Βοηθούν τα ολοήμερα, λείπει η υποστήριξη για τις εργαζόμενες μητέρες

Αδιαμφισβήτητα θετικός είναι ο ρόλος που διαδραματίζουν τα ολοήμερα σχολεία στην οικογένεια καθώς βοήθησαν τις μητέρες να συμμετέχουν στον ενεργό πληθυσμό, είτε ως εργαζόμενες είτε αναζητώντας εργασία. Ωστόσο, σχετική έρευνα αποκαλύπτει την έλλειψη επιπλέον υποστηρικτικών δομών για τη σκληρά εργαζόμενη μητέρα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η μητέρα των παιδιών σε ολοήμερο σχολείο, σε συντριπτικό ποσοστό, απασχολείται πάνω από 40 ώρες τη βδομάδα, ενώ συγγενικά πρόσωπα αναλαμβάνουν την επιπλέον φροντίδα των παιδιών μετά το σχολείο.

Η έρευνα για τα ολοήμερα σχολεία στην Ελλάδα και τις επιπτώσεις τους στη συμμετοχή των γυναικών στον ενεργό πληθυσμό έγινε σε 45 σχολεία πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, με συμμετοχή από 900 μητέρες, ισόποσα μοιρασμένες ανάμεσα σ’ αυτές που στέλνουν τα παιδιά τους στο κανονικό σχολείο και στο ολοήμερο.

Τα κυριότερα ευρήματά της, όπως τα συνοψίζει η Μαρία Σκόμπα, υπεύθυνη της έρευνας: Το ολοήμερο όχι απλώς διατηρεί τη συμμετοχή των γυναικών στην εργατική δύναμη, αλλά προωθεί και την πρόσβασή τους στην εργασία, υποστηρίζει την επαγγελματική εξέλιξή τους και συντελεί στη μείωση του κόστους για τη φροντίδα των παιδιών, αλλά εξασφαλίζει και ελεύθερο χρόνο για τις μητέρες.

«Αποδείχτηκε ότι είναι ένας υποστηρικτικός θεσμός που υποκαθιστά ουσιαστικά τη μητέρα ή το συγγενικό πρόσωπο που αναλαμβάνουν συνήθως τη φροντίδα των παιδιών μετά τη λήξη του σχολικού προγράμματος και απελευθερώνει χρόνο για τις ίδιες», μας λέει η κ. Σκόμπα, διδάκτωρ του Παντείου.

Οσο για τα χαρακτηριστικά των μητέρων, ανήκουν στην πλειονότητά τους στις μεσαίες εισοδηματικές τάξεις αφού για το 80,7% (κανονικό) και 77,9% (ολοήμερο) τα εισοδήματα κυμαίνονταν από 11 έως 40 χιλιάδες ευρώ. Στη συντριπτική τους πλειονότητα οι μητέρες που έστελναν τα παιδιά τους στο ολοήμερο ήταν εργαζόμενες (91,5%), άνεργες (2,5%) ή οικονομικά αδρανείς (6%). Αντίθετα, οι μητέρες των παιδιών σε κανονικό σχολείο σε ποσοστό 39,1% ήταν οικονομικά αδρανείς, το 56,4% εργαζόταν και το 4,5% ήταν άνεργες.

Από τις εργαζόμενες μητέρες η πλειονότητα σε ποσοστά 84,6% (ολοήμερο) και 80,4% (κανονικό) ήταν υπάλληλοι, ενώ για το 15,4% και το 19,6% αντίστοιχα ήταν αυτοαπασχολούμενες. Ποιος ασχολείται με τα παιδιά ενώ η μαμά είναι στη δουλειά; Για τις μητέρες που στέλνουν τα παιδιά τους σε κανονικό σχολείο, μεγάλο βάρος, ειδικά για τις τρεις μικρότερες τάξεις του δημοτικού, πέφτει στις γιαγιάδες και τους παππούδες (40,7%), που μειώνεται καθώς αυτά μεγαλώνουν. Μετά αναλαμβάνουν οι πατέρες (25,9%) ή άλλοι συγγενείς (10%), αλλά αρκετά παιδιά μένουν στο σπίτι χωρίς επίβλεψη (8,9%) ή πάνε στη δουλειά της μητέρας τους (7%) και σε μικρότερο βαθμό υπάρχει κάποιος επαγγελματίας γι’ αυτή τη δουλειά (2,9%) ή κάποιος γείτονας (2,7%).

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για όσα παιδιά πάνε σε ολοήμερο σχολείο, ενώ διαφοροποιούνται μόνο σε σχέση με το γεγονός ότι πέφτει λιγότερο βάρος στους παππούδες, αφού συνεισφέρουν μόνο στο 25% των ερωτηθέντων. Επίσης υπάρχει σχετικά μικρότερη συμμετοχή των μπαμπάδων (20,3%) και των συγγενών (5,8%), ενώ συγκριτικά λιγότερα παιδιά μένουν μόνα στο σπίτι χωρίς επίβλεψη (4,8%).

Ποια είναι η συνεισφορά του ολοήμερου στην εργασία ή την εύρεση εργασίας για τη μητέρα; Για το 84,2% τις βοήθησε πολύ έως πάρα πολύ.

Οι άνεργες

Το 100% των άνεργων μητέρων με παιδιά στο ολοήμερο αναζητούσαν εργασία, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τις μητέρες των παιδιών σε κανονικό σχολείο είναι 70%. Επίσης, οι μητέρες παιδιών σε ολοήμερα είναι διατεθειμένες να εργαστούν σε ποσοστό 89,3%, σε αντιδιαστολή με το 45,8% των μητέρων με παιδιά στο κανονικό σχολείο.

Στις μισές περιπτώσεις των παιδιών που πηγαίνουν σε κανονικό σχολείο εμπλέκονται οι συγγενείς στη φροντίδα τους, κάτι που αφορά μόνο το 26,2% όσων πάνε στο ολοήμερο. Σημαντικό είναι και το μηνιαίο κονδύλι που δίνουν οι οικογένειες για τη μισθωμένη φροντίδα των παιδιών τους, που για το 65,4% των παιδιών που πάνε σε κανονικό σχολείο ξεπερνά τα 500 ευρώ τον μήνα έναντι του 59,2% που είναι κάτω των 500 ευρώ τον μήνα για τα παιδιά του ολοήμερου.

Κατά γενική ομολογία, οι μητέρες αποτιμούν θετικά το ολοήμερο σχολείο (70,2%), ωστόσο στην πλειονότητά τους τον χρόνο του σχολείου τον χρησιμοποιούν για να εργαστούν (62,4%) ακόμη και υπερωρίες (7,3%) και μόνο το 15,1% απολαμβάνει ψυχαγωγικές δραστηριότητες ή ξεκουράζεται (6,4%) καθώς το 4,4% αναζητά εργασία και το 4,2% ασχολείται με τις δουλειές του σπιτιού.

Η λειτουργία των ολοήμερων σχολείων δεν υπήρξε απρόσκοπτη. Οπως μας εξηγεί η ερευνήτρια, επί μνημονιακών κυβερνήσεων οδηγήθηκαν σχεδόν σε κατάρρευση, λόγω έλλειψης εκπαιδευτικών και ειδικοτήτων, ενώ ετέθη ως προαπαιτούμενο και οι δυο γονείς να είναι εργαζόμενοι, οπότε αποκλειόταν η συμμετοχή στον θεσμό μιας μητέρας που μπορεί να ήταν άνεργη αλλά μεσούσης της χρονιάς είχε ευκαιρία να εργαστεί. Τουλάχιστον φέτος δέχονται όλα τα παιδιά, εκπληρώνοντας τον αρχικό σκοπό τους, που είναι η στήριξη εργαζόμενου γονέα ή γονέα που αναζητά εργασία.

Εξαντλητικά τα ωράρια

Μεγάλο ποσοστό των μητέρων με παιδιά στα ολοήμερα σχολεία εργάζεται σκληρά για περισσότερες από 40 ώρες σε ποσοστό 73,4%, ενώ πριν μόλις το 52,2% εργαζόταν τόσες ώρες, σε σύγκριση με τις μητέρες που στέλνουν τα παιδιά τους σε κανονικό σχολείο. Αυτές εργάζονται μέχρι 39 ώρες (48,3%) ενώ σε εξίσου μεγάλο ποσοστό (42,1%) εργάζονται από 40 ώρες και πάνω.

«Αρκετές μού ανέφεραν ότι μπορεί να ξεκινούν πέντε και έξι η ώρα το πρωί και πολλές φορές πρόκειται για μαύρη εργασία», μας εξηγεί η κ. Σκόμπα και προσθέτει: «Μπορεί επαγγελματικά να εξελίσσονται το ίδιο οι μητέρες του ολοήμερου συγκρινόμενες με τις μητέρες του πρωινού, αλλά η διαφορά είναι στον χρόνο εργασίας, που σε αρκετές περιπτώσεις είναι προαπαιτούμενο για τη διατήρηση της θέσης».