Εξώσεις, αστεγία και πισωγύρισμα στην ένταξη, με το κλείσιμο του ESTIA

Να αναθεωρήσει την απόφαση για το κλείσιμο του προγράμματος φιλοξενίας προσφύγων σε διαμερίσματα ESTIA καλεί την κυβέρνηση η οργάνωση Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, σημειώνοντας πως ο τερματισμός του προγράμματος «θα σηματοδοτήσει την πλήρη μετατροπή του ελληνικού συστήματος υποδοχής σε ένα σύστημα κοινωνικής απομόνωσης όσων αναζητούν διεθνή προστασία στην Ελλάδα».

Η οργάνωση επισημαίνει ότι από την αρχή του έτους τής έχουν απευθυνθεί περισσότεροι από 100 πρόσφυγες που εκτιμάται ότι έμεναν άστεγοι ή σε συνθήκες επισφαλούς εργασίας, οι περισσότεροι από τους μισούς ευάλωτα άτομα.

Σημειώνει επίσης ότι τους τελευταίους μήνες δέχεται όλο και περισσότερες αγωνιώδεις εκκλήσεις από εκπαιδευτικούς, που βλέπουν τους μαθητές – πρόσφυγες να αναγκάζονται να φύγουν από το σχολείο για να μεταφερθούν σε απόμερους καταυλισμούς ή να μείνουν στο δρόμο.

«Αυτή η βίαιη διακοπή της εκπαιδευτικής διαδικασίας, η διάρρηξη κοινωνικών δεσμών και η στέρηση κάθε πλαισίου προστασίας,ακόμη και από άκρως ευάλωτα άτομα, όπως θύματα βασανιστηρίων και έμφυλης βίας, είναι μόνο μια πτυχή των ζητημάτων που έχουν ανακύψει σε συνέχεια και της απόφασης του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου να τερματίσει το πρόγραμμα φιλοξενίας αιτούντων/ουσών άσυλο σε διαμερίσματα εντός του αστικού ιστού έως και τα τέλη του έτους», αναφέρει η οργάνωση.

«Χάνονται οι δεσμοί που έχουν αναπτύξει οι άνθρωποι με τη γειτονιά και την κοινότητα, καθώς και η δυνατότητά τους να παραμείνουν σε δουλειές που έχουν βρει μετά από πολύ αγώνα. Κάθε προσπάθεια ένταξης ανατρέπεται», υπογραμμίζει, υπενθυμίζοντας ότι στο σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ένταξη 2021-2027 η ένταξη δεν συντελείται μέσα στα καμπ, αλλά «σε κάθε χωριό, πόλη και περιοχή όπου οι μετανάστες ζουν, εργάζονται, πηγαίνουν στο σχολείο ή συμμετέχουν σε κάποιον αθλητικό όμιλο».

►Στις 22 Φεβρουαρίου 2022, το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ανακοίνωσε τον τερματισμό του προγράμματος ΕΣΤΙΑ έως και το τέλος του έτους, επικαλούμενο τη «βελτιωμένη διαχείριση του Μεταναστευτικού» και πιο πρόσφατα τον στόχο της «περαιτέρω αποσυμφόρηση[ς] των αστικών κέντρων».

Τίθεται, ωστόσο, το ερώτημα της αναγκαιότητας του μέτρου, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου, το ποσοστό των συνολικά διαμενόντων στο εθνικό σύστημα Υποδοχής, που στην πλειοψηφία του απαρτίζεται από δομές εκτός του αστικού ιστού, δεν ξεπερνά το 0,17% του πληθυσμού της χώρας, ενώ σε κάποιες Περιφέρειες είναι ή/και προσεγγίζει το μηδέν.

Παράλληλα, οι προεκτάσεις της μεταφοράς ενός ιδιαίτερα ευάλωτου πληθυσμού εξολοκλήρου σε καταυλισμούς αποσιωπώνται, τη στιγμή μάλιστα που ο Ευρωπαίος Συνήγορος έχει αυτεπαγγέλτως ξεκινήσει έρευνα για τη συμμόρφωσή των Κλειστών Ελεγχόμενων Δομών Νήσων με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

► Από την αρχή του έτους έως και τις 31 Οκτωβρίου 2022, έχουν απευθυνθεί προς υποστήριξη στο Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ) άνω των 100 αιτούντων/ουσών άσυλο που εκτιμάται πως έμεναν σε συνθήκες αστεγίας και επισφαλούς στέγασης. Περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις (περί το 56%) αφορούν άτομα με τουλάχιστον μια μορφή ευαλωτότητας, με τις πλέον κυρίαρχες ευαλωτότητες να αφορούν θύματα βασανιστηρίων (17%), μόνες γυναίκες και μονογονεϊκές οικογένειες (11%) και επιζώσες/όντες βιασμού και άλλων σοβαρών μορφών βίας (9%). Στη συντριπτική πλειοψηφία προέρχονται από χώρες που χαρακτηρίζονται από γενικευμένες παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων και βία, όπως το Αφγανιστάν, το Ιράν, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Παλαιστίνη, η Σομαλία, η Συρία και η Τουρκία.

►Παράλληλα, σημαντικός είναι και ο αριθμός όσων εξωθούνται στο δρόμο, χωρίς κανένα προστατευτικό πλαίσιο, λόγω επιμονής της κυβέρνησης να εξετάζονται τα αιτήματα ασύλου τους με βάση το αν η Τουρκία θα ήταν «ασφαλής» για αυτούς και αυτές. Υπενθυμίζεται πως σύμφωνα και με πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η Τουρκία δεν μπορεί να θεωρείται ασφαλής για πρόσφυγ(ισσ)ες. Πέραν αυτού, στην περίπτωσή της Τουρκίας η εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας» στερείται νομικής βάσης, λόγω και της άρνησής της να δεχθεί επιστροφές από την Ελλάδα από τον Μάρτιο του 2020. Παρόλα αυτά, από τον Ιούνιο του 2021 έως τον Ιούνιο του 2022, περισσότερα από 7.000 αιτήματα ασύλου έχουν απορριφθεί στην Ελλάδα ως «απαράδεκτα», κατ’ εφαρμογή της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) που ορίζει την Τουρκία ως «ασφαλή τρίτη χώρα» για πρόσφυγ(ισσ)ες.