Η αλληλεγγύη γκρεμίζει σύνορα και φράχτες

Με αφορμή την 67η επέτειο της Οικουμενικής Διακήρυξης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ) οργάνωσε εκδήλωση με θέμα: «Η προσφυγική και μεταναστευτική κρίση στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, προβλήματα και προοπτικές». 

Οι εισηγητές της εκδήλωσης προερχόμενοι από το χώρο της πολιτικής και δικαστικής εξουσίας, από διεθνείς οργανισμούς αλλά και από ανεξάρτητες εθελοντικές δομές προσέγγισαν το πιο κρίσιμο ίσως ζήτημα του σήμερα. Ο καθένας το προσέγγισε μέσω του γνωστικού πεδίου και των εμπειριών που του προσφέρει η ιδιότητά του. 

Ανοίγοντας την εκδήλωση ο συντονιστής Γ. Σταυρόπουλος, Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) και ε.τ Αντιπρόεδρος του ΣτΕ, αναφέρθηκε στην Οικουμενική Διακήρυξη Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ως ένα κείμενο το οποίο παρ’ ότι έχει παραβιαστεί από πολλά κράτη είναι «επίκαιρο, διαχρονικό, φάρος» για τις ανθρώπινες κοινωνίες. Μάλιστα το έβαλε «απέναντι» στην πολιτική της ΕΕ για το προσφυγικό και μεταναστευτικό και στη Συνθήκη του Δουβλίνου 2 που δείχνουν «ανακόλουθες με τη σημερινή πραγματικότητα». 

Στο  χαιρετισμό της η Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, Πρόεδρος του ΙΜΔΕ και καθηγήτριας του Παντείου) η οποία εξέφρασε τη θλίψη και την αγανάκτησή της για το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα, 

Το λόγο πήρε ο Π. Καραγιάννης, Αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου ο οποίος επικέντρωσε τη δική του εισήγηση στο ζήτημα των ασυνόδευτων ανηλίκων, ένα θέμα που περνά συνήθως τόσο απαρατήρητο όσο οι ίδιοι αυτοί οι ανήλικοι. Σύμφωνα με το ν.3386/2005 η ευθύνη για την προστασία των ασυνόδευτων παιδιών βρίσκεται στην αρμοδιότητα της Εισαγγελικής Αρχής η οποία καλείται να αξιοποιήσει τις υπάρχουσες δομές, ή τις…ανύπαρκτες όπως συμβαίνει στην πραγματικότητα. «Το επίπεδο του πολιτισμού μας έχει σε μεγάλο βαθμό να κάνει με το πώς συμπεριφερόμαστε στα παιδιά», σχολίασε ο συντονιστής της εκδήλωσης. 

Ο Δ. Εσδράς, επικεφαλής του Γραφείου του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης στην Ελλάδα, που έλαβε το λόγο στη συνέχεια ήταν σαφής, «αν θέλετε λύση στο πρόβλημα σταματήστε τον πόλεμο! Τα νούμερα των προσφυγικών ροών δε θα μειωθούν αν δεν υπάρξει αλλαγή στα αίτια που τις προκάλεσαν». 

Αναφερόμενος σε στοιχεία του Missing Migrants Projects ο Δ. Εσδράς αναφέρθηκε σε μια δυσάρεστη πρωτιά της Μεσογείου: 3.680 θύματα μέσα στο 2015! 

«Μέχρι στιγμής τα συστήματα αντιμετώπισης της προσφυγικής και μεταναστευτικής κρίσης “χτίζονται” βάσει αυτών που θέλουν τα κράτη και όχι αυτών που χρειάζονται οι άνθρωποι» σημείωσε η Καλλιόπη Στεφανάκη, υπεύθυνη του Τομέα Προστασίας Προσφύγων του Γραφείου της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα. Μέσα στο 2016 η Υπάτη Αρμοστεία έχει αναλάβει να «χτίσει» 20.000 θέσεις υποδοχής, δράση για την οποία τα κονδύλια έχουν ήδη εγκριθεί. «Η καλά οργανωμένη υποδοχή των προσφύγων και η μετεγκατάσταση είναι συγκοινωνούντα δοχεία-δεν μπορεί να υπάρξει το ένα χωρίς το άλλο» απάντησε σε ερώτηση της ΕφΣυν. 

Ο Π. Νίκας, διευθυντής της Υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής του Υπουργείου Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης ήταν ο πρώτος που τόνισε πως οι μετανάστες, παρ’ ότι η κατάσταση ανάγκης τους δεν αναγνωρίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως αυτή των προσφύγων, δικαιούνται κι αυτοί ένα ελάχιστο προστασίας από την Πολιτεία. Ο ίδιος αναφερόμενος στους πρόσφυγες θέλησε να αναδείξει την ταλαιπωρία και τους εξευτελισμούς που αυτοί υφίστανται σε όλη την πορεία τους μέχρι τα ευρωπαϊκά σύνορα, πριν ακόμη εκτεθούν στον κίνδυνο του πνιγμού. «Η Ελλάδα είναι σήμερα ένα πεδίο αντιμετώπισης του μετατραυματικού σοκ όλων των προσφύγων που φτάνουν σ’ αυτήν». 

Ξεκινώντας τη δική του ομιλία ο Η. Μοσκώφ, Εθνικός Εισηγητής για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων, του ΥπΕξ, αναρωτήθηκε πώς είναι δυνατόν η απώλεια ζωών στη Δύση να είναι σημαντικότερη από την απώλεια ζωών σ’ άλλα μέρη του πλανήτη. «Μήπως είμαστε, αν όχι ακραίοι οι ίδιοι, όμηροι των ακραίων περί της Ευρώπης φρούριο». Τόνισε πως μια Ευρώπη που γερνάει ως προς την ηλικία των κατοίκων της όχι απλά πρέπει να δεχτεί τους νεαρούς στην πλειοψηφία τους πρόσφυγες, αλλά τους χρειάζεται.

Επιδιώκοντας μάλιστα ν’ αφυπνίσει σχετικά με τους πρόσφυγες-θύματα trafficking αναφέρθηκε στο αρχαιότερο επάγγελμα που δεν είναι σύμφωνα με τον ίδιο η πόρνη αλλά ο «κλέφτης ανθρώπων», αυτός που απέκτησε τη δυνατότητα αυτή από κάποιον άλλο «νοικοκύρη» που του επέτρεψε να εκμεταλλευτεί την κατάσταση. 

Στην εκδήλωση παρέστη και η Μαριέττα Προβοπούλου, Γενική Διευθύντρια του Ελληνικού Τμήματος των Γιατρών χωρίς Σύνορα, «Παρέχουμε ιατρική φροντίδα και ψυχολογική υποστήριξη αλλά κυρίως στοχεύουμε στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια». Υπάρχουν Σύροι ασθενείς οι οποίοι δεν έχουν τα φάρμακά τους γιατί οι διακινητές πέταξαν τις τσάντες του στη θάλασσα”. Παρατήρησε ότι δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί η φωτογραφία του μικρού Αϊλάν προκάλεσε το σοκ που δεν έχει καταφέρει να προκαλέσει η καθημερινή πραγματικότητα που και η ίδια βιώνει κοντά στους πρόσφυγες και τα πολλά άλλα παιδάκια σα τον Αϊλάν που έχουν προηγηθεί ή πρόκειται ν’ ακολουθήσουν. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να αποποιείται τις ευθύνες της, 60 εκατομμύρια άνθρωποι είναι σήμερα εκτοπισμένοι, δεν ανήκουν πουθενά». 

Τα λόγια όμως της Νίνας Γεωργιάδου, εκπαιδευτικού και Μέλους της Ομάδας Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών έφεραν με τον πιο αυθόρμητο τρόπο δάκρυα στα μάτια, όχι μόνο τα δικά της αλλά και πολλών από τους παρευρισκομένους. «Το Αιγαίο το έχουμε σιχαθεί. Κουβαλάει πολύ άδικο. Δεν ξεβράζει πια αστερίες και κοχύλια αλλά πτώματα. Να γίνουν εφιάλτες για όσους μετράνε κέρδη από τον πόλεμο, για όσους υψώνουν τείχη. Δεν είναι θέμα κατανόησης αφού είμαστε όλοι νοήμονες, είναι αποκλειστικά ζήτημα πολιτικής βούλησης. Εμείς απλά αποφασίσαμε να τιμήσουμε τη μεταναστευτική και προσφυγική ιστορία του τόπου που κάποτε ξέραμε για δικό μας. Η αλληλεγγύη γκρεμίζει σύνορα και φράχτες».

Κάπως έτσι, και με εικόνες, βιώματα και αφηγήσεις που ξεπερνούν σε επιρροή κάθε νομικό πλαίσιο μπορεί κάποιος να αναρωτηθεί τι σημαίνει να γιορτάζουμε σήμερα την επέτειο της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Και παρ’ ότι είναι αλήθεια ότι στην εκδήλωση συζητήθηκαν περισσότερο τα προβλήματα παρά οι προοπτικές, όσο περισσότερο γνωρίζει κάποιος την κατάσταση τόσο περισσότερο θέλει να την αλλάξει. Είτε μαχόμενος ενάντια στον πόλεμο και σε όσους κερδοσκοπούν από αυτόν, είτε υπερασπιζόμενος τη δυνατότητα ασφαλούς διέλευσης των προσφύγων είτε προσφέροντας σ’ αυτούς φαγητό, κουβέρτες και αγάπη.