Ελληνες οι μετέχοντες της ημετέρας Παιδείας

Τις τελευταίες λεπτομέρειες του νομοσχεδίου για την ιθαγένεια επεξεργάζεται η κυβέρνηση, προκειμένου να το καταθέσει προς διαβούλευση, πιθανότατα και μέσα στην εβδομάδα. Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, που επεξεργάστηκε το νομοσχέδιο, ιθαγένεια θα δικαιούνται όσοι αλλοδαποί εμπίπτουν σε τρεις κατηγορίες:

– Ανήλικοι που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και γράφτηκαν στην Α’ Δημοτικού, με τις ακόλουθες προϋποθέσεις: ο ένας γονιός να έχει ζήσει τουλάχιστον πέντε χρόνια στην Ελλάδα πριν από τη γέννηση και ο ένας ή οι δύο γονείς (δεν έχει αποσαφηνιστεί) να βρίσκονται νόμιμα στην Ελλάδα τη στιγμή της γέννησης, τη στιγμή της εγγραφής του μαθητή και κατά την αίτηση για την απόκτηση ιθαγένειας.

– Ανήλικοι που δεν γεννήθηκαν στην Ελλάδα, αλλά ολοκλήρωσαν στην Ελλάδα τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ή φοίτησαν εννιά χρόνια σε ελληνικό σχολείο, με την προϋπόθεση να ζουν νόμιμα στην Ελλάδα ο ένας ή οι δύο γονείς (δεν έχει αποσαφηνιστεί) κατά την αίτηση για την απόκτηση ιθαγένειας. Αν δεν συντρέχει η προϋπόθεση, οι μαθητές αυτής της κατηγορίας δικαιούνται ιθαγένεια όταν ενηλικιωθούν.

– Ενήλικοι που ζουν νόμιμα στη χώρα και έχουν ελληνικό πτυχίο ανώτερης ή ανώτατης εκπαίδευσης και απολυτήριο ελληνικού λυκείου.

Σε περιπτώσεις μονογονεϊκής οικογένειας ή όταν υπάρχει επιμελητής του παιδιού, οι προϋποθέσεις απόκτησης ιθαγένειας προσαρμόζονται προς όφελος του παιδιού, σύμφωνα με όσα ορίζει διάταξη του νομοσχεδίου. Το νομοσχέδιο ορίζει, επίσης, ότι δεν είναι δυνατή η απέλαση μεταναστών δεύτερης γενιάς που φοιτούν σε ελληνικό σχολείο, δίνοντας τέλος σε περιπτώσεις βάναυσης αποκοπής μαθητών από το περιβάλλον τους που είχαν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια.

Νομοθετικό κενό

Το νομοσχέδιο έρχεται να καλύψει το νομοθετικό κενό που προέκυψε τον Νοέμβριο του 2012, όταν ο τότε αν. υπουργός Εσωτερικών Χ. Αθανασίου έσπευσε να αναστείλει τις διατάξεις του νόμου 3838/2010, γνωστού ως νόμου Ραγκούση, ύστερα από πληροφορίες πως θα κριθεί αντισυνταγματικός από το ΣτΕ.

Πράγματι, στην απόφαση 460/2013 που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2013, το ΣτΕ αποφάσισε κατά πλειοψηφία πως τα «τυπικά κριτήρια, όπως είναι η νόμιμη παραμονή στη χώρα και η διάρκεια αυτής [θα πρέπει να συνδυάζονται] και με ουσιαστικά κριτήρια, ούτως ώστε να τεκμηριώνεται ο γνήσιος δεσμός του αλλοδαπού προς την ελληνική κοινωνία, δηλαδή η ενσωμάτωσή του σε αυτήν».

Μια ισχυρή μειοψηφία είχε υποστηρίξει, αντιθέτως, πως δεν απορρέει συνταγματική «υποχρέωση του νομοθέτη να θέτει ως προϋπόθεση για την απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας τη διαπίστωση γνήσιου δεσμού με το ελληνικό έθνος, δηλαδή την ύπαρξη ήδη διαμορφωθείσης εθνικής συνείδησης των πολιτογραφούμενων αλλοδαπών», καθώς με την απόκτηση ιθαγένειας ο αλλοδαπός γίνεται συμπολίτης και όχι ομοεθνής.

Προκειμένου να καλυφθούν οι απαιτήσεις της απόφασης του ΣτΕ, η προηγούμενη κυβέρνηση είχε ετοιμάσει νομοσχέδιο, το οποίο όμως δεν κατέθεσε στη Βουλή. Σημαντικές διατάξεις εκείνου του νομοσχεδίου τις παίρνει υπόψη το νομοσχέδιο που καταθέτει το τωρινό υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, το οποίο συνδυάζει τόσο το τυπικό κριτήριο της νομιμότητας παραμονής όσο και το ουσιαστικό κριτήριο της ενσωμάτωσης.

Γονείς και άσυλο

Ως προς τις προϋποθέσεις που τίθενται για τους γονείς των ανηλίκων, αυτό συμβαίνει γιατί στην Ελλάδα θεωρείται πως δεν έχει δικαιοπρακτικό δικαίωμα ο ανήλικος και άρα μπορεί να κάνει αίτηση απόκτησης ιθαγένειας μόνο μέσω των γονιών του, οι οποίοι -για να προβούν σε δικαιοπρακτική πράξη- πρέπει ασφαλώς να ζουν νόμιμα στη χώρα.

Οσες αιτήσεις έμειναν μετέωρες από την κατάργηση του νόμου Ραγκούση, περίπου 13.000, θα εξεταστούν με τις νέες προϋποθέσεις. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για ζητήματα του Κώδικα Μετανάστευσης που προέκυψαν τον τελευταίο χρόνο, όπως επίσης τις 25.000 συσσωρευμένες αιτήσεις ασύλου που είχαν γίνει στην Αστυνομία, πριν από την ίδρυση της νέας Υπηρεσίας Ασύλου.