Ο νόμος αλλάζει, αλλά ο Αρειος Πάγος καταδικάζει

Σχεδόν ταυτόχρονα με τη συζήτηση στην ειδική επιτροπή της Βουλής του νομοσχεδίου για το σύμφωνο συμβίωσης και ειδικότερα για τις διατάξεις που αλλάζουν ουσιαστικά τον τυποκτόνο νόμο και τις εξουθενωτικές για τους δημοσιογράφους οικονομικές του συνέπειες αλλά και τον περιορισμό της ελευθεροτυπίας, εκδόθηκε η απόφαση του Αρείου Πάγου για την υπόθεση Αραβαντινού-Βαφειάδη.

Δυστυχώς, αν και το νομοσχέδιο προβλέπεται να ψηφιστεί άμεσα, ώστε να σταματήσει η βιομηχανία αγωγών διά του Τύπου, ο δημοσιογράφος Νίκος Βαφειάδης θα υποχρεωθεί να καταβάλει ένα μεγάλο ποσό στον τέως αρχιφύλακα και υπεύθυνο του Ψυχιατρείου Κορυδαλλού, Αντώνη Αραβαντινό.

Δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια μετά, η επιμονή του Αντ. Αραβαντινού να τιμωρηθεί ο δημοσιογράφος για συκοφαντική δυσφήμηση έγινε γεγονός χάρη στην πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου και παρά τις αποφάσεις όλων των δικαστηρίων που τον είχαν κρίνει αθώο.

Τον Νοέμβριο εκδόθηκε η απόφαση του ανωτάτου δικαστηρίου που δίκασε (πράγμα σπάνιο) την υπόθεση επί της ουσίας, κάνοντας δεκτή την έφεση του Αντ. Αραβαντινού κατά της αθώωσης του δημοσιογράφου Ν. Βαφειάδη, επιδικάζοντας το ποσό που θα πρέπει να καταβάλει ο δημοσιογράφος, το οποίο ανέρχεται με τους τόκους και τα δικαστικά έξοδα σε 20.000 ευρώ.

Με αναλυτικό δημοσίευμα στην «Εφ.Συν.» καταγράψαμε στις 19/5/2015 ολόκληρη την πολύχρονη δικαστική περιπέτεια του συναδέλφου:

«Από τον Ιούνιο του 1998 και μέχρι σήμερα, ο… διαχρονικός αρχιφύλακας των Φυλακών Κορυδαλλού διώκει δικαστικά για δυσφήμηση (μεταξύ πολλών άλλων δημοσιογράφων και ΜΜΕ που ασχολήθηκαν με την υπόθεση) τον συντάκτη ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 1997 στο περιοδικό “Μετρό”, ζητώντας 50 εκατ. δραχμές (περίπου 200.000 ευρώ πλέον) για “ηθική βλάβη”».

Τα γεγονότα που αφορούσαν κυκλώματα στις φυλακές, ναρκωτικά και παράνομες αποφυλακίσεις, στα οποία είχε εμπλακεί και το όνομα του Αντ. Αραβαντινού, είχαν λάβει χώρα το 1995.

Ενώ τα δημοσιεύματα για τον αρχιφύλακα γέμιζαν τις εφημερίδες, ο Αντ. Αραβαντινός προφυλακίστηκε για 10 μήνες και το 1996 τοποθετήθηκε αρχιφύλακας στο Ψυχιατρείο Κορυδαλλού.

Αθωώνεται τελικά από όλες τις κατηγορίες.

Στο δικαστήριο δεν κατέθεσε ούτε ένας μάρτυρας κατηγορίας, οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι ήταν όλοι στο πλευρό του, ενώ οι συγκεκριμένες εγκληματικές πράξεις που τελέστηκαν στις φυλακές δεν αποδόθηκαν ποτέ σε κανένα φυσικό πρόσωπο.

Αμέσως μετά, ο Αντώνης Αραβαντινός ξεκίνησε μια «βιομηχανία» αγωγών προς τα ΜΜΕ που ασχολήθηκαν με την υπόθεση.

Ολες οι αγωγές κατά των δημοσιογράφων απορρίφθηκαν από τα δικαστήρια. Ανάμεσα στους δημοσιογράφους που κατηγόρησε ο Αντ. Αραβαντινός για δυσφήμηση ήταν ο Νίκος Βαφειάδης, στον οποίο έκανε αγωγή τον Ιούνιο του 1998 για ρεπορτάζ δημοσιευμένο ένα χρόνο πριν (Ιανουάριος 1997) στο περιοδικό «Μετρό».

Εγιναν μέσα στα 18 αυτά χρόνια ένα πρωτόδικο δικαστήριο και δύο Εφετεία (το δεύτερο έπειτα από αίτημα αναίρεσης στον Αρειο Πάγο) και όλα αθώωσαν τον δημοσιογράφο. Ο Αντ. Αραβαντινός επανήλθε με δεύτερο αίτημα αναίρεσης.

Οι ισοπεδωτικές για την ελευθεροτυπία διατάξεις του νόμου με τα αστρονομικά κατώτατα όρια ψηφίστηκαν αρχικά από την κυβέρνηση Ράλλη το 1981 και επικαιροποιήθηκαν επί το αυστηρότερο για τους δημοσιογράφους και επί το επιεικέστερο για τους υπουργούς επί υπουργίας Ευάγγ. Βενιζέλου το 1994.

Η ουσία αυτού του νόμου πάσχει όχι μόνο από πλευράς δικαίου, αλλά και από πλευράς δημοκρατίας, τη στιγμή που περιορίζει την ελευθερία του Τύπου με τον πλάγιο τρόπο της οικονομικής εξουθένωσης όσων δημοσιογράφων (θεσπίζοντας τεράστια και μόνο κατώτατα όρια στις αποζημιώσεις) παραβιάσουν τις απαγορεύσεις, προκειμένου να ενημερώσουν την κοινή γνώμη για θέματα δημόσιου συμφέροντος και όχι μόνο.

Το Δ.Σ. της ΕΣΗΕΑ επανειλημμένα ζήτησε από τις εκάστοτε κυβερνήσεις την κατάργηση του τυποκτόνου νόμου 1178/81, ο οποίος έχει δημιουργήσει μια βιομηχανία αγωγών που μοναδικό σκοπό έχουν να φιμώσουν τον Τύπο και τους δημοσιογράφους.

Η τωρινή απόφαση του Αρείου Πάγου στηρίχτηκε ακριβώς στον υπό τροποποίηση σήμερα Νόμο περί Τύπου. Το σκεπτικό της πλειοψηφίας είναι ότι δεν αίρεται ο άδικος χαρακτήρας ενός δημοσιεύματος, ως προς τις δυσφημιστικές και υβριστικές εκφράσεις που περιέχει, λόγω δικαιολογημένου ενδιαφέροντος (σ.σ. της κοινής γνώμης) και συνεπώς παραμένει η ποινική ευθύνη.

Το ανώτατο δικαστήριο στην προκειμένη περίπτωση επικαλείται την απαλλαγή και τη μη διατύπωση οποιασδήποτε από τις βαριές κατηγορίες στο πρόσωπο του αρχιφύλακα Αντώνη Αραβαντινού.

Εστω δε κι αν του δημοσιεύματος του Νίκου Βαφειάδη είχαν προηγηθεί άλλα παρεμφερή σε εφημερίδες, ο Αρειος Πάγος θεωρεί κατά πλειοψηφία ότι ο εναγόμενος τέλεσε την αδικοπραξία σε βάρος του ενάγοντος.

Ακολουθεί η άποψη μειοψηφίας της αρεοπαγίτου Ε. Λαμπροπούλου, η οποία θεώρησε αβάσιμη την κατηγορία. Μάλιστα αναφέρθηκε στο πώς η όλη υπόθεση είχε οδηγήσει σε παραίτηση τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης (σ.σ. Κουβελάκη), ο οποίος είχε επικαλεστεί μάλιστα τα κυκλώματα σωφρονιστικών και ποινικών, ενώ τότε διατάχτηκε προκαταρκτική εξέταση για την υπόθεση που ενέπλεκε σωφρονιστικούς με σωρεία παράνομων πράξεων, για τις οποίες ο Αντ. Αραβαντινός είχε προφυλακιστεί.

Το επίμαχο άρθρο, σύμφωνα με το σκεπτικό της αρεοπαγίτου, αναφερόταν σε πραγματικά γεγονότα που έλαβαν χώρα στις Φυλακές Κορυδαλλού και αφορούσαν κυκλώματα ποινικών ενώ τα υπόλοιπα αποτελούσαν αξιολογικές κρίσεις και συμπεράσματα του συντάκτη που δεν θεμελιώνουν δόλο από την πλευρά του.

Παρά ταύτα ο Αρειος Πάγος επιδίκασε το αστρονομικό για τον δημοσιογράφο ποσό που σίγουρα επιφέρει σοβαρή βλάβη με δυσμενείς και δυσανάλογες συνέπειες γι’ αυτόν.

Ειδικά όταν όλοι γνωρίζουν, και μεταξύ αυτών και οι αρεοπαγίτες, ότι οι σημερινές αμοιβές, ειδικά για δημοσιογράφο που εργάζεται σε επαρχιακό έντυπο, είναι απολύτως αδύνατο να ανταποκριθούν σε τόσο βαριά οικονομική ποινή.

«Mήνυμα» του Νίκου Βαφειάδη

Ο αρχιφύλακας και η Δικαιοσύνη

Η πρώτη μου κίνηση, όταν μου επιδόθηκε η αγωγή του αρχιφύλακα, ήταν να ζητήσω από τον πρώην υπουργό Δικαιοσύνης, Γιώργο Κουβελάκη, που είχε τότε τολμήσει να συγκρουστεί με τα παντοδύναμα κυκλώματα των φυλακών και είχε εξαναγκαστεί σε παραίτηση, να καταθέσει ως μάρτυρας υπεράσπισής μου.

«Εδώ δεν τα έβγαλα πέρα εγώ, κοτζάμ υπουργός, και θα τα βγάλεις εσύ πέρα;», μου απάντησε και μου έκλεισε την πόρτα.

Δεν αξιολόγησα τότε το μήνυμα.

Απτόητος, συγκέντρωσα επιπλέον στοιχεία, παρακάμπτοντας κάθε είδους εμπόδια, τα οποία κατέθεσα σε έναν ογκώδη φάκελο στη Δικαιοσύνη. Κέρδισα την υπόθεση πρωτοδίκως, στο Εφετείο και στο δεύτερο Εφετείο, μετά την αναίρεση της πρώτης εφετειακής απόφασης από τον Αρειο Πάγο.

Ερχεται τώρα το ανώτατο δικαστήριο, σχεδόν είκοσι χρόνια μετά, να αγνοήσει τις τρεις αυτές αποφάσεις και με βάση πρόσφατο νόμο, να εκδικάσει το ίδιο την ουσία της υπόθεσης, δικαιώνοντας μάλιστα τελεσίδικα τον αρχιφύλακα.

Μόλις σήμερα συνειδητοποιώ το μήνυμα του πρώην υπουργού. Η απαξίωση δεν απευθυνόταν σε μένα, αλλά στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης.

Νίκος Βαφειάδης