Διαγραφές στον σωρό, χωρίς κριτήρια και χωρίς ανθρωπιά

Αρον άρον, διάγραψον αυτόν! Κι αυτούς κι αυτές και όσο γίνεται περισσότερους. Με αυτήν την εντολή φαίνεται να ολοκληρώνεται η επιχείρηση-σκούπα στα φοιτητικά μητρώα των δημόσιων πανεπιστημίων λίγο πριν από την εκπνοή της προθεσμίας του υπουργείου Παιδείας, αύριο, τελευταία μέρα του 2025. Λάθη, αδικίες, παρατυπίες, παρερμηνείες του νόμου, ανολοκλήρωτες διαδικασίες, αποστολές από κλειστά ή άγνωστα γραφεία, έντονες διαμαρτυρίες από όλη την πανεπιστημιακή κοινότητα, ακόμα και παραιτήσεις.

Ολα αυτά φέρουν, εκτός από ονόματα, οι μαύρες λίστες των φοιτητών που δεν έχουν πάρει ακόμη το πτυχίο τους και που τώρα ήρθε η ώρα να τιμωρηθούν. Οσοι, φυσικά, ενδιαφέρονται. Οι αδιάφοροι δεν διαμαρτύρονται.

Οσοι πιστοί, λοιπόν, ας πάνε αλλού για σπουδές. Από το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν θα πάρουν πτυχίο. Ετσι αποφάσισε η κυβέρνηση και αυτή τη λύση έχει να προσφέρει για το… μη πρόβλημα στη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση. Ο κοσμήτορας της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Γιάννης Λεοντάρης, το περιγράφει διαφορετικά στην επιστολή παραίτησής του: «Υπέβαλα την παραίτησή μου εκφράζοντας την έντονη διαφωνία μου με την αυταρχική επιβολή του επιστημονικά ατεκμηρίωτου, παιδαγωγικά απαράδεκτου και κοινωνικά άδικου μέτρου των διαγραφών φοιτητών και φοιτητριών από το δημόσιο πανεπιστήμιο». Δεν πρόκειται, όπως τονίζει, για μια απλή διοικητική ρύθμιση, αλλά για «μια πολιτική πράξη με ταξικό πρόσημο, βαθιά αντιδημοκρατική, προσβλητική για το δημόσιο πανεπιστήμιο και κατασταλτική για χιλιάδες ανθρώπους που επέλεξαν να σπουδάσουν».

Κατηγορώντας, δε, το υπουργείο για «μεθόδευση επιβολής διαγραφών», μιλά για «μνημείο αντιδημοκρατικότητας και ακύρωσης του αυτοδιοίκητου του πανεπιστημίου». Οσο για το χιλιοειπωμένο άλλοθι της κυβέρνησης περί βελτίωσης δεικτών των ελληνικών πανεπιστημίων, δηλώνει: «Δεν υπάρχει στατιστικός δείκτης που να δείχνει ότι με τις διαγραφές η αναλογία διδασκόντων / φοιτητών θα βελτιωθεί τόσο ώστε να ανεβάσει τη χώρα μας κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ολοι και όλες γνωρίζουμε ότι αυτό θα συμβεί μόνο με τη γενναία αύξηση των θέσεων του διδακτικού προσωπικού. Ολοι και όλες γνωρίζουμε ότι οι λεγόμενοι “αιώνιοι” φοιτητές/τριες δεν επιβαρύνουν το πανεπιστήμιο: δεν χρησιμοποιούν υποδομές, δεν δεσμεύουν πόρους, δεν εμποδίζουν καμία λειτουργία».

Προβλήματα υγείας

Την ίδια στιγμή, οι καταγγελίες για αδικίες συνεχίζονται καταιγιστικά. Φοιτητές-τριες με προβλήματα υγείας απορρίπτονται για… ακαδημαϊκούς λόγους, άλλοι-ες δεν έχουν πάρει καν απάντηση στην αίτηση παράτασης σπουδών, αλλά πετάχτηκαν στα σκουπίδια, διοικητικοί υπάλληλοι απέχουν από την αποστολή των καταλόγων, καταγγέλλοντας, παράλληλα, την αποστολή διαπιστωτικών πράξεων χωρίς υπογραφές, ούτε καν λογότυπα, ενώ μέχρι και χθες γίνονταν παρεμβάσεις και αποκλεισμοί γραμματειών. Κυρίως στο ΑΠΘ από το οποίο έχουν φύγει οι λίστες και στο ΕΚΠΑ το οποίο έστειλε χθες τις δικές του λίστες. Μόνο που οι διοικητικοί καταγγέλλουν ότι σε πολλά τμήματα ήταν κλειστές οι γραμματείες και προφανώς οι λίστες έφυγαν με άλλο τρόπο.

Μια σημαντική παράμετρος σε όλον αυτόν τον ορυμαγδό είναι η κατηγορία των φοιτητών ή στενών συγγενών τους με προβλήματα υγείας. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», υπάρχουν καταγγελίες ότι τμήματα και σχολές σε Ιδρύματα όπως το ΑΠΘ, το ΔΠΘ και το Πανεπιστήμιο Πατρών έχουν προβεί σε μια διασταλτική ερμηνεία των διατάξεων με αποτέλεσμα να αποκλείονται -και όχι να διευκολύνονται- φοιτητές αυτής της ευάλωτης κατηγορίας. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει ενιαίο πλαίσιο εφαρμογής του νόμου, ανοίγοντας ζητήματα άνισης μεταχείρισης.

Παγίδα

Παράδειγμα: Στη Νομική του ΔΠΘ, στις 16/10/2025, αναρτήθηκε μια φόρμα υποβολής αίτησης για παράταση σπουδών σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου περί εξαιρέσεων ή τις λεγόμενες «ειδικές συνθήκες» στις οποίες περιλαμβάνονται οι περιπτώσεις φοιτητών με προβλήματα υγείας των ιδίων η συγγενών α’ βαθμού. Μετά από αρκετές ημέρες, ωστόσο, στις 27/10/2025, αναρτήθηκε νέα φόρμα αίτησης, όπου ξαφνικά περιλαμβάνονταν και τα ακαδημαϊκά κριτήρια, τα οποία, όμως, αφορούν τις γενικές περιπτώσεις. Πολλοί φοιτητές έχουν πέσει σ’ αυτήν την παγίδα, αλλά κανείς δεν εμφανίζεται να δώσει κάποια απάντηση. Μόνο υποθέσεις μπορεί να γίνουν.

Αλλοι θα έλεγαν ότι το Ιδρυμα προχώρησε σε επιτρεπτή περαιτέρω συμπλήρωση των διατάξεων. Αλλοι, πάλι, θα μιλούσαν για μεθόδευση ώστε να σβηστούν ακόμα περισσότεροι από τα μητρώα. Φοιτήτρια που αιτήθηκε παράταση για λόγους υγείας συγγενούς α’ βαθμού καταγγέλλει ότι αδικήθηκε διπλά. Η αίτησή της απερρίφθη αφενός επειδή δεν πληροί τα ακαδημαϊκά κριτήρια (70% των ECTS) και αφετέρου επειδή δεν προσκομίζει γνωμάτευση από ΚΕΠΑ, παρά το γεγονός ότι δεν προβλέπεται κάτι τέτοιο (!) αλλά η γνωμάτευση από δημόσιο νοσοκομείο με σφραγίδα συντονιστή διευθυντή Κλινικής, την οποία και έχει προσκομίσει. Η δε απορριπτική απόφαση ουδέποτε της κοινοποιήθηκε! Ενημερώθηκε προφορικά σε επικοινωνία που είχε η ίδια με τη γραμματεία του τμήματος. (Κι αυτό νόμιμο;)

Μεταξύ ζωής και θανάτου

Ενα άλλο, ακόμα σοβαρότερο περιστατικό έχει αναστατώσει την κοινότητα του ΑΠΘ, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο από διοικητικούς υπαλλήλους όσο και από καθηγητές. Πρόκειται για φοιτητή της Νομικής που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα (με απόπειρες αυτοκτονίας στο ιστορικό του), ο οποίος απερρίφθη εξαιτίας ακαδημαϊκών κριτηρίων. Στις 23/10/2025 υπέβαλε αίτηση και μόλις πριν από μία εβδομάδα, 22/12/2025, ενημερώθηκε ότι απερρίφθη επειδή δεν πληροί το κριτήριο του 70% των ECTS, το οποίο δεν εφαρμόζεται σωρευτικά στις περιπτώσεις τεκμηριωμένων σοβαρών λόγων υγείας. Δεν αποτελεί, με λίγα λόγια, εξαίρεση, όπως αναφέρει ρητά ο νόμος, ούτε περιλαμβάνεται στις ειδικές συνθήκες. Τότε ποιος είναι εξαίρεση; Και ποιος μπορεί να αναλάβει την ευθύνη για τη διαγραφή αυτού του φοιτητή, όπως ρώτησαν οι διοικητικοί υπάλληλοι του ΑΠΘ, που χθες πραγματοποίησαν σχετική παρέμβαση στη γραμματεία και την κοσμητεία της Νομικής του ΑΠΘ.

Είναι πολλές οι καταγγελίες ειδικά αυτής της κατηγορίας. Πολλοί κλήθηκαν πρώτα να υποβάλουν απλή αίτηση για παράταση και μετά για λόγους υγείας ή αντιστρόφως ή ακόμα και παράλληλα. Σημειωτέον, η έγκριση για λόγους υγείας οδηγεί σε ανενεργή φοιτητική ιδιότητα. Ενα απλό ερώτημα: Αν ένας φοιτητής είχε το 70% των ECTS, γιατί να ζητήσει παράταση για λόγους υγείας, που αν του εγκριθεί θα έχει ανενεργή φοιτητική ιδιότητα, και να μη ζητήσει απλή αίτηση παράτασης σπουδών; Εχει νόημα να παίρνεις παράταση και να είσαι ανενεργός;

Μπάχαλο, με άλλα λόγια. Μοναδική συνέπεια στο αποτέλεσμα: Διαγραφές. Πολλές διαγραφές. Αριθμοί φουσκωμένοι, λίστες πελώριες. Για να γίνει, επιτέλους, πρόβλημα το μη πρόβλημα.

Η ανάρτηση-παραίτηση του Γιάννη Λεοντάρη

«Υπέβαλα την παραίτησή μου από τη θέση του Κοσμήτορα της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, εκφράζοντας την έντονη διαφωνία μου με την αυταρχική επιβολή του επιστημονικά ατεκμηρίωτου, παιδαγωγικά απαράδεκτου και κοινωνικά άδικου μέτρου των διαγραφών φοιτητών και φοιτητριών από το δημόσιο πανεπιστήμιο.

Δεν πρόκειται για μια απλή διοικητική ρύθμιση αλλά για μια πολιτική πράξη με ταξικό πρόσημο, βαθιά αντιδημοκρατική, προσβλητική για το δημόσιο πανεπιστήμιο και κατασταλτική για χιλιάδες ανθρώπους που επέλεξαν να σπουδάσουν.

Το μέτρο παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως «εκσυγχρονισμός», αλλά λειτουργεί ως στοχοποίηση νέων ανθρώπων προερχόμενων κυρίως από εργατικές και λαϊκές οικογένειες, οι οποίοι/ες τιμωρούνται ενώ δεν έκαναν τίποτε άλλο παρά να ασκήσουν το δικαίωμά τους στη γνώση.

Είναι αδιανόητο ότι πρόσφατα ο αρμόδιος υφυπουργός Παιδείας δήλωσε ότι με τις διαγραφές «θα καθαρίσουν οι κατάλογοι», λες και οι φοιτητές/τριες είναι στίγματα, λεκέδες που λερώνουν την εικόνα του πανεπιστημίου. Οταν ένας υφυπουργός μιλάει για «καθαρισμό», δεν περιγράφει απλώς μια διαδικασία.

Διατυπώνει ένα αξιακό σύστημα: ότι υπάρχουν φοιτητές/τριες επιθυμητοί/ές και φοιτητές/τριες ανεπιθύμητοι/ες. Οτι οι δεύτεροι/ες αποτελούν στίγμα. Οτι η παρουσία τους είναι πρόβλημα που πρέπει να εξαλειφθεί. Μόνο από το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών διεγράφησαν ήδη περισσότεροι/ες από τριακόσιοι φοιτητές/τριες. Πρόκειται για συγκεκριμένες περιπτώσεις ανθρώπων με δυσκολίες, προβλήματα και όνειρα.

Αποτελεί άραγε «στίγμα» ο φοιτητής/τρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών που επέλεξε να ολοκληρώσει πρώτα τη φοίτησή του/της σε δραματική σχολή και ενδεχομένως να αποφασίσει μετά από λίγα χρόνια να επιστρέψει στο πανεπιστήμιο; Αυτοί οι φοιτητές/τριες δεν εγκατέλειψαν τις σπουδές τους. Εκαναν μια συνειδητή επιλογή, συναφή με το αντικείμενο του Τμήματος, για να εμπλουτίσουν την πρακτική και καλλιτεχνική τους εμπειρία και στη συνέχεια να ολοκληρώσουν το θεωρητικό σκέλος αποκτώντας πτυχίο στο ΑΕΙ όπου πέτυχαν την εισαγωγή τους. Και τώρα διαγράφονται.

Είναι «στίγμα» οι φοιτήτριες και οι φοιτητές που έκαναν οικογένεια, δούλεψαν, πάλεψαν με την καθημερινότητα και μετά από χρόνια θέλησαν να επιστρέψουν για να πάρουν το πτυχίο τους; Τώρα διαγράφονται. Είναι «στίγμα» οι φοιτητές/τριες που εργάστηκαν (συχνά ανασφάλιστοι/ες) για να ζήσουν και δεν διαθέτουν τις βεβαιώσεις απασχόλησης που ζητά ο νέος νόμος για να τους εξαιρέσει από τις διαγραφές; Τώρα διαγράφονται.

Αν λοιπόν υπάρχουν «λεκέδες» στο πανεπιστήμιο, δεν είναι οι άνθρωποι που παλεύουν να μορφωθούν. Είναι οι πολιτικές που όχι μόνο δεν τους/τις ενισχύουν όπως οφείλουν, παρέχοντάς τους στέγαση, γενναίες επιδοτήσεις ενοικίου, διευκόλυνση στις μετακινήσεις κ.λπ., αλλά αντίθετα τους/τις στοχοποιούν.

Δεν υπάρχει στατιστικός δείκτης που να δείχνει ότι με τις διαγραφές η αναλογία διδασκόντων / φοιτητών θα βελτιωθεί τόσο ώστε να ανεβάσει τη χώρα μας κοντά στον σχετικό ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ολοι και όλες γνωρίζουμε ότι αυτό θα συμβεί μόνο με τη γενναία αύξηση των θέσεων του διδακτικού προσωπικού. Ολοι και όλες γνωρίζουμε ότι οι λεγόμενοι «αιώνιοι» φοιτητές/τριες δεν επιβαρύνουν το πανεπιστήμιο: δεν χρησιμοποιούν υποδομές, δεν δεσμεύουν πόρους, δεν εμποδίζουν καμία λειτουργία.

Η μεθόδευση επιβολής των διαγραφών από το υπουργείο αποτελεί μνημείο αντιδημοκρατικότητας και ακύρωσης του αυτοδιοίκητου του πανεπιστημίου. Ο νόμος δεν επιτρέπει στις Συνελεύσεις Τμημάτων, τον κατεξοχήν δημοκρατικό θεσμό της πανεπιστημιακής αυτοδιοίκησης, να αποφασίσει για ένα τόσο κρίσιμο θέμα.

Το υπουργείο ζητά από το διοικητικό προσωπικό, από τους/τις προϊσταμένους των Γραμματειών να εφαρμόσουν τον νόμο μηχανιστικά χωρίς καμία δυνατότητα ακαδημαϊκής παρέμβασης. Αποκλείει δηλαδή την πανεπιστημιακή κοινότητα από τη λήψη μιας κρίσιμης πολιτικής απόφασης. Ηδη το συνδικαλιστικό όργανο των διοικητικών υπαλλήλων των ΑΕΙ έχει αντιδράσει έντονα και με τεκμηριωμένη δημόσια τοποθέτηση και έχει προχωρήσει σε απεργιακές κινητοποιήσεις αρνούμενο να αναλάβει το βάρος της διαγραφής χιλιάδων φοιτητών/τριών.

Ας αναλογιστούμε επίσης ότι η ίδια διάταξη που ρυθμίζει τη διαγραφή, προβλέπει κάτι αδιανόητο: την κατοχύρωση των εκπαιδευτικών πιστωτικών μονάδων που έλαβε κατά το διάστημα της φοίτησής του ο υπό διαγραφή φοιτητής/τρια για το ενδεχόμενο επανεγγραφής του σε κάποιο ιδιωτικό ΑΕΙ. Δηλαδή, τα ECTS που κρίνει ο νόμος ανεπαρκή για τον φοιτητή/τρια του δημόσιου πανεπιστημίου και τον/τη διαγράφει, δίνονται ως «bonus» για την εγγραφή του/της σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο.

Η πρόσβαση στη γνώση είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο δημόσιο αγαθό και τα δημόσια αγαθά δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Η πρόσβαση στην εξειδικευμένη γνώση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι δικαίωμα που αποκτήθηκε μετά από εξετάσεις ιδιαίτερα απαιτητικές. Δεν νομιμοποιείται η πολιτεία να λέει σε έναν/μια επιτυχόντα/ούσα πανελλαδικών εξετάσεων: «Εχεις δικαίωμα να σπουδάσεις, αλλά μόνο μέσα σε ένα αυθαίρετο χρονικό πλαίσιο που εμείς καθορίζουμε, κι αν δεν τα καταφέρεις, σ’ το αφαιρούμε».

Τα συνταγματικά δικαιώματα δεν λήγουν επειδή κάποιος αποφάσισε ότι οι αριθμοί των ενεργών φοιτητών/τριών πρέπει να μειωθούν ή, ακόμη χειρότερα, να κατευθυνθούν σε ιδιωτικά πανεπιστήμια. Αυτό που επί της ουσίας στοχοποιείται είναι η ίδια η ύπαρξη της δωρεάν, δημόσιας πρόσβασης στη γνώση χωρίς φραγμούς. Είναι η ιδέα ότι κάποιος μπορεί να επιστρέψει μετά από χρόνια να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Οτι το πανεπιστήμιο μπορεί να είναι ένας χώρος ανοιχτός και υπάρχει για να ανοίγει δρόμους, όχι για να τους κλείνει.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο θεσμικός μου ρόλος ως Κοσμήτορα διορισμένου από το Συμβούλιο Διοίκησης του πανεπιστημίου με φέρνει αντιμέτωπο με ένα σοβαρό ζήτημα συνείδησης.

Καλούμαι στο πλαίσιο των καθηκόντων και των θεσμικών υποχρεώσεών μου –και μάλιστα υπό την απειλή κυρώσεων από την πλευρά του ΥΠΑΙΘ– να επιβλέψω και να διευκολύνω την εφαρμογή ενός μέτρου που αντιστρατεύεται τις βαθύτερες ακαδημαϊκές και κοινωνικές μου πεποιθήσεις και, κυρίως, με φέρνει σε ευθεία αντίθεση με τους φοιτητές και τις φοιτήτριες που θεωρώ ότι οφείλω να υπερασπίζομαι. Και αυτό είναι κάτι που αρνούμαι και να πράξω και να αποδεχτώ σιωπώντας».