Εδώ και πολύ περισσότερο από έναν χρόνο, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου αδυνατεί ή αποφεύγει να εξασφαλίσει στοιχειώδεις λειτουργίες της κρατικής διοικητικής μηχανής: μεταξύ πολλών άλλων, την έγκαιρη επισκευή βλαβών και την επαρκή συντήρηση των υποδομών στις προσφυγικές δομές της ενδοχώρας, την παροχή κανονικών υπηρεσιών διερμηνείας, την προβλεπόμενη μηνιαία παροχή οικονομικής ενίσχυσης μέσω τραπεζικών καρτών, 75 ευρώ το άτομο ή λιγότερα για οικογένειες, που έχει διακοπεί χωρίς καμία εξήγηση από την άνοιξη.
Οι προσφυγικές δομές της ενδοχώρας εξακολουθούν να παρουσιάζουν εικόνα εγκατάλειψης, όπως την καταγράφουν σταθερά οι εκθέσεις που εκπονούν τα τελευταία χρόνια οργανώσεις. Το ίδιο και η επικαιροποιημένη έκθεση της οργάνωσης Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (Refugee Support Aegean – RSA) που δημοσιοποιήθηκε χθες.
Η έκθεση («Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: Η αθέατη πραγματικότητα στα προσφυγικά καμπ») αποτυπώνει συνεχιζόμενες ελλείψεις που αφήνουν χωρίς αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης χιλιάδες ανθρώπους που περιμένουν στις απομονωμένες προσφυγικές δομές της ενδοχώρας να εξεταστεί το αίτημά τους για άσυλο.
Βοήθημα
Είναι χαρακτηριστικό ότι η έκθεση παραθέτει τις αυστηρές επισημάνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Σεπτέμβριο του 2024: αποτελεί «σημαντικό ζητούμενο για την Ελλάδα […] η επίλυση των ζητημάτων που υπάρχουν, μεταξύ άλλων στις υπηρεσίες διερμηνείας που χρειάζονται βελτίωση, στις μετακινήσεις, στο οικονομικό βοήθημα και στις επισκευές βλαβών στις δομές φιλοξενίας», διαπίστωνε η Κομισιόν περισσότερο από έναν χρόνο πριν.
Τίποτα δεν έχει αλλάξει και, χειρότερα ακόμη, τα προβλήματα συσσωρεύονται, τη στιγμή μάλιστα που, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου, οι δομές δεν είναι υπερπλήρεις: οι θέσεις φιλοξενίας ανέρχονταν σε 33.423 στα μέσα του έτους και τον Οκτώβριο, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του υπουργείου, οι φιλοξενούμενοι ανέρχονταν σε 22.427 άτομα.
Παρ’ όλο που περίπου το ένα τρίτο της χωρητικότητας των δομών παραμένει κενό, πρόσφυγες από την Υεμένη που κρατούνταν από τον Ιούλιο στην Αμυγδαλέζα με βάση την αμφιλεγόμενη αναστολή της κατάθεσης αιτημάτων ασύλου, αφέθηκαν ελεύθεροι στα μέσα Οκτωβρίου και ενημερώθηκαν από την υπηρεσία Ασύλου στην Κατεχάκη ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις φιλοξενίας.
Αλλά και όσοι φιλοξενούνται στα καμπ, αναγκάζονται να βρουν μόνοι τους τα αναγκαία ή να τα ζητήσουν από άλλους πρόσφυγες που φεύγουν ή από ανθρωπιστικές οργανώσεις, καθώς αλλού δεν δίνονται καθόλου και αλλού δίνονται σε περιορισμένο αριθμό κουβέρτες, μαξιλάρια, πετσέτες, σαπούνι, σαμπουάν, ρούχα, χαρτί υγείας, ενώ, όπως λένε, αν χαλάσει το ψυγείο ή ο κλιματισμός στο κοντέινερ, η επισκευή παίρνει μήνες.
Κατσαρίδες και έντομα
Το μόνο που αναφέρεται σταθερά σε αφθονία στα καμπ της εγκατάλειψης είναι οι κατσαρίδες και τα έντομα. «Παρά το γεγονός ότι το προσωπικό των δομών (τουλάχιστον σε πολλά καμπ όπου διαμένουν άνθρωποι που εκπροσωπούμε) δρα με συνέπεια, διάθεση συνεργασίας και συχνά πέραν των προβλεπόμενων αρμοδιοτήτων του, η θετική αυτή συμβολή δεν αρκεί για να καλύψει τα κενά που απορρέουν από τις συστημικές ελλείψεις», υπογραμμίζει η οργάνωση.
Ευρωπαϊκά κονδύλια
Ως προς τη μηνιαία οικονομική ενίσχυση, που είχε διακοπεί επτά μήνες το 2024, με την κυβέρνηση να μιλά αορίστως για τεχνικό πρόβλημα και να δεσμεύεται ότι θα αποκατασταθεί πλήρως, έχει να δοθεί από τον Απρίλιο. Τον Μάρτιο ολοκληρώθηκε το χρηματοδοτούμενο με ευρωπαϊκά κονδύλια πρόγραμμα και δεν έχει εκδοθεί πρόσκληση για τη συνέχισή του, ούτε αναμένεται τέτοια πρόσκληση, παρ’ όλο που παραμένει υποχρέωση της χώρας να παρέχει την ενίσχυση.
«Αναγκαστήκαμε να δανειστούμε χρήματα από άλλους για να πληρώσουμε τη μεταφορά στο νοσοκομείο τις λίγες φορές που δεν είχαμε άλλη επιλογή και έπρεπε οπωσδήποτε να πάμε», αναφέρει διαβητική γυναίκα από το Αφγανιστάν, μητέρα παιδιού ενός έτους με σοβαρά προβλήματα υγείας. Οι δυο τους μένουν στη δομή στα Οινόφυτα και η μεταφορά στο νοσοκομείο αποδεικνύεται εξουθενωτική και πανάκριβη περιπέτεια.
«Για να πάμε στο εξειδικευμένο παιδιατρικό νοσοκομείο στην Αθήνα πρέπει να περπατήσουμε 30 λεπτά και μετά να πάρουμε το τρένο. Το εισιτήριο κοστίζει 4,90 ευρώ η κάθε διαδρομή για ένα άτομο. Αυτό σημαίνει ότι χρειαζόμαστε 19,60 ευρώ κάθε φορά που πηγαίνουμε στο νοσοκομείο. Αλλά δεν πήραμε ποτέ καθόλου χρήματα από το ελληνικό κράτος», λέει.
Μετακινήσεις
Δεν λειτουργεί επίσης το πρόγραμμα της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης για τη μεταφορά ανθρώπων από τις απομακρυσμένες δομές στα αστικά κέντρα για ιατρικά ραντεβού ή για τα ραντεβού με την υπηρεσία Ασύλου ή με την αστυνομία για την κατάθεση δικαιολογητικών και τη χορήγηση εγγράφων.
Δεν υπάρχουν στις δομές κρατικές υπηρεσίες διερμηνείας, ενώ δεν έχει λυθεί το ζήτημα με τις υπηρεσίες διερμηνείας της οργάνωσης ΜΕΤΑδραση, που παρουσιάζει επαναλαμβανόμενα κενά από το 2023, εξαιτίας ζητημάτων με τη χρηματοδότηση.
Αν και το υπουργείο ισχυρίζεται συνεχώς ότι «το σύνολο των διαμενόντων που ανήκαν σε ευάλωτες ομάδες έλαβε ειδικές συνθήκες», τα καμπ παραμένουν η μόνη μορφή στέγασης που παρέχεται για όλους, συμπεριλαμβανομένων των περίπου 9.000 ευάλωτων ανθρώπων που καταγράφηκαν τους πρώτους εννέα μήνες του 2025, οι περισσότεροι θύματα βασανιστηρίων και βίας, ασυνόδευτοι ανήλικοι και μονογονεϊκές οικογένειες.
«Η απουσία εναλλακτικών μορφών στέγασης συνεπάγεται μεταχείριση των ατόμων αυτών, π.χ. επιζωσών/ώντων βασανιστηρίων ή βίας, η οποία δεν μπορεί να διαφοροποιηθεί ουσιωδώς από τις γενικές συνθήκες που επικρατούν στα καμπ», επισημαίνει η έκθεση. Υπογραμμίζει ότι τρία χρόνια μετά τις εξαγγελίες του υπουργείου παραμένει κενό γράμμα το πρόγραμμα «Στήριξις» για δημιουργία 500 θέσεων φιλοξενίας σε διαμερίσματα για ευάλωτα πρόσωπα.
«Το σημερινό μοντέλο υποδοχής δεν καλύπτει τις ελάχιστες προδιαγραφές που θέτει η νομοθεσία και δεν ανταποκρίνεται, τελικά, στον σκοπό του: την προστασία και την αξιοπρεπή διαβίωση των ανθρώπων που φτάνουν στην Ελλάδα για να ζητήσουν άσυλο», καταλήγει η έκθεση.
