700.000 υπό «αναγκαστική εκτέλεση»

Υπό τη δαμόκλειο σπάθη των πλειστηριασμών βρίσκονται 700.000 δανειολήπτες μετά την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου υπέρ της δυνατότητας των εταιρειών διαχείρισης «κόκκινων» δανείων (servicers) να βγάζουν σε πλειστηριασμό σπίτια που αποτελούν πρώτη κατοικία και να προβαίνουν σε πράξεις εκτέλεσης ως δικαιούχοι διάδικοι για λογαριασμό των funds.

Η απόφαση των αρεοπαγιτών πάρθηκε με ισχυρή πλειοψηφία (56-9) και ήταν σύμφωνη με την εισήγηση της αρεοπαγίτη Κανέλλας Τζαβέλλα, η οποία υιοθέτησε την επιχειρηματολογία των τραπεζών και των εταιρειών διαχείρισης δανείων. Εκπληξη προκαλεί η πρωτοφανής ταχύτητα με την οποία εκδόθηκε η απόφαση, καθώς η εισηγήτρια τοποθετήθηκε μόλις πριν από λίγες μέρες (στις 26/1) στην Ολομέλεια. Η ασφυκτική πίεση και σπουδή υπό τις οποίες ελήφθη η απόφαση προκαλεί εύλογα ερωτήματα, καθώς είχε προηγηθεί η τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία δικηγορικών συλλόγων, καταναλωτικών ενώσεων και επιμελητηρίων κατά της δυνατότητας των servicers να διενεργούν πλειστηριασμούς και άλλες πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης.

Ορατός είναι πλέον ο κίνδυνος να βγουν στο σφυρί με συνοπτικές διαδικασίες 700.000 ακίνητα, αξίας 45 δισ. ευρώ, καθώς η απόφαση αναμένεται να αποτελέσει μπούσουλα για χιλιάδες εκκρεμείς διαδικασίες. Μόνο τους τελευταίους μήνες κατατέθηκαν εκατοντάδες αιτήσεις ανακοπής πλειστηριασμών από δανειολήπτες που επικαλέστηκαν ότι δεν είχε ακόμα αποφανθεί το ανώτατο δικαστήριο.

Η υπόθεση απασχόλησε τον Αρειο Πάγο εξαιτίας δύο αντικρουόμενων νόμων: του 3156/2003, που δεν δίνει τη δυνατότητα στα funds να γίνονται διάδικοι και να πραγματοποιούν δικαστικές ενέργειες επί των ακινήτων που είχαν περιέλθει στην κυριότητά τους, και του μεταγενέστερου 4354/2015, ο οποίος προβλέπει ειδική νομιμοποίηση στους servicers να γίνονται διάδικοι. Τα funds χρησιμοποιούσαν τους νόμους κατά το συμφέρον τους, ακόμα και κατά περίπτωση, δηλαδή επιλέγοντας κάποιες από τις διατάξεις του ενός νόμου και κάποιες από τις διατάξεις του άλλου. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο νόμος του 2003 έδινε φοροαπαλλαγές στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Αρχικά το θέμα απασχόλησε το Α2 Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, το οποίο με διαφορετικές συνθέσεις εξέδωσε δύο αντίθετες αποφάσεις. Η υπ’ αριθμ. 822/2022 απόφαση (πρόεδρος ο αντιπρόεδρος Γεώργιος Αποστολάκης και μεταξύ των μελών της σύνθεσης ο αρεοπαγίτης Θεόδωρος Κανελλόπουλος) δεν επέτρεπε στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων να παρίστανται στα δικαστήρια και να προχωρούν στην έκδοση διαταγών πληρωμής (οι οποίες είναι το προοίμιο πλειστηριασμού ακινήτου) εφόσον η αγορά των ακινήτων είχε γίνει υπό το καθεστώς του νόμου του 2003. Εάν όμως η αγορά των ενυπόθηκων δανείων από τα funds είχε γίνει στο πλαίσιο του νόμου του 2015, τότε μπορούσαν να βγουν σε πλειστηριασμό τα ακίνητα.

Το ίδιο Τμήμα με την απόφαση 1873/2022 (πρόεδρος ο αντιπρόεδρος Θεόδωρος Κανελλόπουλος) έκρινε ότι, ανεξάρτητα από το νομοθετικό πλαίσιο υπό το οποίο το fund αγόρασε τη δανειακή σύμβαση, μπορούσε να προχωρήσει σε πλειστηριασμό. Ετσι, το ζήτημα παραπέμφθηκε προς οριστική κρίση στην πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου ως ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος αλλά και για την ενότητα της νομολογίας.