Στις εξαρτημένες γυναίκες εστιάζει η φετινή Ετήσια Εκθεση της Διεθνούς Επιτροπής του ΟΗΕ για τον Ελεγχο των Ναρκωτικών (INCB), που παρουσιάστηκε σήμερα από το ΚΕΘΕΑ.
Οι γυναίκες και τα κορίτσια αποτελούν, παγκοσμίως, το 1/3 των χρηστών με τα επίπεδα χρήσης να είναι μεγαλύτερα μεταξύ των γυναικών στις χώρες με υψηλά εισοδήματα. Συγκεκριμένα, 6,3 εκατομμύρια γυναίκες είναι εξαρτημένες από αμφεταμίνες, 4,7 εκατομμύρια από οπιοειδή και 2.1 από κοκαΐνη.
Οι έγκλειστες γυναίκες κάνουν χρήση ουσιών σε ποσοστό 30%-60% ενώ σε σύγκριση με τους άντρες, οι γυναίκες έχουν περισσότερες πιθανότητες να κάνουν κατάχρηση συνταγογραφούμενων φαρμάκων, ωστόσο ο αριθμός τους είναι σαφώς μικρότερος στα προγράμματα θεραπείας (1/5 συμμετέχοντες είναι γυναίκα).
Το κοινωνικό στίγμα είναι πολύ πιο έντονο στις γυναίκες χρήστριες. Συχνά απομακρύνονται από τις οικογένειές και τις κοινότητές τους, μπορεί να υφίστανται βία από τους συντρόφους τους ή άλλα μέλη του στενού τους περιβάλλοντος, αναγκάζονται να εξωθούνται στην πορνεία προκειμένου να συντηρήσουν τον εθισμό τους ή ακόμη και αυτόν του συντρόφου τους, ενώ τα περιστατικά μόλυνσης από τον ιό HIV και οι ψυχιατρικές διαταραχές παρατηρούνται συχνότερα μεταξύ των χρηστριών.
«Συνήθως, οι γυναίκες αρχίζουν τη χρήση σε μεγαλύτερη ηλικία από ό,τι οι άνδρες και κατά κανόνα η πορεία τους σε αυτήν επηρεάζεται έντονα από συντρόφους που επίσης είναι χρήστες. Για παράδειγμα, πολύ συχνά ο σύντροφος είναι αυτός που θα κάνει στη γυναίκα την πρώτη ένεση ηρωίνης, παρόλο που γενικά οι γυναίκες έχουν λιγότερες πιθανότητες να ξεκινήσουν την ενέσιμη χρήση.
Ωστόσο, από τη στιγμή που θα μπουν στη χρήση οι γυναίκες, προχωρούν γρηγορότερα σε υψηλά ποσοστά χρήσης των διάφορων ουσιών και φτάνουν συντομότερα στην εξάρτηση» υποστηρίζει ο Γιώργος Μπαρδάνης, ψυχίατρος, ψυχοθεραπευτής και πρόεδρος του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ.
Ο Διευθυντής του ΚΕΘΕΑ, Bασίλης Γκιτάκος, στην παγκόσμια ανασκόπηση του προβλήματος των ναρκωτικών στάθηκε ιδιαίτερα στην περίπτωση των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπου περισσότερο από το 1/4 των ανθρώπων ηλικίας μεταξύ 15 και 64 ετών έχουν κάνει χρήση παράνομων ουσιών τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους, με την κάνναβη να είναι η πλέον διαδεδομένη ουσία.
Συγκεκριμένα εκτιμάται ότι 51,5 εκατομμύρια ενήλικοι άνδρες και 32,4 εκατομμύρια ενήλικες γυναίκες έχουν κάνει χρήση κάνναβης τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους (24,8%).
Η ηρωίνη είναι το πιο διαδεδομένο οπιοειδές, ωστόσο το βασικότερο πρόβλημα εντοπίζεται στην κατάχρηση συνθετικών οπιοειδών, όπως η μεθαδόνη, η βουπρενορφίνη και η φεντανύλη. Παράλληλα, αμείωτη παραμένει η εμφάνιση και η διαθεσιμότητα νέων ψυχοδραστικών ουσιών.
Μέχρι τον Μάιο του 2016, το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, εντόπισε περισσότερες από 560 νέες ψυχοδραστικές ουσίες, η αυξημένη διαθεσιμότητα των οποίων μπορεί να αποτελέσει αιτία κινδύνων για την υγεία.
«Στην Ευρώπη οι αγορές παράνομων ναρκωτικών αποτελούν σοβαρή απειλή για την ασφάλεια. Οι ταχείες αλλαγές που παρατηρούνται στις αγορές τα τελευταία χρόνια σχετίζονται με την παγκοσμιοποίηση και τις τεχνολογικές εξελίξεις. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τα Ναρκωτικά και την Τοξικομανία, περίπου το ένα πέμπτο των προσόδων του παγκόσμιου εγκλήματος προέρχονται από το εμπόριο παράνομων ναρκωτικών. Μόνο οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης ξοδεύουν κάθε χρόνο μεταξύ 21 και 31 δισεκατομμυρίων ευρώ σε παράνομα ναρκωτικά» τονίζει ο Bασίλης Γκιτάκος.
Προκειμένου να εφαρμοστεί μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική πολιτική για τα ναρκωτικά χρειάζεται να δοθεί προσοχή στις ανάγκες των γυναικών και να αρθούν όλα τα εμπόδια στην πρόσβασή τους στη θεραπεία, με ειδικά σχεδιασμένα προγράμματα, που θα βασίζονται σε συστηματικότερη συλλογή στοιχείων και θα χρηματοδοτούνται επαρκώς, επισημαίνεται στην Εκθεση.
Στην Έκθεση γίνεται ιδιαίτερη μνεία στην ποινική αντιμετώπιση των χρηστών, η οποία θα πρέπει να γίνεται με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην αρχή της αναλογικότητας.
Μάλιστα, ενθαρρύνει τις κυβερνήσεις να αξιοποιούν εναλλακτικά μέτρα, όπως η θεραπεία, η απεξάρτηση και η κοινωνική επανένταξη, αντί να καταφεύγουν σε τιμωρητικά μέτρα και στον εγκλεισμό για τα ήσσονος σημασίας αδικήματα των χρηστών, συμπεριλαμβανομένης της κατοχής για προσωπική χρήση.
Τέλος η Επιτροπής του ΟΗΕ για τον Ελεγχο των Ναρκωτικών τονίζει ότι οι χώροι εποπτευόμενης χρήσης πρέπει να λειτουργούν με βάση ένα πλαίσιο μείωσης της ζήτησης, να μην ενθαρρύνουν τη χρήση ή τη διακίνηση και να οδηγούν σε θεραπεία, απεξάρτηση και κοινωνική επανένταξη, χωρίς να υποκαθιστούν αυτού του τύπου τις αναγκαίες παρεμβάσεις.
