Μεγάλη συζήτηση άνοιξε το τελευταίο χρονικό διάστημα με την ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής, σύμφωνα με τις οποίες οι εισακτέοι των Παιδαγωγικών Τμημάτων Δημοτικής Εκπαίδευσης βρέθηκαν στις χαμηλότερες θέσεις με αποκορύφωμα ένα από τα τμήματα να «στρατολογήσει» υποψήφιους, για πρώτη φορά, με λιγότερα από 10.000 μόρια.
Να θυμίσουμε στο σημείο αυτό ότι τα τμήματα δασκάλων από το 2004 και μέχρι και το 2011 συγκέντρωναν μεγάλο αριθμό πρώτων προτιμήσεων και από το 2007 βρέθηκαν στην κορυφή της κούρσας της ζήτησης των υποψηφίων όλων των Επιστημονικών Πεδίων (τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης, τόσο της Θεσσαλονίκης όσο και της Αθήνας από το 2007 έως και το 2009 είχαν τις περισσότερες πρώτες προτιμήσεις).
Ωστόσο, η κάμψη αρχίζει σταδιακά από το 2011 που το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Θεσσαλονίκης πέφτει από την πρώτη στην τέταρτη θέση «τρώγοντας» τη σκόνη από τη Νομική και Ιατρική Αθήνας και τα επόμενα χρόνια συνέχισε η κατρακύλα.
Αιτίες της μεταστροφής
Το γεγονός ότι οι υποψήφιοι γύρισαν την πλάτη σε τμήματα που μέχρι πρόσφατα μάζευαν την αφρόκρεμα της πρώτης ζήτησης των υποψηφίων και ιδιαίτερα των αριστούχων, έχει δύο βασικές αιτίες.
Η πρώτη αιτία, που καθόλου δεν πρέπει να υποτιμάται, συνδέεται με το γεγονός ότι τα τμήματα αυτά «στριμώχτηκαν» σε μια Ομάδα Προσανατολισμού (Επιστήμες της Εκπαίδευσης), σχεδόν «μόνα και έρημα» και δεν μπορούσαν να αποτελέσουν «αντίπαλη πρόταση» για τους υποψηφίους οι οποίοι κατευθύνθηκαν μαζικά στην 1η Ομάδα Προσανατολισμού (Ανθρωπιστικές, Νομικές και Κοινωνικές Επιστήμες) με μεγαλύτερη «γκάμα» τμημάτων.
Το γεγονός ότι το Επιστημονικό Πεδίο Επιστημών της Εκπαίδευσης περιλαμβάνει μόνο 37 Πανεπιστημιακά Τμήματα, ενώ τα άλλα τέσσερα Πεδία πολύ περισσότερα (111, 218, 194 και 98 αντίστοιχα), απέτρεψε τους υποψήφιους φοιτητές να το επιλέξουν. Λίγοι υποψήφιοι αποφάσισαν να διαγωνιστούν στο Επιστημονικό Πεδίο Επιστημών της Εκπαίδευσης έχοντας μόνο 37 επιλογές τμημάτων, από τα οποία 13 είναι προσβάσιμα και μέσω των άλλων Επιστημονικών Πεδίων, όταν σε εκείνα τα Πεδία είχαν πολύ περισσότερες επιλογές και, συνεπώς, πολύ περισσότερες πιθανότητες εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Επιπλέον, πολλοί υποψήφιοι, που επιθυμούσαν να δηλώσουν τα Παιδαγωγικά Τμήματα εάν περιλαμβάνονταν ως ομάδα τμημάτων σε άλλα Πεδία, δεν τα δήλωσαν διότι θα έπρεπε να εξεταστούν και σε πέμπτο μάθημα, επιλογή που συνεπάγεται πολύ μεγαλύτερη κόπωση και λιγότερες πιθανότητες επιτυχίας, αφού ο υποψήφιος μοιράζει τον χρόνο μελέτης του όχι σε τέσσερα αλλά σε πέντε μαθήματα, τα οποία, μάλιστα, δεν έχουν επιστημολογική συνάφεια μεταξύ τους.
Στο πλαίσιο αυτό η Παιδαγωγική Εταιρεία Ελλάδος ζητά από το υπουργείο Παιδείας να καταργήσει άμεσα το Επιστημονικό Πεδίο Επιστημών της Εκπαίδευσης, ώστε να δίνεται η δυνατότητα επιλογής των Παιδαγωγικών Τμημάτων μέσα από όλα τα Επιστημονικά Πεδία για όλους τους υποψήφιους φοιτητές.
Η επιλογή αυτή των φετινών υποψηφίων τροφοδοτήθηκε από τις επαγγελματικές προοπτικές του επαγγέλματος των πτυχιούχων των Παιδαγωγικών Τμημάτων που άλλαξαν σημαντικά τα τελευταία επτά χρόνια στη διάρκεια των οποίων οι μόνιμοι διορισμοί δασκάλων ήταν είδος σε εξαφάνιση.
Εφιάλτης
Αυτός είναι ο εφιάλτης: Πάνω από 22.000 δάσκαλοι και νηπιαγωγοί άνεργοι! Η ειρωνεία της τύχης είναι ότι, ιδιαίτερα οι χιλιάδες αδιόριστοι δάσκαλοι, όταν ξεκινούσαν τις σπουδές τους πριν από 5-10 χρόνια όλα τα στοιχεία έδειχναν ότι μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα μετά την αποφοίτησή τους θα βρίσκονταν μέσα στις σχολικές αίθουσες.
Μέχρι και πριν από λίγα χρόνια τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης ήταν τα πλέον δημοφιλή καθώς η ταχύτητα απορρόφησης των δασκάλων από τη δημόσια και την ιδιωτική εκπαίδευση ήταν «αστρονομική»: πρόσληψη εντός ολίγων μηνών!
Οσο κι αν ηχεί σήμερα παράξενα, τη σχολική χρονιά 2007/08, στο τοπίο της μεγάλης και τότε ανεργίας των πτυχιούχων καθηγητικών σχολών (φιλόλογοι, φυσικοί, μαθηματικοί, γυμναστές κ.λπ.) δημιουργήθηκε έλλειμμα δασκάλων!
Το γεγονός είχε παραδεχθεί ο τότε υφυπουργός Παιδείας Ανδρέας Λυκουρέντζος στις 11 Φεβρουαρίου 2008 στη Βουλή απαντώντας σε επερώτηση βουλευτών για τα κενά στα σχολεία που δεν καλύπτονται μεσούσης της σχολικής χρονιάς.
«Δεν υπάρχουν εκπαιδευτικοί διαθέσιμοι για να προσληφθούν ως αναπληρωτές ή ωρομίσθιοι. Εξαντλήσαμε όλες τις δυνατότητες. Προσελήφθησαν μέχρι εκπαιδευτικοί οι οποίοι υπηρετούσαν μέχρι για κάποιες ημέρες ή εβδομάδες ακόμα τη θητεία τους.
»Προσελήφθησαν απόφοιτοι των Παιδαγωγικών Τμημάτων, οι οποίοι ολοκλήρωσαν τις σπουδές τους τον Σεπτέμβριο μήνα… Υπάρχει αντικειμενική δυσκολία. Αν έχετε να μας προτείνετε έναν ή μία δασκάλα, ευχαρίστως αύριο να εξασφαλίσουμε την πίστωση για να γίνει η πρόσληψη».
Προσφερόμενες θέσεις
Μάλιστα στους δύο τελευταίους διαγωνισμούς των εκπαιδευτικών (2007 και 2009) σε κάθε μία προσφερόμενη θέση εισακτέου αντιστοιχούσαν λιγότερο από 1,3 δάσκαλοι, ενώ την ίδια ώρα η αναλογία για τους φιλολόγους ήταν 1:17, για τους γυμναστές 1:83, για τους θεολόγους 1:32, για τους φυσικούς 1:10 κ.λπ.
Λίγα χρόνια μετά, σήμερα (Σεπτέμβριος 2016), 13.450 δάσκαλοι και 11.123 νηπιαγωγοί συνωστίζονται στους πίνακες κατάταξης διεκδικώντας, ως αναπληρωτές και ωρομίσθιοι μόνο, λίγους μήνες εργασίας σε κάποιο δημόσιο σχολείο που συνήθως απέχει μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους.
Με τέτοιες επαγγελματικές προοπτικές παλαιότερα δεν ήταν τυχαίος ο συνωστισμός, την προηγούμενη δεκαετία, των υψηλόβαθμων υποψηφίων έξω από τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δασκάλων.
Από το 2002 μέχρι το 2008 όλα τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης δέχθηκαν υπερδιπλάσιο αριθμό πρώτων προτιμήσεων υποψηφίων, ενώ τα Παιδαγωγικά Τμήματα Αθήνας και Θεσσαλονίκης πήραν τα σκήπτρα στις πρώτες προτιμήσεις των υποψηφίων για όλα τα τμήματα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης κι έγιναν έτσι τα δημοφιλέστερα τμήματα.
Παράλληλα μια ματιά στην εξέλιξη των βάσεων εισαγωγής φανερώνει ότι σε όλες τις περιπτώσεις έχουμε σταδιακή άνοδο των βάσεων κάθε χρόνο η οποία την περίοδο 2002-2009 έφτασε κατά μέσο όρο τα 5.000 μόρια!
Σήμερα, αφ’ ενός μετά τις συγχωνεύσεις περίπου 2.000 Δημοτικών σχολείων την περίοδο 2010-2014 και αφ’ ετέρου με τις αλλαγές στα ωρολόγια προγράμματα στα Δημοτικά σχολεία και τα Νηπιαγωγεία, ζουν τον εφιάλτη της ανεργίας και γίνονται «αντιπαράδειγμα» που «σπάει» κάθε δεσμό των υποψηφίων με τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δασκάλων και Νηπιαγωγών.
