Εκθεση-καταπέλτης για την Ελλάδα από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Το σκάνδαλο των υποκλοπών και γενικότερα τα ζητήματα υπονόμευσης της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης καταλαμβάνουν σημαντική έκταση στις 43 σελίδες της φετινής έκθεσης του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα, μαζί με τις καταγγελίες για επαναπροωθήσεις προσφύγων, για απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες κράτησης στις φυλακές, για στοχοποίηση υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για αστυνομική βία και διακρίσεις κατά Ρομά και άλλων κοινωνικών ομάδων.

Η έκθεση καταγράφει τις καταγγελίες για χρήση του Predator από την κυβέρνηση για την παρακολούθηση του σημερινού προέδρου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ. Νίκου Ανδρουλάκη, του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη και τις καταγγελίες των δημοσιογράφων Τάσου Τέλογλου, Θοδωρή Χονδρόγιαννου και Ελίζας Τριανταφύλλου ότι παρακολουθούνταν τα τηλέφωνά τους από αξιωματούχους της ΕΥΠ. Αναφέρεται επίσης στον νόμο της κυβέρνησης το 2021 που εμποδίζει να ενημερωθούν από την ΕΥΠ όσοι υπήρξαν αντικείμενο παρακολούθησης.

Σε περίοπτη θέση και οι καταγγελίες για αδιαφάνεια στη διανομή της κρατικής διαφήμισης στα μέσα ενημέρωσης (η γνωστή «λίστα Πέτσα»), οι ανησυχίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το θέμα, όπως και τα όσα έχουν δημοσιοποιηθεί για τις τοποθετήσεις διοικήσεων στα δημόσια μέσα ενημέρωσης με πολιτικά κριτήρια.

Εκτεταμένη αναφορά γίνεται στις ανησυχίες της οργάνωσης Article 19 με ανοιχτή επιστολή στον πρώην γραμματέα του Γραφείου του Πρωθυπουργού Γρηγόρη Δημητριάδη για την αγωγή του εναντίον της «Εφ.Συν.» και της ερευνητικής ομάδας Reporters United, χαρακτηρίζοντάς την αβάσιμη και εκδικητική και εντάσσοντάς την στην κατηγορία των SLAPP, δηλαδή των εξοντωτικών αγωγών που στοχεύουν στη φίμωση του Τύπου. Αναφέρεται επίσης σε σειρά αγωγών SLAPP κατά δημοσιογράφων από πολυεθνικές και στελέχη και στο αίτημα να υπάρξει νόμος που να εμποδίζει την παρενόχληση του έργου των δημοσιογράφων.

Συναφώς, καταγράφεται η ανησυχία φορέων για τον νόμο του 2021 που επιτρέπει διώξεις δημοσιογράφων για διασπορά ψευδών ειδήσεων για λόγους εθνικής ασφάλειας, δημόσιας υγείας κ.λπ., όπως και για το μητρώο μέσων ενημέρωσης. Σε αυτό το κεφάλαιο υπεισέρχονται και οι καταγγελίες για κυβερνητικές πιέσεις στον Τύπο να μη δημοσιεύονται ρεπορτάζ που δεν είναι υπέρ της κυβέρνησης, όπως και οι καταγγελίες οργανώσεων ότι πολλά μέσα ενημέρωσης παραλείπουν να δημοσιοποιήσουν σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γεγονός που εμποδίζει την πρόσβαση των πολιτών στην πληροφόρηση και την ενημερωμένη συμμετοχή στη δημοκρατική διαδικασία. Σε αυτό το σημείο γίνεται αναφορά και στην άκαρπη έρευνα για τη δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ, αλλά και στη βομβιστική επίθεση κατά της εφημερίδας «Real News» και στις εμπρηστικές επιθέσεις στις κατοικίες των δημοσιογράφων Μπάμπη Παπαδημητρίου, Δημήτρη Καμπουράκη και Αρη Πορτοσάλτε.

Ο θανάσιμος πυροβολισμός του 16χρονου Ρομά Κώστα Φραγκούλη στο κεφάλι από αστυνομικά πυρά και οι αξιόπιστες, όπως τις χαρακτηρίζει, αναφορές για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση προσφύγων από την αστυνομία και χρήση βίαιων και επικίνδυνων μεθόδων αποτροπής, που περιλαμβάνουν αφαίρεση ρούχων, χρημάτων και κινητών τηλεφώνων, εγκατάλειψη για μέρες στο Αιγαίο ή σε νησίδες στον Εβρο χωρίς πρόσβαση σε νερό, φαγητό και ιατρική βοήθεια εμπεριέχονται στο κεφάλαιο των διακρίσεων και του θεσμικού ρατσισμού. Αναφέρεται ενδεικτικά ο θάνατος Σομαλής προσφύγισσας από πείνα, καθώς κρυβόταν στα βουνά της Χίου για να αποφύγει την επαναπροώθηση, όπως και το ρεπορτάζ των New York Times για τον θάνατο στον Εβρο από το κρύο 19 προσφύγων, μέρος μιας ομάδας 50 προσφύγων που επαναπροωθήθηκαν στην Τουρκία αφού οι ελληνικές αρχές τούς είχαν αφαιρέσει ρούχα και παπούτσια σε συνθήκες χιονιά.

Η έκθεση καταγράφει τη δήλωση του ειδικού εισηγητή του ΟΗΕ Φελίπε Γκονζάλες Μοράλες ότι «οι επαναπροωθήσεις στην Ελλάδα» αποτελούν «ντε φάκτο γενική πολιτική», την έντονη ανησυχία της ειδικής εισηγήτριας του ΟΗΕ Μέρι Λόλορ για τις διώξεις κατά του υπερασπιστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων Παναγιώτη Δημητρά (Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι) και άλλων ακτιβιστών και οργανώσεων, όπως και την ποινικοποίηση του έργου ομάδων διάσωσης στο Αιγαίο. Αναφέρεται, τέλος, στη χρησιμοποίηση προσφύγων με καταγωγή από τη Μέση Ανατολή ή την Ασία από την αστυνομία σε επιχειρήσεις επαναπροώθησης και στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ότι στο πολύνεκρο ναυάγιο στο Φαρμακονήσι η ελληνική κυβέρνηση απέτυχε να προστατέψει τις ζωές των προσφύγων και να ερευνήσει όπως πρέπει το περιστατικό.

Εκτεταμένες είναι οι αναφορές στην εξευτελιστική και απάνθρωπη μεταχείριση κρατουμένων στις φυλακές, όπως έχουν επισημανθεί την τελευταία τουλάχιστον δεκαετία από την Επιτροπή Κατά των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης, χωρίς ωστόσο να έχει σημειωθεί πρόοδος. Οπως αναφέρει η έκθεση, οι κρατούμενοι τον Νοέμβριο ανέρχονταν σε 10.723, ενώ η χωρητικότητα των φυλακών της χώρας είναι 10.175 θέσεις, με τις φυλακές της Τρίπολης, της Κομοτηνής και του Βόλου να έχουν υπερπληθυσμό κρατουμένων σε ποσοστά από 190% έως 219%.

Η έκθεση επικαλείται τα ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.» για το όργιο αστυνομικής βίας με χημικά, ξυλοδαρμούς και δακρυγόνα στα Εξάρχεια κατά την επέτειο της δολοφονίας του Αλέξη Γρηγορόπουλου, όπως και σε περιστατικά αυθαίρετων και καταχρηστικών συλλήψεων διαδηλωτών στο Χαλάνδρι ή υγειονομικών που διαμαρτύρονταν στο μέγαρο Μαξίμου για τα υποχρεωτικά εμβόλια.

Συμπερασματικά, η έκθεση κάνει ειδική αναφορά στη βία κατά παιδιών, ιδίως παιδιών μεταναστών και προσφύγων, αστέγων και Ρομά, στις 294 καταγγελίες σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών μέχρι τον Σεπτέμβριο, στις διακρίσεις, τη βία και τον κοινωνικό αποκλεισμό των Ρομά, στις 15 γυναικοκτονίες μέχρι τον Σεπτέμβριο και στην έμφυλη και την ενδοοικογενειακή βία, στην αθώωση των αστυνομικών και την απελευθέρωση του ενός πρωτόδικα καταδικασμένου πολίτη για το φονικό λιντσάρισμα του Ζακ Κωστόπουλου, στην έλλειψη πρόσβασης των ΑμεΑ σε εκπαίδευση, δημόσια κτίρια, μεταφορές και εργασία και στις διεκδικήσεις της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας για υιοθεσία και νομική αναγνώριση των παιδιών των ομόφυλων οικογενειών.