Ενημέρωση σε 60.000 μαθητές για HIV και AIDS από το Κέντρο Ζωής

Στην Ελλάδα του 2017, το σεξ εξακολουθεί να αποτελεί ταμπού. Σε μια κοινωνία που κρύβεται πίσω από το δάχτυλό της, οι έφηβοι ανακαλύπτουν τον έρωτα αγνοώντας βασικές πληροφορίες για την αντισύλληψη ή τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ), αναπαράγοντας μια στρεβλή πραγματικότητα που τους έχει δημιουργήσει κυρίως η βιομηχανία του πορνό.

Το αποτέλεσμα; Σημαντική αύξηση των ΣΜΝ καθώς μόλις το 30% των νέων χρησιμοποιεί προφυλάξεις, το χάπι της επόμενης ημέρας και η διακοπτόμενη συνουσία έχουν καθιερωθεί ως «μέθοδος αντισύλληψης», ενώ η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με τις διακοπές κυήσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη, με το 22% των Ελληνίδων να δηλώνει ότι έχει κάνει τουλάχιστον μία έκτρωση και μάλιστα σχεδόν οι μισές από αυτές να είναι έφηβες.

Την ώρα που στη Σουηδία, η Δημόσια Τηλεόραση αφιερώνει εκπομπές για τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών, στη Γερμανία και τη Γαλλία οι μαθητές μελετούν το ανθρώπινο σώμα μέσα από εικόνες και σχεδιαγράμματα στα σχολικά τους εγχειρίδια και στην Ισπανία μαθαίνουν τη σωστή χρήση του προφυλακτικού, στην Ελλάδα η κουβέντα και μόνο για ένταξη του μαθήματος της σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία προκαλεί φρίκη ακόμη και στα λιγότερο συντηρητικά στρώματα της κοινωνίας.

Το 2001, ο ψυχίατρος Κώστας Γκοτζαμάνης και ο επίκουρος καθηγητής Μαιευτικής – Γυναικολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και διευθυντής του Ελληνικού Σεξολογικού Ινστιτούτου, Ζήσης Παπαθανασίου, συνέγραψαν το σχολικό εγχειρίδιο με τίτλο «Σεξουαλική αγωγή – Διαφυλικές σχέσεις», προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από γονείς, εκπαιδευτικούς και φυσικά την Εκκλησία, οδηγώντας εν τέλει το βιβλίο στα… ράφια.

Επρεπε να περάσουν οκτώ ολόκληρα χρόνια προκειμένου να γίνει η δεύτερη απόπειρα ένταξης του μαθήματος στο ωρολόγιο πρόγραμμα των σχολείων, προσπάθεια η οποία έπεσε όμως για ακόμη μία φορά στο κενό.

Οσο η κοινωνία αφορίζει την ένταξη της σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία με το επιχείρημα της πρόωρης αφύπνισης των μαθητών και δεν συνειδητοποιεί την αναγκαιότητα μιας ορθής και κεντρικά οργανωμένης διδασκαλίας, τόσο θα αυξάνονται οι αριθμοί των διαγνώσεων HIV και AIDS και τόσο η «λύση» μιας έκτρωσης θα αντικαθιστά την αντισύλληψη.

Το όπλο στην άγνοια

Τα παιδιά μαθαίνουν για το αναπαραγωγικό σύστημα και την ανατομία του σώματος στο μάθημα της βιολογίας στην Α’ Γυμνασίου για πρώτη φορά. Στην Α’ Λυκείου, εμβαθύνουν κάπως μελετώντας τις ορμόνες και πώς γίνεται η αναπαραγωγή, χωρίς όμως να μαθαίνουν για την αντισύλληψη, κεφάλαιο το οποίο δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη.

Πρέπει να φτάσουν στη Γ’ Λυκείου για να μάθουν για τα ΣΜΝ και τη χρήση του προφυλακτικού, ενώ είναι στη διακριτική ευχέρεια του εκπαιδευτικού αν και πώς θα μιλήσει γι’ αυτά τα ζητήματα στους μαθητές.

Μόλις πέρυσι εισήχθη στα Γυμνάσια της χώρας η Θεματική Εβδομάδα, στο πλαίσιο της οποίας οι μαθητές είχαν τη δυνατότητα να ενημερωθούν για μια σειρά ζητημάτων όπως ο σεξουαλικός προσανατολισμός, το βιολογικό και κοινωνικό φύλο, τις σχέσεις των δύο φύλων, την ομοφοβία κ.λπ.

Δεν υφίσταται καμία κεντρικά οργανωμένη δράση, παρά μόνο πρωτοβουλίες σχολικών μονάδων ή και μεμονωμένων εκπαιδευτικών που οργανώνουν παρεμβάσεις, των οποίων όμως η παρακολούθηση είναι προαιρετική. Το μόνο που κάνει το υπουργείο Παιδείας είναι να εγκρίνει την πραγματοποίηση τέτοιων ενημερωτικών προγραμμάτων.

Μια τέτοια δράση πραγματοποιεί το Κέντρο Ζωής, με ενημερώσεις σε Λύκεια της χώρας σχετικά με τον HIV και το AIDS.

Η πρωτοβουλία ενημέρωσης του Κέντρου Ζωής, μη κερδοσκοπικού σωματείου, που από το 1991 παρέχει δωρεάν στήριξη σε ανθρώπους που ζουν με HIV, τους συντρόφους και τις οικογένειές τους, έχει την πανελλήνια άδεια του υπουργείου Παιδείας και η παιδαγωγική καταλληλότητα του προγράμματος έχει διασφαλιστεί από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Δωρητής του προγράμματος είναι το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, ενώ την επιστημονική επιμέλεια τόσο του έντυπου όσο και του ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού που χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια των ενημερώσεων έχει αναλάβει η Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας.

Με μότο «Η εκπαίδευση είναι το όπλο απέναντι στην άγνοια» ο οργανισμός στοχεύει να ενημερώσει τον νεανικό και μαθητικό πληθυσμό της χώρας για τη λοίμωξη HIV και το AIDS και την αναγκαιότητα προφύλαξης κατά τη σεξουαλική του δραστηριότητα, αλλά και να εκπαιδεύσει τους νέους πολίτες σχετικά με τον στιγματισμό και τον κοινωνικό αποκλεισμό των ανθρώπων που ζουν με HIV ή και AIDS, στοχεύοντας φυσικά στην εξάλειψη αυτών των στερεοτύπων.

«Το στοίχημα ήταν να καταφέρουμε να καλλιεργήσουμε ανθρώπους που θα γνωρίζουν και θα μεταφέρουν την πληροφορία, σε μια προσπάθεια αποστιγματισμού όσων ζουν με HIV, μέσω ενός διαδραστικού προγράμματος. Ενός προγράμματος που δεν θα εκπαιδεύει μόνο τους μαθητές αλλά και τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. Τα άτομα που κάνουν τις ενημερώσεις είναι προσεκτικά επιλεγμένα, άρτια καταρτισμένα και ξεφεύγουν από το αυστηρό ιατρικό προφίλ. Χωρίς να κανιβαλίζουν το θέμα, αλλά με προσεκτικούς χειρισμούς, με συζήτηση και διάδραση με τους μαθητές, μιλούν για τις διαφορές μεταξύ της λοίμωξης HIV και του AIDS και τονίζουν την αναγκαιότητα προφύλαξης, με την παράλληλη επίδειξη χρήσης προφυλακτικού. Θέλουμε να επαναπροσδιορίσουμε τον HIV, ο οποίος είναι ένας όρος φορτισμένος με πολύ φόβο, κοινωνικό στιγματισμό και θάνατο, προσπαθώντας να δώσουμε στον κόσμο να καταλάβει ότι δεν πρέπει να φοβάται» δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο διευθυντής του Κέντρου Ζωής, Κωστής Χατζημωράκης.

Στο Ηράκλειο

Το πρόγραμμα «Πρόληψη της λοίμωξης HIV σε μαθητές της Β’ και Γ’ Λυκείου» αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν ομάδες ειδικά εκπαιδευμένων και έμπειρων στελεχών του Κέντρου Ζωής, που στόχο έχει να εκπαιδεύσει 60.000 μαθητές κατά το φετινό ακαδημαϊκό έτος.

Εως τις 21 Νοεμβρίου ο οργανισμός είχε πραγματοποιήσει ενημερώσεις σε 155 σχολεία της χώρας, έχοντας στα σκαριά άλλες 138 επισκέψεις μέχρι το τέλος του χρόνου.

Ενα από τα σχολεία που επικοινώνησε με το Κέντρο Ζωής και ζήτησε την εκπαιδευτική παρέμβαση της ομάδας είναι και το 11ο ΓΕΛ Ηρακλείου Κρήτης.

Το σχολείο αριθμεί 510 μαθητές, οι οποίοι παρακολούθησαν με μεγάλη προθυμία και ενδιαφέρον τις ενημερώσεις που πραγματοποιήθηκαν στο σχολείο τους επί τρεις μέρες.

«Αν και το πρόγραμμα απευθύνεται σε μαθητές της Β’ και της Γ’ Λυκείου, σκεφτήκαμε ότι είναι μια καλή ευκαιρία να ενημερωθούν και τα παιδιά της Α’ Λυκείου. Μείναμε όλοι φοβερά ευχαριστημένοι από τη δουλειά που έγινε. Οι άνθρωποι που έκαναν τις ενημερώσεις είχαν άνεση με τα παιδιά, δεν κόλλησαν σε καμία ερώτηση και έθιξαν με επαγγελματισμό ζητήματα που τόσο τα παιδιά όσο και οι γονείς αλλά και οι εκπαιδευτικοί ντρέπονται να ανοίξουν» μας λέει ο διευθυντής του σχολείου, Βαγγέλης Σηφάκης, ο οποίος τόνισε ότι το πρόγραμμα βρήκε θετική ανταπόκριση και από τους γονείς του σχολείου, χωρίς να υπάρξει καμία αρνητική αντίδραση.

Αντίστοιχα, θετικές εντυπώσεις μας μεταφέρει και η Βάσω Χαρισιάδου, μητέρα μαθήτριας του 2ου ΓΕΛ Θήβας, που παρακολούθησε την ενημέρωση.

Λανθασμένη εικόνα

«Τα μέλη της ομάδας που έκαναν την ενημέρωση δεν χρησιμοποίησαν ξύλινη γλώσσα, σε αντίθεση με όλες τις προηγούμενες ενημερώσεις που έχουν γίνει στο σχολείο. Ηταν μια βιωματική δράση, με θεατρικότητα και μεταδοτικότητα. Ακόμη και οι μαθητές που συνήθως κάνουν φασαρία μέσα στην τάξη ήταν προσηλωμένοι, παρακολουθούσαν με προσοχή και συμμετείχαν με ερωτήσεις. Χρειάζεται να γίνονται τέτοιες δράσεις γιατί οι σεξουαλικές επαφές και οι σχέσεις είναι ένα θέμα που απασχολεί τους εφήβους και για το οποίο δυστυχώς έχουν μια λανθασμένη εικόνα που αποκτούν είτε από μεγαλύτερα παιδιά είτε από το διαδίκτυο. Τα παιδιά πρέπει να ενημερώνονται σωστά, από ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να χειρίζονται τέτοια λεπτά ζητήματα χωρίς να τα καθιστούν φτηνά» μας λέει η κ. Χαρισιάδου, η οποία πρότεινε τη δράση και στο 1ο ΓΕΛ Θήβας, όπου είναι η ίδια εκπαιδευτικός.

 Οσοι ενδιαφέρονται για την υλοποίηση ενημερωτικών ομιλιών από το Κέντρο Ζωής μπορούν να επικοινωνήσουν στα τηλέφωνα 2107257617, 2107233848 (Αθήνα) και 2310237040 (Θεσσαλονίκη).

Η αποτύπωση του προβλήματος σε αριθμούς

◼ Περισσότερο από το 50% των ανθρώπων που ζουν με τον HIV παγκοσμίως είναι γυναίκες (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης & Ελέγχου Νοσημάτων)

◼ 1 στις 3 διαγνώσεις HIV αφορά γυναίκες στην Ευρώπη (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης & Ελέγχου Νοσημάτων)

◼ Στην Ελλάδα, το 66,5% των γυναικών που έχουν διαγνωστεί με HIV μέχρι σήμερα απέκτησαν τον ιό μέσω ετεροφυλοφιλικής σεξουαλικής επαφής (ΚΕΕΛΠΝΟ)

◼ Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του UNAIDS, το 53% των ατόμων που ζούσαν με HIV το 2016 λάμβανε αντιρετροϊκή θεραπεία (αύξηση της κάλυψης κατά 130% συγκριτικά με το 2010)

◼ Το 23% των Ελληνίδων από 14 έως 26 ετών έχουν κάνει επείγουσα αντισύλληψη, το χάπι της επόμενης ημέρας

◼ Ο ετήσιος αριθμός των αμβλώσεων στη χώρα μας αγγίζει τις 150.000 ετησίως και το 25% αυτών αφορά νεαρά κορίτσια, κάτω των 16 ετών (6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας)

◼ Πάνω από το 70% των εφήβων ηλικίας 14-16 ετών έχει κάποιας μορφής σεξουαλική δραστηριότητα (6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας)

◼ Η συχνότερα χρησιμοποιούμενη αντισυλληπτική μέθοδος από τους εφήβους στη χώρα μας είναι η διακοπτόμενη συνουσία, σε ποσοστό 40% (6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας)

◼ Λιγότεροι από τους μισούς εφήβους που χρησιμοποίησαν αρχικά προφυλακτικό στις σεξουαλικές επαφές τους συνεχίζουν να το χρησιμοποιούν μετά από έναν χρόνο (6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας)

◼ Μόνο 4% των Ελληνίδων χρησιμοποιεί αντισυλληπτικά (6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας)

◼ Σχεδόν το 10% των νέων διαγνώσεων HIV στην Ελλάδα αφορά εφήβους και νέους 15-24 ετών (ΚΕΕΛΠΝΟ, 31-12-2016, Αθήνα 2017)

◼ Πάνω από μία στις τέσσερις διαγνώσεις αφορούν νέους ανθρώπους έως 29 ετών (ΚΕΕΛΠΝΟ, 31-12-2016, Αθήνα 2017)

◼ 1 στους 4 μαθητές έως 15 ετών στην Ελλάδα έχει ξεκινήσει τη σεξουαλική του ζωή (ΕΠΙΨΥ/WHO 2014 «Πανελλήνια έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών»)

◼ 1 στους 5 εξ αυτών δεν χρησιμοποιεί συστηματικά προφυλακτικό (ΕΠΙΨΥ/WHO 2014 «Πανελλήνια έρευνα για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών»).

 Info

• kentrozois.gr

• keelpno.gr

• epipsi.gr

• who.int

• ecdc.europa.eu