Στη δημοσιότητα έδωσε ο ΣΥΡΙΖΑ τις αναλυτικές προγραμματικές θέσεις του για την ανώτατη εκπαίδευση σε ένα κείμενο 70 προτάσεων, που προέκυψε ως αποτέλεσμα επεξεργασίας όσων διατυπώθηκαν στην 4η Πανελλαδική Συνδιάσκεψη πανεπιστημιακών του κόμματος, οργανώσεων στα ΑΕΙ και ερευνητικών κέντρων το διήμερο 11-12 Δεκεμβρίου 2021.
Στόχος του προγράμματος, όπως αναφέρεται, είναι ένα σχέδιο που θα κάνει πράξη ένα «δημόσιο, δημοκρατικό, ποιοτικό, συμπεριληπτικό, δωρεάν πανεπιστήμιο της ισότητας και της μόρφωσης» σε αντίθεση με τις πολιτικές της κυβέρνησης που οδηγούν στο «αυταρχικό, ιδιωτικοποιημένο, υποβαθμισμένο πανεπιστήμιο των ταξικών φραγμών και των αποκλεισμών».
Τι υπόσχεται συνοπτικά η αξιωματική αντιπολίτευση; Διπλασιασμό της χρηματοδότησης των Πανεπιστημίων και διπλασιασμό του αριθμού μελών ΔΕΠ σε βάθος τετραετίας με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους, να φτάσει ο αριθμός διδασκόντων προς φοιτητές (σήμερα 1 προς 40) τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (1 προς 17), δυνατότητα ελεύθερης εισόδου σε ορισμένα προπτυχιακά τμήματα, δωρεάν φοίτηση στα μεταπτυχιακά προγράμματα, κατάργηση της πανεπιστημιακής αστυνομίας, κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, κατάργηση της διάταξης για την ανώτατη χρονική διάρκεια σπουδών ν+ν/2, κατάργηση της ισοτιμίας πτυχίων Πανεπιστημίων και κολεγίων, ριζικό επανασχεδιασμό των διαδικασιών αξιολόγησης των Πανεπιστημίων με τη «σύνταξη ενός δημοκρατικού σχεδίου νόμου».
Αύξηση προσωπικού
Ως προς το διδακτικό και διοικητικό προσωπικό ο στόχος είναι η αύξησή του κατά τουλάχιστον 15%, ενώ ζητείται η αυστηρή τήρηση του νόμου που απαιτεί την προκήρυξη κάθε θέσης που κενούται από συνταξιοδότηση μέλους ΔΕΠ. Για τα μικρά ή νέα τμήματα προτείνεται αυτά να έχουν τουλάχιστον 20 μέλη ΔΕΠ.
Επιπλέον, εν όψει της άμεσης ανάγκης ανοίγματος των ελληνικών Πανεπιστημίων στους -υψηλής κατάρτισης και μόρφωσης- νέους επιστήμονες, να νομοθετηθεί σταδιακή κατάργηση της δυνατότητας διπλής διδασκαλίας των μελών ΔΕΠ (συμπεριλαμβανομένου του ΕΑΠ).
Ως προς την καθιέρωση της ελεύθερης πρόσβασης σε πανεπιστημιακά τμήματα (σ.σ. το θέμα αφήνεται ανοιχτό προς συζήτηση) αυτή προτείνεται για τμήματα στα οποία η ζήτηση και οι προσφερόμενες θέσεις το επιτρέπουν με παράλληλη εφαρμογή πιλοτικού προγράμματος ελεύθερης εισαγωγής από το Λύκειο για μία 5ετία, με επαναξιολόγηση του θεσμού.
Κατ’ επέκταση απαιτείται καθιέρωση διαδικασιών ριζικής αναβάθμισης του απολυτηρίου με τη διδασκαλία λίγων μαθημάτων σε πολλές ώρες στην Γ’ Λυκείου και συνολική εξασφάλιση και αξιοποίηση του ενδιαφέροντος των μαθητών. Εκτός από τη δωρέαν φοίτηση στα μεταπτυχιακά προγράμματα, γίνεται εισήγηση για κάλυψη με δημόσια δαπάνη (10 εκατομμυρίων ανά έτος) των ανελαστικών τους εξόδων και παράλληλη κατάργηση κάθε επιπλέον αμοιβής των διδασκόντων.
Ο ΣΥΡΙΖΑ υπόσχεται την επαναφορά των διετούς φοίτησης προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης σε όλα τα ΑΕΙ. Σε αυτά θα εισάγονται χωρίς εξετάσεις οι απόφοιτοι των Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑΛ) και τα προγράμματα θα παρέχουν επαγγελματικό πιστοποιητικό ευρωπαϊκών προδιαγραφών, ενώ θα περιλαμβάνουν αμειβόμενη πρακτική άσκηση σε συνεργασία με τοπικούς παραγωγικούς φορείς. Επιπλέον κρίνει απαραίτητο τον επαναπροσδιορισμό των Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΙΕΚ), όπου τα προβλήματα έχουν συσσωρευτεί και πολλαπλασιαστεί.
Παράλληλα ζητά την κατάργηση των ξενόγλωσσων προγραμμάτων προπτυχιακών σπουδών, καθώς «αυτά δεν υπηρετούν καμία ακαδημαϊκή ανάγκη/αναγκαιότητα στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Ειδική εξαίρεση με ειδικό νόμο, για πολιτιστικούς και ιστορικούς λόγους, ένα δωρεάν αγγλόφωνο προπτυχιακό πρόγραμμα όπως αυτό που είχε ιδρυθεί στο ΕΚΠΑ με αντικείμενο «Αρχαιολογία, Ιστορία και Φιλολογία στην αρχαία Ελλάδα» ή άλλα τέτοια παρεμφερή προγράμματα».
Ως προς τα ζητήματα χρηματοδότησης γίνεται αναφορά σε ριζική ενίσχυση των υποτροφιών σε νέους επιστήμονες, υποψήφιους διδάκτορες, μεταδιδάκτορες, σε αύξηση του φοιτητικού επιδόματος (από τα 1.000 στα 1.500 ευρώ τον χρόνο για 40.000 φοιτητές), σε ειδική χρηματοδότηση και στελέχωση των Πανεπιστημιακών Ερευνητικών Κέντρων, σε αυτόματη κάλυψη όλων των πάγιων λειτουργικών εξόδων (με επανεκκίνηση για τα ΑΕΙ που έχουν χρέη ΔΕΗ/νερό) από τον τακτικό προϋπολογισμό σε όλα τα ΑΕΙ. Σημειώνεται επίσης η ανάγκη χρηματοδότησης των ΑΕΙ «με πρόγραμμα 5ετίας που να μην μπορεί να αλλάξει προς τα κάτω».
Ειδική αναφορά γίνεται στην ενθάρρυνση διατμηματικών συνεργασιών, συνεργειών πανεπιστημιακών τμημάτων με ερευνητικά ινστιτούτα/κέντρα, με νέα προγράμματα σπουδών με ορισμένο αριθμό μαθημάτων προπτυχιακού-μεταπτυχιακού επιπέδου από συγγενή τμήματα, χωρίς να θίγονται η επιστημολογική αυτοτέλεια των γνωστικών αντικειμένων και η ακαδημαϊκή ανά τμήματα οργάνωση.
Σε ζητήματα υποδομών στόχος είναι η «κάλυψη επειγουσών κτιριακών αναγκών και υποδομών με νέες δομές εντός του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου, καθώς και η δημιουργία προϋποθέσεων για οικονομία κλίμακας». Προτείνεται διαμόρφωση Εθνικού Σχεδίου Φοιτητικής Στέγης («δεν μπορεί να συγκροτηθεί κανένα σχέδιο εάν δεν έχει βάθος δεκαετίας η υλοποίηση του»), η δημιουργία νέων φοιτητικών εστιών για την κάλυψη των αναγκών στέγης για τουλάχιστον το 15% των ενεργών φοιτητών σε κάθε ΑΕΙ ενώ ως προς τη χρηματοδότηση αυτή μπορεί να προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ΕΣΠΑ, Πρόγραμμα Ανασυγκρότησης και ΣΔΙΤ.
