Στα ελληνικά σχολεία, εκεί όπου υποτίθεται ότι φυτρώνει το μέλλον, η καθημερινότητα συχνά αποδεικνύεται πιο εύθραυστη από τον σοβά που κρέμεται σε πολλούς διαδρόμους. Κάθε χρόνο καταγράφονται δεκάδες ατυχήματα μαθητών και εκπαιδευτικών εξαιτίας μιας αργής, σχεδόν αθέατης φθοράς που συσσωρεύεται επί δεκαετίες. Στην πραγματικότητα, τα κτίρια μας μιλούν – και το μήνυμα είναι επείγον.
Τα σχολεία είναι ο τόπος όπου τα παιδιά και οι εκπαιδευτικοί περνούν το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινότητάς τους. Είναι, ή θα έπρεπε να είναι, ένας ασφαλής χώρος, ένα περιβάλλον που καλλιεργεί εμπιστοσύνη και δημιουργία. Ομως τα γεγονότα των τελευταίων ημερών στη Χίο και τη Ναύπακτο έρχονται να φωτίσουν τη σκοτεινή πλευρά μιας πραγματικότητας που συστηματικά αγνοείται: πολλές σχολικές μονάδες λειτουργούν στα όρια της αντοχής τους – και συχνά τα ξεπερνούν.
Δύο σοβαροί τραυματισμοί εκπαιδευτικών μέσα σε λίγες ημέρες αποκαλύπτουν αυτό που τα εκπαιδευτικά σωματεία όλης της χώρας επαναλαμβάνουν επί χρόνια: η εγκατάλειψη δεν είναι πια μια αφηρημένη έννοια· είναι υλική, απτή και επικίνδυνη.
Μαρτυρίες
«Η καθημερινότητα στα σχολεία συχνά εξαρτάται από την τύχη: πότε θα πέσει ο σοβάς, πότε θα γλιστρήσει κάποιος στην αυλή. Δεν μπορεί η ασφάλεια να επαφίεται στην καλή πρόθεση 2–3 ανθρώπων ή σε εράνους γονέων», σημειώνει ο εκπαιδευτικός Γιώργος Γκρίλης.
«Επεσα στο προαύλιο γιατί μια πλάκα είχε σηκωθεί. Εσπασα το χέρι μου. Μου είπαν ότι το είχαν αναφέρει στον δήμο μήνες πριν», αναφέρει ο μαθητής Γυμνασίου του Πειραιά, Κ.Μ. Οι ιστορίες αυτές δεν είναι εξαίρεση· είναι σχεδόν κανονικότητα. Μια καθημερινότητα γεμάτη μικρές «συστάσεις» κινδύνου.
Στο 3ο Γυμνάσιο Χίου, η καθηγήτρια Πληροφορικής Μαρία Στεφάνου πριν από λίγες μέρες τραυματίστηκε σοβαρά όταν γλίστρησε σε σχολική ράμπα στη διάρκεια κακοκαιρίας. Το αποτέλεσμα: κάταγμα σε δύο σημεία στο πόδι και πολύωρη χειρουργική επέμβαση. Η ΕΛΜΕ Χίου δεν μασά τα λόγια της. Το ατύχημα, λέει, δεν ήταν τυχαίο. Ηταν προμελετημένο από τη χρόνια αδράνεια. Οι εκπαιδευτικοί είχαν προειδοποιήσει ξανά και ξανά τον Δήμο Χίου και την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου για τους κινδύνους. Επιπλέον, κονδύλια για μελέτη αποκατάστασης υπάρχουν από το… 2022, αλλά παραμένουν αναξιοποίητα. Η εικόνα θυμίζει μια πόρτα που τρίζει χρόνια ώσπου τελικά πέφτει: δεν είναι η πτώση που φταίει, αλλά το ότι κανείς δεν την έφτιαξε όσο προειδοποιούσε.
Επίσης πριν από λίγες μέρες, νέος τραυματισμός εκπαιδευτικού στο ΕΠΑΛ Ναυπάκτου επανέφερε την αγωνία στις σχολικές κοινότητες. Η A’ ΕΛΜΕ Αιτωλοακαρνανίας βλέπει πίσω από το συμβάν όχι μια ατυχία, αλλά ένα σύστημα που λειτουργεί «με την τύχη του».
Η Ενωση καταγγέλλει:
● σχολεία χωρίς καν οικοδομική άδεια
● καθυστερήσεις ακόμα και σε κτίρια που διαθέτουν άδεια
● σοβαρή υποχρηματοδότηση
● ελλείψεις ακόμα και σε βασικά αναλώσιμα
● εξάντληση του προσωπικού με υπερωρίες και τρίτες αναθέσεις
«Αν ένα σχολείο δεν έχει ούτε άδεια ούτε επαρκή χρηματοδότηση, τότε λειτουργεί με δανεική ασφάλεια. Οι παρεμβάσεις πρέπει να περνούν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης», επισημαίνει ο πρόεδρος της ΕΛΜΕ Αιτωλοακαρνανίας. Οι δύο ΕΛΜΕ, Χίου και Αιτωλοακαρνανίας, καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: τα σχολικά κτίρια γερνούν και μαζί τους γερνά και η αίσθηση ασφάλειας που οφείλει να συνοδεύει τη μάθηση. Σε όλη τη χώρα, χιλιάδες σχολεία παρουσιάζουν ρωγμές σε τοίχους, φθαρμένες αυλές, παλιές ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, ελλιπή συστήματα πυρασφάλειας, ανεπαρκείς ράμπες πρόσβασης και κτίρια που δεν συμμορφώνονται με σύγχρονους αντισεισμικούς κανόνες. Η εικόνα δεν είναι απλώς τεχνικό πρόβλημα. Είναι κοινωνικό. Είναι θεσμικό. Είναι πολιτικό.
Τι ζητούν
Οι ΕΛΜΕ σε Χίο και Ναύπακτο δεν περιορίζονται σε καταγγελίες. Ζητούν δράση: άμεσες αυτοψίες από μηχανικούς, υλοποίηση όλων των εκκρεμών παρεμβάσεων, αξιοποίηση των πόρων που… κάθονται στα συρτάρια, ενίσχυση της χρηματοδότησης των σχολικών επιτροπών και αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών κενών που αυξάνουν την πίεση στο προσωπικό. Πάνω απ’ όλα, ζητούν από δήμους και κυβέρνηση να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Γιατί ένα σχολείο μπορεί να λειτουργήσει με λίγα – αλλά όχι με λιγότερα από τα απαραίτητα.
