Αν το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Ασυλο στην Ε.Ε., που έπειτα από παζάρια τριών ετών υιοθετήθηκε μόλις πέρσι, προκάλεσε την οξεία αντίδραση διεθνών ανθρωπιστικών οργανώσεων για τη βαθιά αντιμεταναστευτική και αντιπροσφυγική αντίληψή του, οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το πώς θα εφαρμοστεί η έννοια των «ασφαλών τρίτων χωρών», στις οποίες τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. θα μπορούν να… ξαποστέλνουν πρόσφυγες, θα προκαλέσουν ανατριχίλα!
Η Κομισιόν έδωσε χθες στη δημοσιότητα την πρόταση κανονισμού που τροποποιεί τον ισχύοντα 2024/1348/ΕΕ. Πρακτικά, η Επιτροπή υιοθετεί τις πιο ακραίες αντιπροσφυγικές απαιτήσεις της ιταλικής, της ουγγρικής και άλλων κυβερνήσεων ακροδεξιάς κοπής που θέλουν μια Ευρώπη όχι απλώς φρούριο, αλλά «πρωταθλήτρια» στην παραβίαση της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες του 1951, που αποτέλεσε θεμέλιο του μεταπολεμικού κόσμου. Οι προτάσεις, λέει η Κομισιόν, είναι αποτέλεσμα διαβούλευσης με τα κράτη-μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR). Αν η τελευταία έχει συναινέσει σε αυτές τις προτάσεις, έχουμε το παράδοξο ο ΟΗΕ να υπονομεύει τη βάση της ύπαρξής του.
Τι προτείνει η Κομισιόν; Με κριτήριο την επιτάχυνση της διαδικασίας απονομής ασύλου στους πρόσφυγες που το ζητούν και ουσιαστικά τη νομότυπη απόρριψη όσο το δυνατόν περισσότερων αιτήσεων ασύλου, ασφαλής τρίτη χώρα μπορεί να θεωρηθεί από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. οποιαδήποτε τρίτη (εκτός Ε.Ε.) χώρα στην οποία οι αιτούντες θα μπορούσαν να λάβουν αποτελεσματική προστασία και θεωρείται ασφαλής για αυτούς. Ο ισχύων κανονισμός της Ε.Ε. επιτρέπει στις χώρες να απορρίπτουν αιτήματα ασύλου εφόσον αποδεικνύουν τη σχέση μεταξύ του πρόσφυγα και της ασφαλούς τρίτης χώρας από την οποία κατάγεται ή έχει ξεκινήσει την επικίνδυνη και συχνά θανάσιμη διαδρομή του.
Η Κομισιόν προτείνει τις εξής αλλαγές:
● Η σύνδεση μεταξύ του αιτούντος και της ασφαλούς τρίτης χώρας δεν θα είναι πλέον υποχρεωτική. Τα κράτη-μέλη μπορούν να επιλέξουν να εφαρμόσουν την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας όπως ορίζεται στο εθνικό δίκαιο (σ.σ.: πώς θα την ορίσουν, άραγε, οι κυβερνήσεις Μελόνι ή Ορμπαν;).
● Η διέλευση μέσω ασφαλούς τρίτης χώρας, πριν ο πρόσφυγας μπει στην Ε.Ε., μπορεί πλέον να θεωρηθεί «επαρκής σύνδεσμος για την εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας» (σ.σ.: ένας πρόσφυγας που έχει φύγει, π.χ., από το Κονγκό διασχίζοντας τη μισή Αφρική, μπορεί να επιστρέψει στην «ασφαλή Λιβύη»).
● Οταν δεν υπάρχει σύνδεση ή διέλευση, η έννοια της «ασφαλούς τρίτης χώρας» μπορεί να εφαρμοστεί εάν υπάρχει συμφωνία με τη χώρα αυτή (σ.σ.: πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η ιταλική κυβέρνηση, για παράδειγμα, μπορεί να συμφωνήσει ακόμα και με την Υεμένη να επιστραφούν πρόσφυγες που διώκονται από τους Χούθι ή την υποτιθέμενη νόμιμη κυβέρνηση). Μόνη εξαίρεση από τον εξοντωτικό κανόνα, οι ασυνόδευτοι ανήλικοι.
● Για τη μείωση των διαδικαστικών καθυστερήσεων η Κομισιόν προτείνει οι προσφυγές κατά αποφάσεων απόρριψης αιτήσεων ασύλου που βασίζονται στην έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας «να μην έχουν πλέον αυτόματο ανασταλτικό αποτέλεσμα» (σ.σ.: που σημαίνει ότι πρώτα ο πρόσφυγας θα απελαύνεται στην… κόλαση ασφαλείας και μετά θα ενημερώνεται ο ίδιος ή οι πενθούντες συγγενείς του για την τύχη της προσφυγής του).
«Η πρόταση ανοίγει την πόρτα στα κράτη-μέλη που είναι πρόθυμα να εφαρμόσουν το ακροδεξιό ρατσιστικό σχέδιο απέλασης όλων των αιτούντων άσυλο σε τρίτη χώρα, ακόμη κι αν δεν την έχουν ποτέ επισκεφθεί» είναι το πρώτο σχόλιο της ομάδας της Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο, ενώ η Διεθνής Αμνηστία είναι ακόμα πιο οξεία και δηκτική: «Είναι μια κυνική προσπάθεια αποφυγής των ευθυνών της Ε.Ε. για την προστασία των προσφύγων, μεταθέτοντας την ευθύνη σε χώρες με λιγότερους πόρους και λιγότερη ικανότητα προστασίας. […] Η πρόταση είναι χαοτική, αυθαίρετη και καταστροφική σε ανθρώπινο επίπεδο», λέει η διεθνής οργάνωση.
