Σε συνεχείς καταδικαστικές αποφάσεις στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου οδηγεί τη χώρα η επιμονή της κυβέρνησης και ειδικότερα του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου σε πολιτικές κράτησης ασυνόδευτων παιδιών. Στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης που λειτουργούν στην ηπειρωτική χώρα, στις Κλειστές Ελεγχόμενες Δομές των νησιών, ακόμα και στα Προαναχωρησιακά Κέντρα κρατούνται ανήλικα παιδιά με τρόπο που όχι μόνο δεν προστατεύει τα βασικά τους δικαιώματα, αλλά παραβιάζει και κάθε κανόνα λογικής και ανθρωπιάς που θα όφειλε να διέπει την αντιμετώπιση των παιδιών αυτών.
Οι δύο πρόσφατες καταδικαστικές αποφάσεις αφορούν εννέα διαφορετικές προσφυγές που είχαν καταθέσει εναντίον της Ελλάδας συνολικά 39 παιδιά και οι οποίες εξετάστηκαν σε δύο διαφορετικές υποθέσεις προφανώς λόγω συνάφειας. Οι υποθέσεις υποστηρίχθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου από τις οργανώσεις Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ), Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) και Equal Rights Beyond Borders και η υπόθεση Μ.Υ. και λοιποί κατά Ελλάδας (αριθμ. πρ. 51980/19) από τις δικηγόρους Δήμητρα Λιναρδάκη, Ελένη Σπαθανά, Νικολάια Τριανταφύλλου.
Η πρώτη απόφαση αφορά τη μη παροχή επαρκών συνθηκών υποδοχής, συμπεριλαμβανομένων του μη ορισμού επιτρόπου και της παρατεταμένης κράτησής τους ή/και θέσης τους σε «προστατευτική φύλαξη» σε αστυνομικά κρατητήρια, το ΠΡΟΚΕΚΑ Αμυγδαλέζας και το ΚΥΤ Μαλακάσας, σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα μεταξύ 2019 και 2020, για συνολικό αριθμό 36 ασυνόδευτων παιδιών.
Ειδικότερα και σε ό,τι αφορά την κράτηση των ασυνόδευτων παιδιών ή/και τη θέση τους σε προστατευτική φύλαξη, το Δικαστήριο έκρινε ότι οι 36 ανήλικοι κρατήθηκαν σε συνθήκες που συνιστούν απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση. Διαπίστωσε επιπλέον ότι το ίδιο το μέτρο (κράτηση/προστατευτική φύλαξη) δεν ήταν σύμφωνο με τις εγγυήσεις της σύμβασης και ότι οι ανήλικοι δεν είχαν στη διάθεσή τους αποτελεσματικό ένδικο μέσο για να το αμφισβητήσουν.
Χαρακτηριστικό είναι ότι τα ανήλικα αυτά είχαν διαμείνει στη λεγόμενη ασφαλή ζώνη του ΚΥΤ Σάμου, στον άτυπο καταυλισμό πέριξ του ΚΥΤ Μόριας και σε άλλους χώρους, όπως σε αρματαγωγό πλοίο στο λιμάνι της Μυτιλήνης, χωρίς ιδιαίτερη κρατική μέριμνα, όπως ορίζουν οι διεθνείς συμβάσεις. Στην ίδια απόφαση το Δικαστήριο καταφεύγει και σε ένα δηλητηριώδες πλην όμως ακριβές σχόλιο για τη χώρα μας, αναφέροντας μεταξύ άλλων ότι πλέον οι καταστάσεις που βιώνουν οι ανήλικοι πρόσφυγες εδώ είναι γνωστές.
Με τη δεύτερη απόφαση, το Δικαστήριο ομοίως διαπίστωσε παραβιάσεις από τις ελληνικές αρχές για ακόμη τρία ασυνόδευτα παιδιά λόγω της μη παροχής σε αυτά κατάλληλων συνθηκών υποδοχής ή/και θέσης τους σε προστατευτική φύλαξη για την ίδια χρονική περίοδο. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η λεγόμενη «προστατευτική φύλαξη» ασυνόδευτων παιδιών καταργήθηκε τον Δεκέμβριο 2020 ύστερα από σειρά πρωτοβουλιών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και δικαστικών αποφάσεων.
«Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είναι μια δικαίωση για όλα τα ασυνόδευτα παιδιά που υπέστησαν εξευτελιστική μεταχείριση και αφέθηκαν απροστάτευτα από τις ελληνικές αρχές. Είναι επίσης μια υπενθύμιση ότι οι ελληνικές αρχές θα πρέπει πάντα και κατά προτεραιότητα να λαμβάνουν υπόψη την ανηλικότητα και να προστατεύουν τα ασυνόδευτα παιδιά πρόσφυγες, τα οποία, ανεξαρτήτως του αριθμού νεοεισερχόμενων προσφύγων ή της έλλειψης υποδομών, αποτελούν ιδιαίτερα ευάλωτη κατηγορία ατόμων. Αποτελούν, τέλος, μια υπενθύμιση ότι η προστασία από μεταχείριση αντίθετη με το άρθρο 3 της Σύμβασης (απαγόρευση βασανιστηρίων, απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης) έχει απόλυτο χαρακτήρα», αναφέρουν οι προαναφερόμενες οργανώσεις σε κοινό δελτίο Τύπου.
