που συνέβη στην Ανατολική Αττική ήταν κάτι εξαιρετικά σπάνιο» μας λέει η Δώρα.

«Μέριμνα» για τα παιδιά που τη χρειάζονται

Η ΜΚΟ «Μέριμνα» ιδρύθηκε το 1995 από εννέα πανεπιστημιακούς, διευθυντές παιδιατρικών τμημάτων και επιστήμονες ψυχικής υγείας, με στόχο τη στήριξη παιδιών των οποίων η ζωή ανατρέπεται είτε από κάποια ασθένεια είτε λόγω απώλειας αγαπημένου προσώπου.

Η οργάνωση έχει αναλάβει, μετά από αίτημα των υπουργείων Παιδείας και Υγείας, τρεις ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις σε σχολικές κοινότητες που είχαν επηρεαστεί από τραυματικά γεγονότα, τον φονικό σεισμό του 1999 στην Αττική, το δυστύχημα στο πέταλο του Μαλιακού και τις καταστροφικές πυρκαγιές στην Πελοπόννησο, και συμβουλεύει τους ενήλικες να:

1. Διατηρούν την ψυχραιμία τους και να δίνουν στο παιδί το μήνυμα ότι είναι ασφαλές.

2. Ανοίγουν διάλογο με το παιδί γύρω από το γεγονός.

3. Ενημερώνουν το παιδί με απλό, κατανοητό και ειλικρινή τρόπο για το τι έχει συμβεί.

4. Δίνουν πληροφορίες για τα μέτρα ασφαλείας που έχουν πάρει και τις πιθανές αλλαγές που αντιμετωπίζει άμεσα η οικογένεια.

5. Ενθαρρύνουν το παιδί να εκφράσει τα συναισθήματα και τις απορίες του χωρίς να το λογοκρίνουν.

6. Μοιράζονται με το παιδί τα δικά τους συναισθήματα χωρίς να το κατακλύζουν με τις προσωπικές τους ανησυχίες.

7. Αποφεύγουν ή να περιορίζουν την έκθεση του παιδιού σε πληροφορίες σχετικές με το τραυματικό γεγονός.

8. Προωθούν την κανονικότητα στη ζωή του παιδιού.

9. Ενθαρρύνουν τη συμμετοχή του παιδιού στις εκδηλώσεις μνήμης ή σε άλλες συλλογικές δραστηριότητες εφόσον το επιθυμεί.

10. Μην παραγνωρίζουν την ένταση και τη διάρκεια των δυσκολιών που μπορεί να παρουσιάσει το παιδί και να μη διστάζουν να ζητήσουν τη βοήθεια ειδικών.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Το στοίχημα χάθηκε στην Πεντέλη
«Η επιχειρησιακή μάχη χάθηκε στην Πεντέλη και πριν η φωτιά φτάσει στον Νέο Βουτζά» αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Πανελλήνια Ομοσπονδία Δασοφυλάκων, υπογραμμίζοντας ότι η Δικαιοσύνη έχει πλέον τον βασικό λόγο...
Το στοίχημα χάθηκε στην Πεντέλη
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Στήριξη και στην ψυχική υγεία
Το ΚΕΕΛΠΝΟ συμμετέχει με δύο ψυχολόγους εξειδικευμένους στη διαχείριση πένθους και απώλειας στο Κέντρο Υγείας Ραφήνας, ενώ κλιμάκιο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα βλέπει ανθρώπους που χρήζουν ψυχολογικής βοήθειας.
Στήριξη και στην ψυχική υγεία
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Νεκρά τα δίδυμα κοριτσάκια
Τραγική κατάληξη για 9χρονα δίδυμα κορίτσια που αναζητούσαν οι αρχές και οι γονείς τους. Όπως προέκυψε από τις ταυτοποιήσεις DNA, η Σοφία και η Βασιλική Φιλιπποπούλου όπως και οι παππούδες τους είναι μεταξύ...
Νεκρά τα δίδυμα κοριτσάκια
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ο μαραθώνιος των πυρόπληκτων
Κάτοικοι από το πολύπαθο Μάτι και τις γύρω περιοχές υποδέχτηκαν τους μαραθωνοδρόμους με πανό το οποίο υπενθύμιζε τον αγώνα που δίνουν από το περασμένο καλοκαίρι με το μήνυμα αισιοδοξίας ότι θα τον κερδίσουν,...
Ο μαραθώνιος των πυρόπληκτων
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Πλήρης και διεξοδικός έλεγχος για την πυρκαγιά στο Μάτι
Εντολή για πλήρη διοικητικό έλεγχο όλων των εμπλεκόμενων φορέων που ενήργησαν στη διάρκεια της πυρκαγιάς στο Μάτι έδωσε η Γενική Επιθεωρήτρια Δημόσιας Διοίκησης. Αντικείμενο του ελέγχου αποτελεί η εξέταση της...
Πλήρης και διεξοδικός έλεγχος για την πυρκαγιά στο Μάτι
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ο απολογισμός και η επόμενη μέρα για την Περιφέρεια
​Την ταχύτατη αναμόρφωση του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως και την εκτέλεση έργων υποδομής, προέταξε η περιφερειάρχης Αττικής Ρένα Δούρου στο χτεσινό...
Ο απολογισμός και η επόμενη μέρα για την Περιφέρεια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας